Connect with us

Svijet

TRAMPOVE PRIJETNJE GRENLANDU UZDRMALE EVROPU I NATO: Upaljen crveni alarm, kredibilitet saveza uzdrman

Tramp razmatra pripajanje Grenlanda SAD-u, što zabrinjava Evropu i Dansku i moglo bi da ugrozi kredibilitet NATO-a.

Tek što je američki predsjednik Donald Tramp svrgnuo i uhapsio venecuelanskog lidera Nikolasa Madura, prešao je na novu, ali i staru temu, pripajanje Grenlanda, arktičkog ostrva koje pripada Danskoj, Sjedinjenim Američkim Državama (SAD). Iako je ranije nudio novac za ovu teritoriju, sada sve češće preti i vojnom silom. Ključno pitanje za Evropu je – šta bi se dogodilo ukoliko Trampove ambicije postanu stvarnost? Njegove najnovije izjave o mogućoj aneksiji Grenlanda, najvećeg ostrva na svijetu i člana NATO-a i Evropske unije, izazvale su talas kritika širom Evrope, uključujući oštre reakcije iz Danske i Grenlanda.

“Potreban nam je Grenland zbog nacionalne bezbjednosti. Trenutno se tamo nalaze brodovi Rusije i Kine”, rekao je Tramp nedavno.

Bijela kuća je objavila da razmatra više opcija za pripajanje Grenlanda, od kojih su sve jednostrane, uključujući kupovinu ostrva, pa čak i vojnu intervenciju.

Tokom Trampovog prvog mandata evropski lideri su uglavnom ismijavali njegovu ideju, ali nakon američke invazije na Venecuelu, više niko ne shvata temu olako, piše BBC.

Evropa u strahu
Nakon sastanka “Koalicije voljnih” u Parizu, većinom evropskih lidera, sa Trampovim izaslanicima, gdje su se razgovarale situacije u Ukrajini i Grenlandu, evropski predstavnici su izašli zabrinuti. Danska upozorava da bi, ukoliko Trampova administracija jednostrano preuzme Grenland, to moglo označiti kraj transatlantskog odbrambenog saveza, na koji Evropa računa od kraja Drugog svjetskog rata. Posebno zabrinjava činjenica da SAD nisu pokazale interes za razgovor sa Dancima.

“Cijela situacija još jednom pokazuje osnovnu slabost Evrope u odnosu na Trampa”, rekao je jedan zvaničnik EU.

EU je izdala zajedničko saopštenje sa samo šest savezničkih zemalja Danske, pri čemu je izostala kritika SAD. Trampov direktan, ponekad i agresivan stil, izazvao je nervozu među evropskim liderima.

U novom svijetu velikih sila, gde dominiraju SAD i Kina, uz Rusiju i Indiju, Evropa često deluje pasivno i rizikuje da bude marginalizovana.

Priprema za vanredne situacije
Evropa je ranije pokazala servilnost prema Trampu, posebno u dva slučaja:

Nije ispunila obećanje da podrži Ukrajinu finansijski korišćenjem zamrznute ruske imovine.
Kada je Tramp uveo carine od 15% na robu iz EU, blok je obećao da neće uzvratiti zbog straha od gubitka američke podrške.
Američka ambasadorka pri NATO-u, Džulijana Smit, upozorila je da bi situacija mogla “raspasti EU” i postaviti egzistencijalnu dilemu za NATO, te da Evropa mora ozbiljno shvatiti Trampove pretnje prema Grenlandu.

“Vodeće evropske sile možda bi trebalo da razmotre planove za vanredne situacije i razmotre formiranje novog odbrambenog pakta”, navela je Smitova.

Sa druge strane, Ijan Leser iz nemačkog Maršalovog fonda SAD ističe da postoji mogućnost dogovora sa Trampom, jer američka administracija daje prioritet ekonomskim i komercijalnim pitanjima. Problem je, međutim, što ciljevi američkog predsjednika nisu jasni, a tempo odluka u Evropi mnogo sporiji nego u Vašingtonu.

NATO bi mogao biti potkopan iznutra
Ideja da bi članica NATO-a mogla napasti drugu članicu – konkretno da SAD izvrše invaziju na Grenland – djeluje apsurdno. Član 5 NATO-a predviđa da će oružani napad na jednu ili više članica u Evropi ili Severnoj Americi biti tretiran kao napad na sve članice. To je jasno kada prijetnja dolazi od Rusije, ali situacija postaje komplikovana kada dolazi od najmoćnije članice samog saveza.

“Ako SAD napadnu neku članicu NATO-a, sve će se raspasti”, zjavila je danska premijerka Mete Frederiksen.

Tramp je tokom predsjedničke kampanje 2024. rekao da neće štititi “neodgovorne” članice NATO-a, odnosno one koje ne izdvajaju 2% BDP-a za odbranu. SAD više nisu “primarno fokusirane” na odbranu Evrope, dodao je američki ministar odbrane Pit Hegset.

Iako je to izazvalo uzbunu u Evropi, diplomatski manevri pre NATO samita u junu delimično su prikrili problem. Ipak, samit je samo prikrio duboku podelu.

“Samit je prošao dobro u smislu da su se formule svidjeli Trampu, ali nisam sigurna koliko je to održiva strategija”, ocjenila je Marion Mesmer iz istraživačkog centra “Četam haus”.

