Connect with us

Svijet

GEOPOLITIČKI ZAOKRET! EU dobija novog člana brže nego što se očekivalo?

Island razmatra mogućnost da već u avgustu ove godine održi referendum o nastavku pregovora o članstvu u Evropskoj uniji, prema navodima dva izvora upoznata sa pripremama za eventualni nastavak pristupnog procesa.

Referendum je prvobitno bio planiran do 2027. godine, kako je obećala vladajuća koalicija u Reykjavíku, ali se rok sada ubrzava usljed pojačanih geopolitičkih tenzija i promjena u međunarodnom okruženju.

Ovaj potez dolazi u trenutku kada proces proširenja EU ponovo dobija zamah. Brisel radi na planu koji bi Ukrajini mogao omogućiti djelimično članstvo već naredne godine, dok je Crna Gora prošlog mjeseca zatvorila još jedno pregovaračko poglavlje, učvrstivši poziciju najnaprednijeg kandidata.

Geopolitički pritisci i američke carine

Ubrzanje islandskog referenduma dešava se u kontekstu odluke Vašingtona da uvede carine Islandu, kao i izjava američkog predsjednika Donalda Trumpa (Tramp) o mogućoj aneksiji Grenlanda. Dodatnu pažnju izazvala je i šala Billyja Longa, Trumpovog kandidata za ambasadora SAD na Islandu, koji je rekao da bi Island mogao postati „52. savezna država SAD“ i da bi on bio njen guverner.

Jedan zvaničnik EU, upoznat sa situacijom, naveo je da je činjenica da je Island više puta pomenut u Trumpovom govoru na Svjetskom ekonomskom forumu u Davosu „sigurno usmjerila pažnju“ na položaj ove male sjevernoatlantske države.

Komesar EU za proširenje Marta Kos, koja se prošlog mjeseca u Briselu sastala sa islandskom ministarkom spoljnih poslova Torgerdur Katrin Gunarsdotir (Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir), poručila je da se razgovor o proširenju mijenja.

„Razgovor o proširenju se pomjera. Sve se više radi o bezbjednosti, o pripadanju i o očuvanju naše sposobnosti djelovanja u svijetu konkurentskih sfera uticaja. To se tiče svih Evropljana“, rekla je Kos.

Predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen sastala se u Briselu sa islandskom premijerkom Kristrun Frostadotir (Kristrún Frostadóttir), ocijenivši da partnerstvo EU i Islanda „nudi stabilnost i predvidivost u nestabilnom svijetu“.

Od finansijske krize do zamrznutih pregovora

Island je podnio zahtjev za članstvo u EU 2009. godine, na vrhuncu finansijske krize u kojoj su propale tri najveće komercijalne banke u zemlji. Međutim, pregovori su zamrznuti u decembru 2013. godine, u trenutku kada se islandska ekonomija brzo oporavljala, dok su pojedini ekonomisti upozoravali na potencijalnu krizu u eurozoni.

U martu 2015. godine Rejkjavík je zvanično zatražio da se više ne smatra kandidatom za članstvo u EU.

Danas je situacija znatno drugačija. Island se nalazi na strateški izuzetno važnoj lokaciji u sjevernom Atlantiku, južno od Arktičkog kruga. Nema sopstvenu vojsku i oslanja se na članstvo u NATO, kao i na bilateralni odbrambeni sporazum sa SAD iz 1951. godine.

Upravo bezbjednosni aspekt, uz ekonomske koristi, utiče na rast podrške javnosti članstvu u EU, pokazuju posljednja istraživanja javnog mnjenja.

Ribarstvo – stara prepreka, nova realnost

Ipak, put ka članstvu nije jednostavan. Najveći potencijalni kamen spoticanja i dalje su ribolovna prava, ključna grana islandske ekonomije.

„Na kraju se sve svodi na ribu, to je uvijek bilo pitanje“, naveo je jedan od zvaničnika EU.

Tokom prethodnih pregovora, ozbiljne tenzije postojale su između Islanda i Ujedinjenog Kraljevstva, naročito oko količine skuše koju su lovili islandski brodovi. Spor, poznat kao „Rat za skušu“, doveo je do prijetnji trgovinskim sankcijama od strane EU.

