Connect with us

Društvo

Slovenci iz Slatine i okoline već 100 godina čuvaju TRADICIJU PREDAKA

Iako su rodnu grudu, primorsku oblast u Sloveniji, prije tačno 100 godina napustili i novi dom pronašli u Slatini i okolini, Slovenci koji danas žive u Republici Srpskoj, ni vijek poslije, nisu zaboravili svoj jeziku, kulturu i običaje.

Veliki jubilej Udruženje Slovenaca Republike Srpske “Triglav” Banjaluka, koje je jedno od nekoliko udruženja Slovenaca na području BiH, obilježiće izložbom fotografija i kratkim dokumentarnim filmom, a to je samo dio aktivnosti koje su isplanirali za ovu godinu.

Inače, po okončanju ratnih dešavanja na području bivše Jugoslavije, kada je slovenačka zajednica na ovim prostorima postala manjinska, svjesni potrebe za udruživanjem, osnivaju “Triglav” 1998. godine i od tada pa sve do danas, već skoro tri decenije, bivaju most između Srpske i Slovenije.

“Mi postojimo 27 godina, istoimeno društvo Slovenaca ‘Triglav’ je postojalo i prije Drugog svjetskog rata, odnosno naši preci koji su se prvi doselili na ova područja osnovali su društvo u Banjaluci i ono je funkcionisalo od 1929. godine do Drugog svjetskog rata. Od tada pa do 1998. nismo imali organizovanog djelovanja slovenačkog društva na području Banjaluke i okoline i to je u mnogome doprinijelo da se te veze između Slovenaca i matice oslabe, a očuvanje jezika u mnogome izgubi, kao i kulturna osviještenost i znanje jezika”, priča za “Nezavisne novine” Mladen Lunić, predsjednik ovog udruženja, dodajući da je upravo zbog toga jedna od prvih aktivnosti “Triglava” bila uspostavljanje dopunske nastave na slovenačkom jeziku.

“U početku su to obavljali naši stari članovi koji su bili poznavaoci jezika, a zadnjih više od 13 godina imamo profesionalnog učitelja slovenačkog jezika koji dolazi iz Slovenije i koji uči sve naše članove, ali i druge ljude koji su zainteresovani da uče slovenački jezik. Sem toga, imamo druge aktivnosti i kulturne razmjene koje su dovele do toga da upravo mnogi potomci, treća ili četvrta generacija potomaka, poznaju bolje slovenački jezik nego njihovi roditelji i mislim da je time udruženje opravdalo svoj smisao postojanja”, kaže on.

Iako su malobrojna zajednica, Slovenci u Srpskoj i Bosni i Hercegovini su između sebe i svojih udruženja izgradili jake veze, a tokom godine realizuju zajedničke projekte, organizuju koncerte, kampove u prirodi i brojne druge događaje. Osim saradnje unutar zemlje, prema riječima predsjednika “Triglava”, ovo udruženje sarađuje i sa brojnim kulturnim društvima, organizacijama i institucijama iz Republike Slovenije.

“U Republici Sloveniji postoje državne organizacije koje su namijenjene da njeguju i podržavaju rad udruženja Slovenaca po svijetu, koji na neki način po programskim aktivnostima i finansiraju naš rad, a isto tako postoje organizacije koje organizuju različite događaje na kojima mi učestvujemo, odnosno na kojima gostujemo sa svojim horom i kulturnom sekcijom”, kaže Lunić za “Nezavisne novine”, objašnjavajući da u okviru “Triglava” postoji mješoviti hor “Davorin Jenko” koji ima redovne probe dva puta sedmično i nastupe u Banjaluci, Sloveniji i regionu.

Takođe, ne zaboravljaju ni tradicionalnu igru, pa imaju i dječju folklornu grupu.

Danas Udruženje Slovenaca RS “Triglav” iz Banjaluke broji 958 članova, a kako kaže Lunić, članovi mogu biti svi ljudi koji imaju slovenačko porijekla do četvrtog koljena.

“Ne mora neko da se izjašnjava kao Slovenac da bi bio član Udruženja. Naravno, tu su i bračnih drugovi, i roditelji članova i tako dalje… Broj aktivnih članova u aktivnostima je daleko manji, ali je i to i dalje jedan značajan broj za jedno udruženje nacionalne manjine, kao što smo mi”, ističe on za “Nezavisne novine”.

Među najznačajnijim manifestacijama koje organizuju svake godine jesu “Slovenski dan” i “Martinovanje”.

