Connect with us

Društvo

I TO SE DEŠAVA Domaće banke ne znaju šta će sa viškom novca

Odluke Evropske centralne banke, koja i dalje podiže referentne kamatne stope da bi suzbila inflaciju u evrozoni, neće se u većoj mjeri negativno, ali ni pozitivno, odraziti na finansijski sektor u BiH.

Ukazuje na ovo direktor Udruženja banaka BiH Berislav Kutle, pojašnjavajući kako se domaćem tržištu događa svojevrsna inverzija, jer u BiH, za razliku od drugih zemalja, još nema ili su minimalna povećanja kamata na depozite.

“Ove odluke ECB-a za sada ne mogu imati nekih većih negativnih posljedica po nas, sve dok ne narastu cijene depozita. Tek u tom slučaju bi se situacija mogla iskomplikovati, jer bi došlo do značajnog povećanja kamatnih stopa na kredite. Ne postoje ni pozitivni efekti, jer bi na depozitnoj strani trebalo da poraste kamatna stopa. Ali, ni do toga nije došlo, tako da svi oni koji imaju depozite inflacija im svakodnevno “pojede” određenu vrijednost novca”, kaže Kutle.

Na pitanje da li je tokom ove godine, pogotovo nakon izbijanja rata u Ukrajini, energetske krize, enormne inflacije, došlo do određenih trendova unutar domaćeg bankarskog sektora, da li se manje dižu krediti, da ljudi teže otplaćuju postojeće rate, Kutle kaže da je trenutni rast u bankarskom sektoru oko četiri odsto, što nikako ne može biti dovoljno za razvoj, ne samo bankarskog sektora već uopšteno i privrede.

“Domaće banke su trenutno “prelikvidne”. Nalaze se u poziciji da imaju određene depozite, ali taj novac ne uspijevaju putem kredita plasirati na tržište, jer ne postoji veliko interesovanje ljudi. Bez ekspanzije investicionih kredita nema nam spasa. Oni koji se odluče da sada podignu kredit i novac ulože u nešto pametno, profitiraće u prosjeku za vrijednost inflacije. Nažalost kod nas su još najzastupljeniji oni potrošački, koje građani vrlo brzo potroše za nešto i onda godinama kasnije plaćaju”, kaže Kutle.

Osvrćući se na paniku koja je u prvom dijelu godine bila prisutna, što se odrazilo i na povlačenje gotovo milijardu maraka sa računa banaka od strane građana, Kutle pojašnjava da iako je taj trend zaustavljen, posljedice se i danas osjete i vide kroz posljednje podatke koji ukazuju na to da su depoziti građana manji za tri odsto u odnosi na početak 2022.

“Na svu sreću oni su za sedam odsto povećani od strane privrednih subjekata, tako da je na kraju došlo do rasta depozita u bankama”, navodi on.

Kada je u pitanju naredna godina, Kutle pojašnjava da će sudbina BiH i dalje biti u vezi sa evropskom, pogotovo zbog vezanosti marke za evro, navodeći da slabljenjem evra automatski slabi i marka.

“Sve dok se ne smiri situacija u vezi sa Ukrajini te Evropa i Amerika prestanu sa štampanjem novca, neće biti dobro. Mi smo premali i nerazvijeni, previše toga uvozimo, premalo izvozimo. Ipak, ključna stvar biće koliko će nove vlasti uspjeti da stvore jedno povoljnije političko okruženje za inostrane investicije”, poručio je Kutle.

Loši alati
Komentarišući posljednje poteze FED-a koji je nedavno podigao referentnu kamatnu stopu na najviši nivo u posljednjih 15 godina, te ECB-a koji je sve to pratio, dižući ključnu stopu sa 1,5 na dva odsto, Kutle kaže da ovi monetarni alati “ne mogu piti vode” i nisu efikasni u “obaranju” inflacije.

“Ona je posljedica enormnog štampanja novca u nekom prethodnom periodu, što je moralo doći na naplatu. Naravno sve to je podgrijano ratom u Ukrajini i energetskom krizom. Da zaključim, samo ovim monetarnim alatom je nemoguće suzbiti ovu inflaciju. Vjerovatno i zbog toga sada ECB najavljuje da će ograničiti puštanje novog novca u opticaj. Manje novca, znači i manje cijene”, navodi Kutle.

(Glas Srpske)

Related Topics:

Društvo

VREMENSKA PROGNOZA! Naoblačenje sa kišom, pljuskovima i grmljavinom

U Republici Srpskoj i Federaciji BiH /FBiH/ se nakon vedrog jutra očekuje naoblačenje sa kratkotrajnom kišom, pljuskovima i grmljavinom, uz dnevnu temperaturu vazduha do 25 stepeni Celzijusovih.

