Dok su pojedine povratničke opštine u Republici Srpskoj i Federaciji BiH ostale bez ijedne marke pomoći za infrastrukturu i obnovu, Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice Bosne i Hercegovine je Doboju od 2023. do 2025. godine, kroz javne pozive, dodijelilo ukupno 1,8 miliona KM.

Riječ je o sredstvima namijenjenim za obnovu i izgradnju komunalne i socijalne infrastrukture, kao i elektrifikaciju povratničkih naselja.

Međutim, iz javno dostupne dokumentacije nije moguće utvrditi po kojim kriterijumima su sredstva raspodjeljivana, ko je vršio bodovanje projekata niti na osnovu čega su pojedine lokalne zajednice dobijale višemilionske iznose, dok su druge ostale bez sredstava.

Prema podacima iz odluka o dodjeli sredstava, Zvornik je u od 2023. do 2025. dobio 205,5 hiljada KM, Bratunac 70 hiljada, Srebrenica 82 hiljade, a Višegrad 155 hiljada KM.

S druge strane, daleko veće iznose, pored Doboja, dobili su i Brod kojem je dodijeljeno više od 816 hiljada KM i Teslić koji je dobio 751,6 hiljada KM.

Prema riječima zastupnika SDA u Parlamentu Bosne i Hercegovine Edina Ramića, među opštinama koje nisu dobile sredstva nalaze se i Osmaci, jedna od najsiromašnijih povratničkih opština u Republici Srpskoj.

„Osmacima je nula KM. Mislim da su samo završili ranije započeti projekat jer ga nisu mogli poništiti. Međutim, mi kao parlamentarci nikada nismo dobili informaciju ni o tome kako su dodjeljivana sredstva nekim nevladinim organizacijama“, kazao je Ramić.

U podacima o sredstvima dodijeljenim opštinama i gradovima za Osmake naznačeno je 120 hiljada KM, ali nije poznato radi li se o nastavku ranijeg projekta ili sufinansiranju novog.

Ramić smatra da raspodjela sredstava pokazuje pokušaj izgradnje stranačke infrastrukture ministra za ljudska prava i izbjeglice BiH Sevlida Hurtića.

„Nakon mandata biće zanimljivo analizirati šta su bili prioriteti ovdje, ne samo u ovom ministarstvu nego i u svim ostalim. Ovdje je očigledno da pokušavaju razviti stranačku infrastrukturu, a povratnike u Podrinju tretiraju kao siromašne rođake koji trebaju ostati siromašni“, rekao je Ramić.

Prema njegovim riječima, nijedan nivo vlasti, od Tuzlanskog kantona do državnog ministarstva, ne može se pohvaliti dobrim odnosom prema povratnicima uz Drinu.

Nezadovoljan raspodjelom sredstava je i gradonačelnik Bijeljine Ljubiša Petrović, koji smatra da javni pozivi Ministarstva za ljudska prava i izbjeglice BiH ne sadrže jasne kriterijume.

On tvrdi da je problematična i odluka prema kojoj Ministarstvo pruža administrativnu i tehničku podršku Komisiji za izbjegla i raseljena lica BiH, koja donosi odluke o izboru prioritetnih opština i gradova, bez mogućnosti ulaganja pravnog lijeka.

„Kako ministar štiti, na primjer, bošnjačka prava u koja se kune i busa u grudi, najbolje neka se zapitaju bošnjački povratnici u Semberiji kojima je na javnom pozivu za finansiranje projekata obnove i rekonstrukcije stambenih jedinica raseljenih osoba i povratnika iz sredstava za 2025. godinu dodijeljeno 13 hiljada KM, isto koliko je dobila i neuporedivo manja opština Kozarska Dubica“, rekao je Petrović.

On je najavio i tužbu protiv Ministarstva za ljudska prava i izbjeglice BiH zbog, kako tvrdi, diskriminatornog odnosa pri raspodjeli sredstava.

U javnim pozivima za obnovu i izgradnju komunalne i socijalne infrastrukture te elektrifikaciju, objavljenim na internet stranici Ministarstva, nisu navedeni kriterijumi na osnovu kojih se projekti boduju niti način na koji se vrši izbor korisnika sredstava.