“‘Slovenski dan’ dosad smo organizovali 15 puta, to je manifestacija na otvorenom i vezana je za područje Slatine. Pravimo kulturno-umjetnički program na koji dovodimo brojna kulturno-umjetnička društva iz Slovenije, Hrvatske, Srbije, Bosne i Hercegovine. S druge strane, početkom zime imamo manifestaciju koja ima još dužu tradiciju. Već 27 godina organizujemo ‘Martinovanje’. ‘Martinovanje’ je već postalo jedan prepoznatljiv kulturni događaj u Banjaluci, a sam povod je vezan za narodni običaj krštenja vina koji se vezuje uz datum Svetog Martina”, priča Lunić.

Vezu sa maticom, osim kroz brojne aktivnosti, Slovenci iz Srpske jačaju i dobijanjem državljanstva zemlje predaka, a prema riječima našeg sagovornika, doskoro je postojala velika zainteresovanost za dobijanje državljanstva Republike Slovenije.

“Republika Slovenija je svojim zakonskim aktima to i omogućila. Sadašnje zakonsko rješenje jeste takvo da potomci slovenačkih iseljenika do drugog koljena mogu da zatraže i pod odgovarajućim uslovima i dobiju državljanstvo Republike Slovenije bez potrebe za odricanjem matičnog državljanstva. Tu mogućnost iskoristio je dobar dio naših članova. Neki su nakon toga izvršili, da tako kažem, povratak u Sloveniju”, ističe on za “Nezavisne novine”.

Lunić posebno ističe veliku podršku koju Udruženju “Triglav” pruža Damijan Serdar, ambasador Slovenije u Bosni i Hercegovini.

Na pitanje gdje mu je dom, Lunić kaže da čovjek može pripadati samo jednom mjestu.

“Uvijek je srcu bliže mjesto gdje je čovjek rođen, gdje je odrastao, gdje se školovao, gdje je stekao prijatelje, gdje je stekao svoje porodice. To je mjesto koje čovjek osjeća kao svoj dom, ali nikad ne treba zaboraviti i zanemariti svoje porijeklo i mislim da to nas samo može dodatno obogatiti. Sloveniju vidim kao nešto što ipak ima posebno mjesto u mom srcu i uvijek rado, kad imam mogućnosti, odlazim tamo”, zaključuje Lunić.

Istorijat dolaska Slovenaca na ova područja
Nakon što su poslije Prvog svjetskog rata na vlast u Italiji, a kojoj je Rapalskim sporazumom pripala i Slovenija, došli fašisti, naglo se pogoršala politička i ekonomska situacija, a rastao je i pritisak vlasti na slovenačko stanovništvo da se odrekne svog narodnog imena, jezika…

U potrazi za boljim životom grupa Slovenaca našla je novi dom u mjestima uz Vrbas, poput Slatine, Malog Blaška, Šušnjara i Trna.

“Jedan od inicijatora tog doseljavanja bio je profesor Anton Štrekelj. On je odlučio da pozove i druge svoje sunarodnike, prije svega pozvao je jednog od svojih učenika Alojza Adamiča. Malo-pomalo stvara se jedna mala zajednica u Slatini i tako je do Drugog svjetskog rata brojala oko 60 slovenačkih porodica”, priča Lunić.

Sa sobom su donijeli veliki broj novih vrsta voća, način obrade voćaka i dugoročno su promijenili čitav taj kraj i uticali da se od njihovog dolaska drugačije obrađuje zemlja.

Brzo su osnovali KUD “Istra” sa muzičkom i dramskom sekcijom.

Inače, Slovenci su na područje Banjaluke doseljavali i prije 1925. godine, odnosno već od samog početka Austrougarske aneksije BiH.

Related Topics:

Društvo

DOK GRAĐANI STEŽU KAIŠ: MUP ulaže 2,4 miliona KM u novu policijsku stanicu

Ministarstvo unutrašnjih poslova Republike Srpske (MUP RS) odlučilo je izdvojiti 2,4 miliona maraka sa porezom za izgradnju objekta policijske stanice u Šamcu.

Kada su u pitanju tehnička i profesionalna sposobnost, MUP od ponuđača traži da je imao uspješnu realizaciju jednog ugovora u izgradnji objekata visokogradnje koji su izvedeni u periodu od januara 2023. godine do dana krajnjeg roka za podnošenje ponuda, a čija je vrijednost jednaka ili veća od dva miliona KM bez PDV-a.

Od ponuđača zahtijevaju i određene sertifikate, a sve, kako kažu, u cilju obezbjeđivanja kvaliteta javne nabavke.

Rok za preuzimanje tenderske dokumentacije i prijem ponuda je 24. jun ove godine

Od firme koja će graditi ovaj objekat, između ostalog, traže zidanje, malterisanje, armiračke, hidroizolaterske, limarske, bravarske radove kao i keramičarske radove.