Međutim, izlazak Velike Britanije iz EU (Brexit) mogao bi sada ublažiti taj problem, jer London više ne učestvuje u odlučivanju unutar Unije.

Brzi pregovori – ali uz oprez

Ukoliko građani Islanda na referendumu podrže nastavak pregovora, proces bi mogao teći relativno brzo. Island je članica Evropskog ekonomskog prostora i dio Šengenskog prostora, te već primjenjuje značajan dio zakonodavstva EU.

Prije zamrzavanja pregovora 2013. godine, Island je zatvorio 11 od ukupno 33 pregovaračka poglavlja. Crna Gora, trenutno najnapredniji kandidat, tek je nedavno premašila taj broj.

Jedan zvaničnik EU ocijenio je da „na papiru to ne bi bilo previše teško; moglo bi potrajati čak i samo godinu dana“ da se zatvore sva poglavlja. Ipak, upućeni izvori na Islandu upozoravaju da bi takav rok bio preambiciozan, imajući u vidu složenost pojedinih pitanja.

Nakon eventualnog zaključenja pregovora, Island bi morao održati još jedan referendum o konačnom pristupanju EU.

Za razliku od mnogih drugih kandidata, Island – koji ima peti najveći BDP po glavi stanovnika u svijetu – ne pristupa Uniji primarno iz ekonomskih razloga, već sve više iz bezbjednosnih i geopolitičkih motiva.

Ishod mogućeg avgustovskog referenduma mogao bi tako predstavljati prekretnicu ne samo za Island, već i za širu politiku proširenja Evropske unije, zaključuje se u tekstu američkog portala Politico.

Related Topics:

Svijet

MERC U POTPUNOM ŠOKU! Nakon trijumfa AfD-a gubi tlo pod nogama i ne zna šta da radi!

Njemački kancelar Fridrih Merc ocijenio je danas, nakon izbornog poraza Hrišćansko-demokratske unije (CDU) u njemačkoj saveznoj državi Saksoniji-Anhaltu, da je uspjeh krajnje desne Alternative za Njemačku (AfD) izazvao tektonski potres partijskog sistema.

Merc: Ovo potresa CDU do temelja

Merc je na sjednici saveznog predsjedništva CDU rekao da njegova stranka mora ozbiljno da se suoči sa izbornim porazom i prizna da nije uspjela da pronađe “emocionalni pristup” građanima niti da obezijbijedi njihovu podršku, prenosi Bild.

“Ovo potresa našu stranku do temelja. Ne možemo da nastavimo kao da se ništa nije dogodilo, ni ja, ni savezna vlada”, naglasio je Merc.

On je ocijenio da je CDU “dramatično izgubila” izbore, što predstavlja, kako je naveo, “duboku prekretnicu” za tu stranku.

Njemački kancelar je istakao da CDU mora otvoreno da razgovara o problemima, ali i da očuva jedinstvo, upozorivši članove da javnim izjavama protiv stranke nanose štetu CDU-u.

Cilj AfD-a “potpuno uništenje CDU”

Smatra da je cilj AfD “potpuno uništenje CDU” i ponovio da sa tom strankom “nema saradnje”, navodeći da CDU ostaje čvrsto na političkim temeljima bivšeg njemačkog kancelara Konrada Adenauera, osnivača CDU i bivšeg njemačkog kancelara Helmuta Kola.

Merz je, prenosi Bild, samokritično dodao:

“Nismo uspjeli pronaći emocionalnu vezu s narodom.”

Vođa CDU-a je rekao da nedostaje “emocionalna podrška stanovništva”. Dodao je:

“To ne možemo ignorisati.”

Šulce: Poraz izuzetno boli

Poraz CDU komentarisao je i premijer Saksonije-Anhalta Sven Šulce, koji je rekao da je “izuzetno razočaran” rezultatom.

Prema njegovim riječima, kampanja je bila “izuzetno teška”, dok je AfD, kako tvrdi, koristio drugačije metode i vodio kampanju nezabilježene oštrine, čime je uspio da mobiliše i veliki broj građana koji ranije nisu izlazili na izbore.

“To izuzetno boli, ali moramo da prihvatimo”, rekao je Šulce.

