Trinaesta penzija ne treba da bude poklon vlasti niti jednokratna pomoć pred izbore, već pravo penzionera koje će imati jasan zakonski i budžetski osnov, poručio je Savanović.

On je podsjetio da je prije nešto više od mjesec dana govorio da penzionerima nije potrebna pomoć od 80 ili 120 KM onda kada počne predizborna kampanja, već sigurnost tokom cijele godine.

“Penzioner mora znati na šta može računati”

Prema njegovim riječima, upravo zbog toga trinaesta penzija treba da bude dio sistemskog rješenja.

“Prije nešto više od mjesec dana govorio sam da penzionerima ne treba 80 ili 120 maraka onda kada počne predizborna kampanja, nego sigurnost tokom cijele godine. Upravo zato je trinaesta penzija važna. Ona ne treba da zavisi od političke procjene da li je trenutak da se nekome nešto isplati, nego da ima jasan zakonski i budžetski osnov”, rekao je Savanović.

Istakao je da trinaestu penziju ne treba predstavljati kao poklon bilo koje vlasti.

“Penzioneri su svoj dio dogovora sa državom ispunjavali decenijama. Radili su i uplaćivali doprinose. Zato je posao nas, novih generacija, da napravimo sistem koji će im pružiti što veću sigurnost”, poručio je Savanović.

Trinaesta penzija nije zamjena za redovno povećanje

Savanović je naglasio da uvođenje trinaeste penzije ne znači da treba odustati od povećanja redovnih penzija.

Kako je rekao, dvije mjere ne isključuju jedna drugu.

“Trinaesta penzija nije zamjena za redovno usklađivanje i rast penzija. Jedno ne isključuje drugo i cilj mora biti da redovna penzija prati rast troškova života, a da trinaesta postane dodatna sigurnost koju penzioner ima svake godine”, rekao je Savanović.

“Ne treba da zavisi od političke volje”

Prema njegovim riječima, ključna razlika između sistemske mjere i jednokratne pomoći jeste u predvidivosti.

“Ne želimo da penzioner u avgustu ili septembru čeka da čuje da li je vlast odlučila da mu ove godine da 80, 100 ili 120 maraka. Penzioner treba u januaru da zna na šta ima pravo tokom cijele godine”, rekao je Savanović.

On smatra da bi takav pristup značio da pomoć više ne zavisi od političke odluke u određenom trenutku, već da postaje pravo na koje penzioneri mogu računati.

“To je razlika između pomoći koja traje do izbora i politike koja ostaje i poslije izbora. Upravo zato je naša politika sistemska, a ne politika od danas do sutra”, zaključio je Savanović.

Dvadeset godina vlasti Milorada Dodika ostavilo je Republiku Srpsku, prema ocjeni profesora Milana Blagojevića, sa ozbiljnim ekonomskim i demografskim problemima, dok je istovremeno izostala mogućnost snažnije privredne saradnje sa Srbijom.

Blagojević u autorskom tekstu navodi da ekonomski pokazatelji ukazuju na sve veći jaz između Republike Srpske i Federacije BiH, posebno kada je riječ o bruto domaćem proizvodu, fiskalnom prometu, prihodima od poreza i broju zaposlenih.

Prema podacima koje navodi, BDP Federacije BiH u 2025. godini iznosio je 37,59 milijardi KM, dok je BDP Republike Srpske bio 18,7 milijardi KM.

Razlike u prihodima i broju zaposlenih

Blagojević navodi i da je Federacija BiH tokom prošle godine ostvarila ukupni fiskalni promet od 75,45 milijardi KM, dok je u Republici Srpskoj taj iznos bio 25,3 milijarde KM.

Kada je riječ o direktnim porezima i doprinosima, u FBiH prikupljeno je 4,46 milijardi KM, a u Republici Srpskoj 2,18 milijardi KM.

Od indirektnih poreza Federaciji BiH pripalo je oko 5,51 milijardi KM, dok je Republici Srpskoj pripalo oko 3,09 milijardi KM.