U tenderskoj dokumentaciji je navedeno da rok za završetak radova ne može biti duži od 150 dana od dana uvođenja u posao, te da se ugovor ne može zaključiti u roku kraćem od 15 dana od dana dostavljanja odluke o izboru svim ponuđačima.

capital.ba

Nastavi čitati

Društvo

ZABRINUTOST U SRPSKOJ: Najave iz Brisela o mogućem gašenju stotina hiljada radnih mjesta potresle domaću privredu

Ekonomisti upozoravaju da bi usporavanje EU moglo dovesti do rasta troškova finansiranja, manjeg izvoza i slabljenja industrijske aktivnosti u BiH i Srpskoj.

Najave iz Brisela o mogućem gašenju stotina hiljada radnih mjesta i slabljenju ključnih industrijskih grana u Evropskoj uniji pojačale su zabrinutost i među domaćim privrednicima, jer bi poremećaji u njemačkoj i drugim ključnim ekonomijama, sa kojima je Srpska snažno povezana, mogli dovesti do pada narudžbi, usporavanje proizvodnje i pritisak na tržište rada.

Najave iz Brisela o mogućem gašenju radnih mjesta i slabljenju industrije u EU izazvale su zabrinutost i u privredi Republike Srpske, zbog snažne povezanosti sa evropskim tržištem.

Evropska komisija upozorava na rizike u automobilskoj industriji, metalurgiji, građevinarstvu i transportu, uz procjene da je u auto-sektoru ugroženo oko 600.000 radnih mjesta.

Iz Privredne komore RS poručuju da poremećaji u evropskim lancima snabdijevanja direktno utiču na domaća izvozno orijentisana preduzeća, posebno u prerađivačkoj i auto-industriji.

Ekonomisti upozoravaju da bi usporavanje EU moglo dovesti do rasta troškova finansiranja, manjeg izvoza i slabljenja industrijske aktivnosti u BiH i Srpskoj.

Kao dodatni rizici izdvajaju se rast cijena energenata, inflatorni pritisci i nedostatak kvalifikovane radne snage, što već utiče i na domaću privredu.

Evropska komisija upozorila je u okviru Proljetnog paketa Evropskog semestra da bi energetski pritisci, prelazak na zelene tehnologije i sve izraženiji nedostatak kvalifikovane radne snage mogli dodatno oslabiti konkurentnost evropske privrede. Najizloženiji su automobilska industrija, metalurgija, građevinarstvo i transport, dok su posebno zabrinjavajuće procjene da je zbog tranzicije auto-industrije i sve jače konkurencije iz Kine ugroženo oko 600.000 radnih mjesta u tom sektoru širom Evrope.

Sekretar granskih udruženja u Privrednoj komori Republike Srpske Boško Borojević istakao je za “Glas” da privredna društva posluju po principu ponude i potražnje, te da svaki poremećaj u evropskim dobavljačkim lancima neminovno utiče i na domaću privredu.

– Naša preduzeća u velikoj mjeri su oslonjena na velike evropske sisteme, zbog čega promjene na tržištu EU imaju direktan uticaj i na njihovo poslovanje. U narednom periodu očekuju nas dodatni izazovi, posebno od 2027. godine kada finansijski efekti CBAM mehanizma budu u punoj primjeni – rekao je Borojević.

Govoreći o mogućim posljedicama po domaću ekonomiju, naglasio je da bi najvećem pritisku mogla biti izložena izvozno orijentisana preduzeća iz prerađivačke industrije i za dobavljačke lance njemačke privrede u auto-sektoru.

– Rizik nije isti za sva preduzeća. Najugroženija su ona koja zavise od malog broja velikih kupaca iz EU, imaju nižu dodatu vrijednost i ograničene mogućnosti da proizvodnju usmjere prema novim tržištima i partnerima – naveo je Borojević.

Univerzitetski profesor i ekonomista Miloš Grujić ocijenio je da bi eventualno dalje usporavanje evropske privrede moglo dovesti do rasta troškova zaduživanja i dodatnog pritiska na industrijsku proizvodnju i zaposlenost.

– Veće kamatne stope znače skuplje finansiranje za privredu i države, što se već pokazalo kao faktor koji usporava investicije i ekonomski rast. S obzirom na to da su Republika Srpska i BiH snažno povezane sa tržištima Njemačke i Austrije, negativni trendovi u tim zemljama neminovno će se odraziti i na domaću ekonomiju – rekao je Grujić.

Prema njegovim riječima, moguće posljedice ogledale bi se u smanjenju izvoza, manjem broju narudžbi iz inostranstva i slabljenju industrijske aktivnosti.