AfD ubjedljivo pobijedio, CDU doživio težak pad

Alternativa za Njemačku (AfD), predvođena Ulrihom Zigmundom, ubjedljivo je u nedjelju, 6. septembra, pobijedila na pokrajinskim izborima u njemačkoj saveznoj državi Saksoniji-Anhaltu sa 43,8 odsto glasova, ali nije osvojila apsolutnu većinu, dok je Hrišćansko-demokratska unija (CDU) premijera pokrajine Svena Šulcea doživjela težak poraz i sa svega 17,2 odsto glasova završila na drugom mjestu, pokazuju preliminarni rezultati koje je izborna komisija objavila tokom noći.

Prema preliminarnim rezultatima, AfD je na izborima osvojio 43,8 odsto glasova – najmanje dvostruko više u odnosu na 20,8 odsto na izborima 2021. godine, CDU je sada pripalo 17,2 odsto glasova, dok je na prethodnim izborima osvojio 37,1 odsto, a za Socijaldemokratsku partiju Njemačke (SPD) glasalo je 9,3 odsto birača, u odnosu na prethodnih 8,4 odsto.

AfD je, prema preliminarnim rezultatima, više nego udvostručio svoj udio glasova, sa 20,8 odsto 2021. godine na 43,8 odsto, što je najbolji rezultat koji je neka stranka ostvarila na pokrajinskim izborima u Njemačkoj u posljednjih deset godina.

Izlaznost je iznosila 77,8 odsto, u odnosu na 60,3 odsto 2021. godine, što je najviša izlaznost u Saksoniji-Anhaltu od ujedinjenja Njemačke.

Nezavisne

Nastavi čitati

Svijet

Tramp želi da preimenuje Nju Meksiko: VEĆ IMA NOVO IME

Predsjednik Sjedinjenih Američkih Država Donald Tramp izjavio je danas, 7. septembra, da mu se dopada ideja da se naziv američke države Nju Meksiko (Novi Meksiko) promijeni u Nju Amerika (Nova Amerika).

“Mnogi ljudi su predložili promjenu imena Nju Meksika, jedne od najvećih država svih vremena po pitanju izbornih prevara, u Nju Amerika. To je toliko prestižnije i ljepše za ljude te potencijalno nevjerovatne države. Mnogo mi se dopada ta ideja”, rekao je Tramp u objavi na svojoj društvenoj mreži Truth Social.

Prije samo desetak dana, krajem avgusta, američki predsjednik objavio je da je preimenovao jezero Ontario u Jezero Amerika, prenosi Tanjug.

On je tada u Ovalnom kabinetu potpisao izvršnu uredbu kojom se nalaže zvaničnim službama SAD za geografske nazive da izmijene ime ovog jezera.

Jezero Ontario, jedno od pet velikih jezera u Severnoj Americi, nalazi se na granici između kanadske provincije Ontario i američke savezne države Njujork.

Nastavi čitati

Svijet

SALVINI O POBJEDI AfD-a: Druga Evropa je moguća

Italijanski ministar saobraćaja i infrastrukture Mateo Salvini čestitao je danas, 7. septembra njemačkoj ekstremno desničarskoj stranci Alternativa za Njemačku (AfD) pobjedu na lokalnim izborima u saveznoj državi Saksonija-Anhalt, navodeći da je to primjer da je “druga Evropa moguća”.

Salvini je u objavi na platformi X rekao da čestita svojoj “prijateljici Alis Vajdel i cijeloj stranci AfD na pobjedi u Saksoniji-Anhaltu”, prenosi Ansa.

“Ogroman uspjeh, koji ističe snažnu potražnju za promjenama, bezbjednošću i radnim mjestima, suočeni sa onima sa ljevice koji su podsticali strahove i katastrofalne scenarije. Strah? Teror? Opasnost? Ne, to se zove demokratija. Druga Evropa je moguća”, kazao je Salvini, prenosi Tanjug.

Prema projekcijama organizacije njemačkih regionalnih emitera ARD, AfD je po prvi put pobijedila na juče održanim lokalnim izborima, gdje je postgla rekordan rezultat od 44,5 odsto glasova,

Prema istim projekcijama, vladajuća Demohrišćanska unija (CDU) ima značajno lošije rezultate u odnosu na očekivanja, dok Levica, Zeleni i SPD imaju zagarantovana mjesta u parlamentu.

Nastavi čitati

Aktuelno