Istovremeno, prema njegovim navodima, u Federaciji BiH bilo je zaposleno oko 369.000 ljudi, a u Republici Srpskoj oko 187.000.

Posebno upozorava na demografski odnos u Srpskoj. Početkom avgusta ove godine, kako navodi, Republika Srpska imala je oko 295.000 penzionera i približno 290.000 zaposlenih.

“Bez zaduživanja teško isplatiti obaveze”

Blagojević tvrdi da se finansijska stabilnost Republike Srpske posljednjih godina sve više oslanja na nova zaduživanja.

Prema njegovoj ocjeni, sredstva za isplatu plata zaposlenima u javnom sektoru i penzija često se obezbjeđuju novim zaduženjima kroz emisiju trezorskih zapisa i obveznica na domaćem tržištu.

Istovremeno, inostrana kreditna zaduženja dostigla su višemilijardske iznose, pri čemu se dio novca koristi za servisiranje ranijih dugova, dok se preostala sredstva usmjeravaju u javnu potrošnju.

Autor smatra da kombinacija ekonomskih i demografskih pokazatelja predstavlja ozbiljan problem za dugoročnu održivost Republike Srpske.

Saradnja sa Srbijom kao mogući prostor za oporavak

Kao jedan od mogućih načina za poboljšanje ekonomske situacije Blagojević izdvaja snažniju privrednu saradnju Republike Srpske i Srbije.

On podsjeća da za takvu saradnju postoji pravni okvir, uključujući Ustav BiH i Sporazum o uspostavljanju specijalnih paralelnih odnosa Republike Srpske i Srbije.

Tim sporazumom, između ostalog, predviđeno je unapređivanje saradnje u oblasti privrede i korištenja privrednih resursa.

Blagojević podsjeća i na odluku Ustavnog suda BiH iz 2004. godine, kojom je ocijenjeno da je Sporazum o uspostavljanju specijalnih paralelnih odnosa sa tadašnjom SR Jugoslavijom zaključen u skladu sa Ustavom BiH.

U toj odluci, kako navodi, Ustavni sud BiH je ocijenio da Republici Srpskoj za uspostavljanje posebnih paralelnih odnosa sa susjednim državama nije potrebna saglasnost Parlamentarne skupštine BiH.

Farmland i “Trudbenik” kao primjeri propuštenih prilika

Kao primjere privrednih sistema koji su nekada imali značajnu ulogu u razvoju pojedinih krajeva, Blagojević navodi poljoprivredni kombinat u Novoj Topoli, kasnije poznat kao Farmland, i dobojski “Trudbenik”.

Prema njegovom mišljenju, kroz postojeći pravni okvir bilo je moguće kreirati modele saradnje Srbije i Republike Srpske kojima bi se pokušalo privući investitore iz Srbije i ponovo pokrenuti dio proizvodnje.

Kao jednu od mogućnosti navodi javno-privatno partnerstvo, odnosno zajedničko ulaganje javnog sektora i privatnih kompanija iz Srbije.

Takvi projekti, smatra Blagojević, mogli bi biti usmjereni na oživljavanje proizvodnje u preduzećima koja su završila u stečaju.

“Ekonomsku saradnju treba iskoristiti”

Blagojević u tekstu navodi da privredna saradnja Srbije i Republike Srpske ne mora biti suprotstavljena ustavnom poretku BiH niti njenom suverenitetu i teritorijalnom integritetu.

Naprotiv, prema njegovom tumačenju, ekonomski projekti koji bi doprinijeli pokretanju proizvodnje, otvaranju radnih mjesta i povećanju privredne aktivnosti mogli bi imati koristi za stanovništvo Republike Srpske, ali i širu ekonomiju BiH.

“To su sve razlozi zbog kojih treba koristiti mogućnosti privredne saradnje koje stoje na raspolaganju Srpskoj i Srbiji, pri čemu su ekonomski benefiti koje donosi ta saradnja na dobro i BiH. Nikako na njenu štetu”, zaključuje Blagojević.