Jutro će biti vedro i svježe, uz malu do umjerenu oblačnost, saopšteno je Republičkog hidrometeorološkog zavoda.

Tokom dana se očekuje razvoj oblačnosti, koja će donijeti kratkotrajnu kišu ili pljuskove praćene grmljavinom, dok će na jugu Hercegovine biti sunčano i toplo tokom većeg dijela dana. Jutarnja temperatura vazduha biće od osam do 13, u višim predjelima od tri, a dnevna od 20 do 25, u višim krajevima od 14 stepeni Celzijusovih.

Duvaće umjeren i pojačan vjetar sjevernih smjerova, a u Hercegovini jaka, na udare i olujna bura.

Nastavi čitati

Društvo

PREŽIVJELA JASENOVAC KAO DJEVOJČICA: U Banjaluci preminula Dobrila Kukolj

Bivši zatvorenik ustaškog logora Jasenovac i dugogodišnji predsjednik banjalučkog Udruženja logoraša Drugog svjetskog rata Dobrila Kukolj preminula je danas u Banjaluci u 94. godini, rečeno je u ovom udruženju.

Kukoljeva je rođena 30. jula 1932. godine u selu Međeđi kod Kozarske Dubice.

Kao desetogodišnja djevojčica odvedena je u ustaški logor Jasenovac u kojem je bila zatvorena tri mjeseca. Ustaše su joj uništile djetinjstvo, život i porodicu.

Cijeli život neumorno je govorila o stradanju srpskog naroda, a dok ju je zdravlje služilo posjećivala je manastir Jasenovac i Spomen-područje Donja Gradina.

Vrijeme komemoracije i sahrane Kukoljeve biće naknadno saopšteno

Nastavi čitati

Društvo

KVANTNA AI RUŠI GRANICE: Naučnik iz Banjaluke među svjetskom elitom

Integracija kvantnog računarstva i vještačke inteligencije te njena primjena u sistemima sajber zaštite, oblast je koju je u naučnom radu obradio Dragan Korać, vanredni profesor Prirodno-matematičkog fakulteta Univerziteta u Banjaluci, a koji ga je uvrstio među svjetsku elitu naučnika.

Kvantna vještačka inteligencija predstavlja novu paradigmu

Kako ističe profesor Korać, vodeći autor i tvorac ovog istraživačkog rada koji je objavljen kroz Springer Nature i indeksiran u Scopusu, a koji je prihvaćen na međunarodnoj konferenciji “AIR-RES 2026” u Las Vegasu, kvantna vještačka inteligencija predstavlja novu paradigmu u kojoj se principi kvantne mehanike koriste za unapređenje sposobnosti vještačke inteligencije, posebno u obradi informacija, optimizaciji i analizi sistema.

“Poseban fokus stavljen je na činjenicu da bi kvantni računari, zahvaljujući svojoj procesnoj moći, u budućnosti mogli dovesti u pitanje sigurnost današnjih sistema zaštite, uključujući i one koji se oslanjaju na savremene kriptografske mehanizme. U tom kontekstu, rad razmatra i zašto postojeći sigurnosni modeli neće biti dovoljni u kvantnoj eri, kao i potrebu razvoja novih, tzv. kvantnootpornih (postkvantnih) metoda zaštite”, ističe on.

Motiv za istraživanje

Motiv da istražuje ovu oblast, kako kaže u razgovoru za “Nezavisne”, pronalazi u činjenici da se nalazimo na samom početku jedne nove tehnološke epohe koja ima potencijal da redefiniše granice ljudskog znanja i načine na koje razumijemo inteligenciju i računanje.

“Radi se o dvije revolucionarne oblasti savremene nauke, čija integracija otvara prostor za potpuno nove paradigme istraživanja, razmišljanja i inovacija, koja nepovratno transformiše svijet do neslućenih granica. Kvantni računari, zasnovani na principima kvantne mehanike poput Hajzenbergovog principa neodređenosti, omogućavaju postojanje superpozicije stanja, gdje sistem može istovremeno egzistirati u više mogućih ishoda, što je konceptualno nedostižno klasičnim računarima. U tom smislu, kvantno računarstvo predstavlja novu dimenziju procesiranja informacija koji će naslijediti eru silicijuma”, kaže on za “Nezavisne novine”.

Metaforično, kako kaže, kvantna tehnologija se može posmatrati kao vrhunski “supernabildovani” sistem, dok vještačka inteligencija (AI) toj snazi daje superinteligenciju.

