Neidentifikovana bespilotna letjelica ušla je danas, 21. maja, u vazdušni prostor Letonije, što je treći takav slučaj u tri dana.

Zbog incidenta su vlasti u nekoliko regija proglasile vazdušnu uzbunu, a podignuti su i NATO-ovi borbeni avioni usljed sve veće zabrinutosti da, kako se navodi, Rusija ometa ukrajinske dronove i preusmjerava ih prema teritoriji NATO-a, piše The Kyiv Independent.

Reakcija na treći uzastopni upad

Nacionalne oružane snage Letonije potvrdile su da je u vazdušnom prostoru zemlje otkrivena najmanje jedna bespilotna letjelica.

Kao odgovor na prijetnju, aktivirani su NATO borbeni avioni zaduženi za misije vazdušne policije na Baltiku, prenosi Index.

Stanovnici pogođenih područja pozvani su da ostanu u zatvorenim prostorima i potraže zaklon unutar zgrada, pridržavajući se “pravila dva zida”, mjere civilne zaštite koja smanjuje izloženost eksplozijama.

Oružane snage takođe su objavile kako su preduzele dodatne korake za zaštitu granice.

“Ojačali smo sposobnosti protivvazdušne odbrane na istočnoj granici raspoređivanjem dodatnih jedinica”, stoji u saopštenju.

Sve veći problem za baltičke zemlje

Letonija, baltička država koja dijeli 283 kilometra dugu granicu sa Rusijom i 173 kilometra dugu granicu sa Bjelorusijom, nalazi se na istočnom krilu NATO, u neposrednoj blizini rata u Ukrajini.

Upadi dronova postali su izuzetno osjetljivo pitanje u baltičkim državama nakon što se 7. maja ukrajinski dron srušio na naftno postrojenje u istočnoj Letoniji. Sumnja se da su ga preusmjerile ruske protivmjere.

Taj incident izazvao je političku krizu zbog koje je premijerka Evika Silina 14. maja podnijela ostavku.

Slični incidenti u Estoniji i Litvaniji

Slični događaji nižu se i u susjednim zemljama. U Estoniji je 18. maja NATO-ov borbeni avion oborio ukrajinski dron nakon što je ušao u estonski vazdušni prostor.

Vlasti su i u tom slučaju izrazile sumnju da je Rusija omela sisteme letjelice i preusmjerila je. Litvanija je takođe proglasila vazdušnu uzbunu 20. maja, nakon što je sumnjivi dron prešao u njen vazdušni prostor iz Bjelorusije. To je bilo prvo takvo upozorenje na nacionalnom nivou u zemlji.

Nakon tog incidenta, direktor litvanskog Odjeljenja za državnu bezbjednost Remigijus Bridikis upozorio je da se bezbjednosna situacija u zemlji “zateže” usljed ponovljenih upada dronova.

Preveliko oslanjanje Evrope na Sjedinjene Američke Države po pitanju bezbjednosti “nije zdravo”, izjavio je danas, 21. maja, generalni sekretar NATO-a Mark Rute, istakavši da evropske zemlje moraju da više rade na sopstvenoj bezbjednosti.

Na pitanje novinara o iznenadnim najavama o povlačenju određenih kontigenata američkih snaga iz evropskih zemalja, prije svega Njemačke i Poljske, Rute je rekao da “smena snaga koja je uključena u tim najavama nema uticaja na odbrambene planove NATO-a”, prenosi Gardijan.

Obraćajući se novinarima na međunarodnoj bezbjednosnoj konferenciji GLOBSEC Forum, on je ocijenio da se odluka SAD da se više koncentriše na Aziju umjesto na Evropu sprovodi “korak po korak na način koji neće smanjiti ukupno odvraćanje i odbranu Alijanse”.

Govoreći o dronu koji je NATO juče oborio u vazdušnom prostoru Estonije, a za koji se sumnja da je bio ukrajinska letjelica skrenuta sa kursa usljed ruskog elektronskog ometanja, naveo je da Alijansa uvijek mora biti spremna za “svaku mogućnost” i da je reagovanjem na zalutali dron pokazala da je spremna za svaki scenario.

Vladajuća mađarska stranka Tisa predložila je ustavni amandman kojim se mandat premijera ograničava na maksimalno osam godina, čime se direktno onemogućava povratak Viktora Orbana na vlast.

Premijer Peter Mađar, koji je na izborima u aprilu nakon 16 godina svrgnuo nacionalističkog Orbana, izjavio je da će iskoristiti dvotrećinsku većinu u parlamentu kako bi poništio i izmijenio zakone koje je donijela Orbanova stranka Fides, uključujući Ustav, radi obnavljanja demokratske ravnoteže između tri stuba vlasti.

Prema nacrtu amandmana objavljenom na internet stranici parlamenta, osobe koje su ranije bile na funkciji predsednika vlade najmanje osam godina “ne mogu biti birane za premijera”. To bi se primjenjivalo na premijerske mandate nakon 2. maja 1990. godine. Takođe, premijer bi trebalo da odstupi nakon ukupno osam godina staža, odnosno dva mandata.

Amandman priprema put i za ukidanje Kancelarije za zaštitu suvereniteta, tela koje je Orban osnovao 2023. godine i koje je vodilo spisak medija koji su smatrani pretnjom mađarskom suverenitetu, te imalo pravo da “istražuje aktivnosti koje prete suverenitetu zemlje”.

Mađarova vlada bi na osnovu amandmana takođe mogla da preuzme kontrolu nad fondacijama koje upravljaju sa dvadesetak univerziteta, a vlada bi te fondacije mogla i da raspusti.

U tom slučaju bi se državna imovina u vrijednosti od više stotina milijardi forinti, koju je Orbanova vlada dodijelila tim fondacijama, vratila državi, piše Rojters. “Amandman jasno ističe da iako su fondacije privatni entiteti, njihova imovina je državna imovina”, stoji u tekstu predloga.