– Ne možemo se posmatrati izolovano od evropskih ekonomskih kretanja. Ukoliko dođe do značajnijeg usporavanja u EU, realno je očekivati slabiju spoljnotrgovinsku razmjenu i određene pritiske na tržište rada i životni standard stanovništva – istakao je Grujić.

On smatra da bi poseban izazov mogli predstavljati rast cijena energenata i prelivanje inflatornih pritisaka iz Evropske unije, što bi dodatno opteretilo budžete građana.

– U takvim okolnostima važno je očuvati tržišnu stabilnost i spriječiti neopravdano povećanje marži. Iskustva pokazuju da administrativno ograničavanje cijena često proizvodi suprotan efekat, dok efikasna kontrola tržišta i poštovanje propisa daju bolje rezultate – rekao je Grujić.

RADNA SNAGA

Kada je riječ o nedostatku radne snage i kvalifikacija, problemu koji je Evropska komisija označila kao jednim od najvećih prepreka investicijama, Boško Borojević ističe da se sa istim izazovom suočava i privreda Srpske.

– Brojna preduzeća ulažu u automatizaciju, digitalizaciju i energetsku efikasnost, uz podršku republičkih institucija. Privredna komora kroz edukacije, savjetovanja i informisanje nastoji pomoći privredi da odgovori na nove zahtjeve tržišta i regulatorne promjene koje dolaze iz Evropske unije – rekao je Borojević.

Nastavi čitati

Društvo

OBESHRABRUJUĆI REZULTATI TESTIRANJA: Stari most u Gradišci ostaje zatvoren, slijedi rekonstrukcija nadvožnjaka

Saobraćaj preko starog mosta u Gradišci na granici sa Hrvatskom neće biti uspostavljen jer su rezultati probnog ispitivanja pokazali da je bezbjednost odvijanja saobraćaja za vozila do tri i po tone i autobuse na samoj granici, tvrde iz “Puteva Republike Srpske”.

Direktor ovog javnog preduzeća tvrdi da je zbog toga donesena odluka da most ostane zatvoren sve dok se ne završi kompletna rekonstrukcija dva nadvožnjaka preko kojih se pristupa mostu.

“Pripremamo tehničku dokumentaciju, a uradili smo i presvlačenje asfaltnih kolovoznih slojeva skroz do samog mosta u Gradišci, odnosno u dužini od graničnog prelaza, gdje bude carina i policija pa do samog mosta, u dužini nekih 300 metara. Preduzimamo i korake u vezi sa zamjenom ograde, ali opet ne možemo da uradimo prave kvalitetne radove dok se ne uradi projektna dokumentacija”, rekao je Janković za “Glas Srpske” i dodao da ranije nisu mogli da obave testiranje nadvožnjaka zbog ogromnog obima saobraćaja preko mosta, ali da nakon urađenog testa sada imaju jasan uvid šta i kako treba raditi.

U plan poslovanja “Puteva Republike Srpske” već je uvrštena izrada projektne dokumentacije za spomenute nadvožnjake. Prema njegovim riječima, nakon što plan usvoji Nadzorni odbor na sjednici, raspisivanje javne nabavke za izradu projektne dokumentacije očekuje se već iduće sedmice. S obzirom na zakonske procedure i obaveze koje propisuje Zakon o javnim nabavkama, proces neće biti brz, a nakon izbora projektanta uslijediće i tender za izbor izvođača konkretnih radova.

Janković napominje da saobraćaj neće skoro biti uspostavljen i zbog činjenice da će na terenu biti prisutne građevinske firme, a u takvim uslovima odvijanje saobraćaja je jednostavno nemoguće.

Prema procjenama “Puteva RS”, za kvalitetnu rekonstrukciju koja bi omogućila odvijanje saobraćaja u punom kapacitetu potrebno je oko 1,5 miliona KM, a trenutno se radi i precizna procjena koliko je tačno novca potrebno za rekonstruisanje dva nadvožnjaka i samog mosta. Sporazum o finansiranju i održavanju ovog međudržavnog mosta preko rijeke Save potpisalo je Ministarstvo transporta i komunikacija BiH sa nadležnim ministarstvom Republike Hrvatske, pa je samim tim resorno ministarstvo iz Sarajeva dužno da finansira ove radove.

Međutim, Janković ističe da ovo ministarstvo do sada nije doznačilo nijednu marku. Nadležni resor u Sarajevu ranije je donio odluku da doznači svega 24.000 KM, što prema ocjeni “Puteva RS” nije dovoljno ni za farbanje trećine ograde na mostu, ali čak ni taj obećani novac do danas nije uplaćen. Svi podaci o procjeni troškova biće proslijeđeni na adresu Ministarstva transporta i komunikacija BiH čim kompletna procjena bude završena.

Nastavi čitati

Aktuelno