U aplikacionim obrascima lokalne zajednice unose osnovne podatke o podnosiocu prijave, opis prioritetnog projekta i informacije o učešću u sufinansiranju projekta iz vlastitog budžeta.

Odluka o izboru i imenovanju članova Komisije za izbjegla i raseljena lica BiH nije javno dostupna, a posljednji javno objavljeni izvještaj o radu Komisije datira iz 2018. godine.

Na netransparentnost raspodjele sredstava prošle sedmice ukazala je i zamjenica ministra za ljudska prava i izbjeglice BiH Duška Jurišić.

„Od 27 opština u kojima su BH Zeleni imali kandidate za lokalne izbore, sve su dobile sredstva. Od opština stradalih u poplavama sredstva za 2025. godinu dobili su Fojnica i to 80 hiljada KM, Konjic 67 hiljada KM i Kiseljak 110 hiljada KM. Zanimljivo je da Jablanice nema na spisku korisnika, iako su u Donjoj Jablanici uglavnom živjeli povratnici. Nije isključeno da opština Jablanica nije aplicirala za sredstva. Niko se neće buniti. Nisu to ljudi koji protestuju pred zgradama državnih institucija. Povratnici u Kozluku će svoju infrastrukturu nastaviti graditi donacijama sunarodnjaka iz dijaspore“, rekla je Jurišić.

Udruženje „Nova svjetlost“ iz Kozluka nije dobilo sredstva za projekat uređenja obale Drine u ovom povratničkom naselju, a ni obrazloženje zbog čega je njihov zahtjev odbijen, potvrdio nam je predsjednik udruženja Mirsad Terzić.

Pitanja smo poslali i predsjedniku Komisije za izbjegla i raseljena lica BiH Davoru Čordašu, ali on do zaključenja teksta nije odgovorio koji su bili kriterijumi za odabir projekata, niti ko su bili članovi komisije.

Ministar za ljudska prava i izbjeglice BiH Sevlid Hurtić dolazi iz Doboja, grada kojem je u posljednje tri godine kroz javne pozive dodijeljeno 1,8 miliona KM.

Predsjednik Komisije za izbjegla i raseljena lica BiH Davor Čordaš dolazi iz Broda, opštine koja je po iznosu dodijeljenih sredstava među najvećim korisnicima grantova Ministarstva u istom periodu.

Iz Ministarstva za ljudska prava i izbjeglice BiH kazali su nam da su Odlukom o izboru prioritetnih projekata iz sredstava za 2025. godinu odobreni projekti za Brod i Doboj u potpunosti usklađeni s dosadašnjim ulaganjima u ove dvije lokalne zajednice, koje imaju veliki broj raseljenih osoba i povratnika te devastiranu infrastrukturu u povratničkim i raseljeničkim naseljima.

„Radi objektivnog informisanja javnosti dostavljamo i iznose dosadašnjih ulaganja u navedene opštine do 2025. godine (Brod tri miliona KM, Doboj 3,4 miliona KM, Bijeljina 1,6 miliona KM, Bratunac 5,5 miliona KM, Srebrenica 6,1 milion KM, Višegrad 4,4 miliona KM), s napomenom da se ulaganja odnose isključivo na odluke Komisije iz zajedničkih sredstava putem Fonda za povratak BiH“, naveli su u ministarstvu.

Kako su kazali, lokalne zajednice poput Zvornika, Bijeljine, Bratunca, Srebrenice i Višegrada dugi niz godina bile su među prioritetima Komisije, kao i drugih domaćih i međunarodnih institucija koje su usko sarađivale i planski provodile komplementarne projekte kako bi se zaokružila cjelina na određenom lokalitetu.

Kao primjer naveli su Bijeljinu, grad u kojem su, pored obnove oštećenih stambenih jedinica, izgrađene i četiri nove stambene zgrade za 59 porodica iz kategorije raseljenih i povratnika kroz projekte RSP i CEB II, ukupne vrijednosti 4,9 miliona KM.

Capital