Izuzetan potencijal

“Njihova sinergija otvara izuzetan potencijal za rješavanje problema koji su danas izvan domašaja klasičnih računarskih sistema, uz primjenu u svim oblastima društva i nauke. Dakle, riječ je o tehnologijama koje već danas snažno privlače pažnju svjetske naučne zajednice i otvaraju potpuno nove horizonte istraživanja kakvi do sada nisu viđeni. Vještačka inteligencija će, integracijom sa kvantnim tehnologijama, tek dostići svoj puni potencijal”, tvrdi profesor Korać za “Nezavisne novine”.

Kako kaže, važnost kvantne vještačke inteligencije je izuzetna, jer u svojoj suštini mijenja način na koji se dokazuje identitet na internetu i štiti pristup digitalnim sistemima.

Inače, kao što smo ranije pomenuli, rad je prihvaćen na međunarodnoj konferenciji koja spada među najznačajnije globalne događaje u oblasti vještačke inteligencije i koja okuplja više od 65 zemalja.

“U prethodnim izdanjima, konferencija je ugostila najprestižnije stručnjake iz akademske zajednice, industrije i državnih istraživačkih centara, uključujući i istaknute naučnike kao što su prof. Lotfi A. Zadeh, prof. John Holland, prof. Ian Foster, prof. David Patterson i prof. Rajkumar Buyya, koji su dali značajan doprinos razvoju savremenih računarskih i AI sistema”, kaže Korać za “Nezavisne novine”.

Uspjeh i za Banjalučki univerzitet

Sem što je sve ovo lični uspjeh, uspjeh je to i za Banjalučki univerzitet.

“To je potvrda da njegovi istraživači ravnopravno učestvuju u međunarodnim naučnim tokovima i doprinose razvoju ključnih oblasti poput vještačke inteligencije i kvantnih tehnologija. Pored naučnog doprinosa, ovakve objave jačaju međunarodnu prepoznatljivost univerziteta, podižu njegov akademski ugled i otvaraju prostor za nove saradnje, projekte i partnerstva sa vodećim svjetskim institucijama”, ističe on.

Pored profesora Koraća, među autorima ovog istraživanja upisana su i imena Hamida R. Arabnija, emeritus profesora na Univerzitetu u Džordžiji, i profesora Cong Pu sa Državnog univerziteta Oklahome.

Saradnja sa profesorom Hamidom R. Arabnijem

Kako nam priča profesor Korać, njegovo upoznavanje s Arabnijem datira iz perioda odbrane njegove doktorske disertacije, čiji su rezultati privukli njegovu pažnju, a koje je ocijenio izuzetno kvalitetnim i značajnim.

“Saradnja sa profesorom Hamidom R. Arabnijem predstavlja izuzetno vrijedno akademsko iskustvo, s obzirom na njegov status, dugogodišnju ulogu urednika jednog od najprestižnijih časopisa iz oblasti superračunarstva i njegov izuzetan doprinos u oblastima vještačke inteligencije i visokoperformansnog računarstva. Njegovo svrstanje među 2% najuticajnijih naučnika prema rangiranju Stanford University dodatno potvrđuje njegov globalni naučni značaj. Sa druge strane, profesor Cong Pu predstavlja istaknutog predstavnika mlađe generacije istraživača čiji naučni rezultati već sada imaju snažan uticaj u oblasti računarskih nauka i vještačke inteligencije”, ističe on.

Budućnost vještačke inteligencije

Za kraj razgovora, pitali smo profesora Koraća kako vidi budućnost vještačke inteligencije i sajber zaštite u eri kvantnog računarstva.

“Budućnost vještačke inteligencije i sajber zaštite u eri kvantnog računarstva predstavlja ulazak u potpuno novu fazu digitalne evolucije, u kojoj se granice između zaštite i napada sve više brišu. Kvantno računarstvo donosi ogroman iskorak u procesorskoj moći i mogućnost rješavanja izuzetno kompleksnih problema koji su danas nedostižni klasičnim sistemima, dok AI donosi sposobnost učenja, prilagođavanja i donošenja odluka u realnom vremenu. U takvom okruženju sajber zaštita postaje dinamičan i inteligentan sistem koji se kontinuirano razvija i prilagođava novim oblicima prijetnji”, kaže on dodajući da tehnologije koje jačaju sigurnosne mehanizme mogu biti iskorištene i u zlonamjerne svrhe.

“Zbog toga se sajber zaštita u budućnosti može posmatrati kao neprekidna trka inteligencija, u kojoj će prednost imati oni sistemi koji se brže uče, brže prilagođavaju i efikasnije integrišu kvantne i AI mogućnosti u svoju odbranu”, kaže on za “Nezavisne”.

Nastavi čitati

Aktuelno