Institucije Bosne i Hercegovine potrošile su u prvom kvartalu ove godine 323,94 miliona KM, što je za nešto više od devet miliona maraka više nego u istom periodu prošle godine.

Najveći dio novca otišao je na bruto plate i naknade zaposlenih, za koje je u prva tri mjeseca izdvojeno 208,68 miliona KM. To je za čak 15,7 miliona KM više nego u prvom kvartalu 2025. godine.

Za naknade zaposlenih dodatnih 42,5 miliona KM

Prema podacima iz Izvještaja o izvršenju budžeta institucija BiH za prvi kvartal 2026. godine, na naknade troškova zaposlenih potrošeno je dodatnih 42,50 miliona KM.

I ovaj iznos je veći nego godinu ranije – za oko 4,7 miliona KM.

Kao jedan od razloga povećanja troškova navedeno je povećanje naknada za topli obrok, ali i veća izdvajanja za otpremnine zaposlenima koji su otišli u penziju.

Ukupni tekući izdaci budžetskih korisnika iznosili su 290,08 miliona KM, što je za 16,7 miliona KM, odnosno šest odsto, više nego u istom periodu 2025. godine.

Putovanja skuplja uprkos manjoj materijalnoj potrošnji

Istovremeno, ukupni materijalni troškovi institucija BiH smanjeni su za 3,8 miliona KM.

U izvještaju se navodi da su u periodu privremenog finansiranja ovi izdaci realizovani u minimalnom iznosu potrebnom za funkcionisanje institucija.

Međutim, pojedine stavke su ipak zabilježile rast.

Tako je na službena putovanja potrošeno oko 400.000 KM više nego u prvom kvartalu prošle godine. Povećani su i izdaci za iznajmljivanje opreme, tekuće održavanje, usluge prevoza i nabavku goriva.

Kao jedan od razloga za rast ovih troškova u izvještaju je naveden stalni rast inflacije.

Kapitalna ulaganja smanjena zbog privremenog finansiranja

Na kapitalne izdatke u prvom kvartalu potrošeno je 23,55 miliona KM, što je za 5,7 miliona KM, odnosno 19 odsto, manje nego godinu ranije.

Razlog je činjenica da su institucije BiH veći dio prvog kvartala funkcionisale na osnovu odluka o privremenom finansiranju.

U takvim okolnostima nisu mogli biti započinjani procesi javnih nabavki roba, radova i usluga za redovne planirane aktivnosti.

Na tekuće transfere i grantove potrošeno je 7,98 miliona KM, odnosno 1,8 miliona KM manje nego u istom periodu prošle godine.

Budžet usvojen tek krajem jula

Institucije BiH su tokom prvih mjeseci 2026. godine funkcionisale u režimu privremenog finansiranja, jer je budžet institucija BiH za ovu godinu usvojen tek 27. jula.

Najveći dio budžetskih sredstava usmjeren je na primanja zaposlenih u institucijama BiH, uključujući plate, topli obrok, regres i naknade za prevoz.

Na inostrane kamate u prvom kvartalu potrošeno je 122.630 KM, što je za 17.700 KM manje nego godinu ranije.

Za spoljne otplate izdvojeno je nešto više od dva miliona KM, odnosno oko 105.000 KM manje nego u prvom tromjesečju 2025. godine.

Više novca i za izvršenje sudskih presuda

Rast je zabilježen i kod izdataka po osnovu pravosnažnih sudskih presuda i rješenja.

Institucije BiH su po ovom osnovu u prvom kvartalu morale isplatiti 1,84 miliona KM.

To je za oko 372.000 KM više nego u istom periodu prošle godine.

Ukupni podaci tako pokazuju da su, uprkos smanjenju pojedinih materijalnih i kapitalnih izdataka, najveći rast rashoda u prvom kvartalu zabilježile plate i naknade zaposlenih, dok su institucije istovremeno bile ograničene režimom privremenog finansiranja.