Šta NATO može učiniti ako Tramp napadne Grenland
Niko ne očekuje da bi preostalih 31 članica NATO-a vojno branilo Grenland ukoliko SAD pokuša da ga zauzme, što je potvrdio i Trampov savjetnik Stiven Miler. Prema njegovim riječima, svijet je “uređen snagom, silom i moći”– a ne ugovorima ili uzajamnom podrškom.

Čak i kada bi pokušale, evropske članice nemaju realne šanse. SAD imaju oko 1,3 miliona aktivnih vojnika, dok Danska ima svega 13.100. Brzina kojom su SAD uhvatile Madura i njegovu suprugu Siliju Flores ilustruje američku vojnu moć.

Članstvo SAD u NATO-u možda se ne bi promjenilo čak ni nakon zauzimanja Grenlanda, jer ugovor NATO-a ne predviđa izbacivanje članice. Međutim, situacija u kojoj jedna članica okrene snagu protiv druge ozbiljno bi narušila kredibilitet 76 godina starog vojnog saveza.

Analitičari upozoravaju da je poslednji talas Trampovih pretnji već nanio štetu, čak i dok ruska pretnja u Ukrajini izgleda realnija nego ikada.

Related Topics:

Svijet

UPUĆENA OŠTRA NOTA RUSIJI “zbog prijetnji ciljevima” u Njemačkoj

Njemačko Ministarstvo spoljnih poslova uputilo je danas oštru notu ruskom ambasadoru u Berlinu, Sergeju Nečajevu.

Berlin je tom prilikom jasno poručio da takve pritiske smatra potpuno neprihvatljivim i da se neće zastrašiti.

Njemačko Ministarstvo spoljnih poslova saopštilo je da ruske prijetnje vidi kao pokušaj slabljenja podrške Ukrajini i testiranja jedinstva Zapada. Istakli su da Berlin neće podleći bilo kakvim pritiscima, prenosi ugledni “Špigl”.

Šta se krije iza  prijetnji Evropi?

U saopštenju objavljenom na društvenim mrežama dodaje se da su ovakve prijetnje, kao i sve vrste špijunskih aktivnosti na teritoriji Njemačke, “potpuno neprihvatljive”.

Ovo dodatno naglašava ozbiljnost situacije i odlučnost Njemačke da zaštiti svoje interese.

Domet projektila Kalibr koji nosi i nuklearne bojeve glave

Eskalacija situacije: Dronovi i reakcija Berlina

Iako Ministarstvo nije preciziralo konkretan povod za pozivanje ambasadora, prema navodima njemačkog lista, ovaj diplomatski potez je direktno povezan sa prošlosedmičnim saopštenjem ruskog Ministarstva odbrane.

U tom saopštenju prijetilo se evropskim kompanijama koje sarađuju sa Ukrajinom.

Rusko Ministarstvo odbrane je na Telegramu navelo da Ukrajina planira, zajedno sa svojim evropskim partnerima, proširenje proizvodnje dronova.

Te planove ocjenjuju kao korak koji vodi ka eskalaciji vojne i političke situacije širom Evrope, dodatno zaoštravajući već napete odnose.

Nastavi čitati

Svijet

OVO JE 7 MAĐAROVIH KANDIDATA! Orban, Karman i Kapitanj na čelu ključnih resora

Lider mađarske partije Tisa Peter Mađar objavio je prvih sedam kandidata za ministre buduće vlade, nakon sastanka poslaničkog kluba stranke, uz poruku da su u toku završne konsultacije o formiranju kabineta. Prema njegovim riječima, buduća vlada imaće ukupno 16 ministara, bez formiranja “superministarstava”, pri čemu će svaka oblast imati zasebno resorno ministarstvo, prenosi Mađar Nemzet.

Mađar je nominovao Andraša Karmana za ministra finansija, Anitu Orban za ministarku spoljnih poslova i Ištvana Kapitanja za ministra ekonomije i energetike u svojoj novoizabranoj vladi, kao što je ranije najavljeno.

Mađarova desnocentristička stranka Tisa osvojila je ubjedljivu pobjedu na izborima 12. aprila, okončavši 16-godišnju vladavinu desničarskog premijera Viktora Orbana. Već smo to nekoliko puta rekli, ovo je ogroman mandat, ogromna većina i barem jednako velika odgovornost. Ovo je bila ključna tačka današnjeg sastanka parlamentarne grupe, kako bismo razgovarali sa našim kolegama poslanicima o tome šta ova odgovornost znači i kako možemo da ispunimo ovu odgovornost 24/7, svakog dana u godini – rekao je Mađar.

Polaganje zakletve 9. ili 10. maja
On je rekao da bi njegova vlada mogla da preuzme vlast do 11. maja nakon što se očekuje da on položi zakletvu 9. ili 10. maja na inauguracionoj sednici parlamenta.

Dodao je da pregovori o formiranju vlade još traju i da će narednih dana biti objavljena i preostala ministarstva.

On je istakao da se očekuje da nova vlada bude formirana u roku od oko tri nedjelje, dok će ukupna struktura obuhvatiti i resore unutrašnjih poslova, pravde, obrazovanja, saobraćaja, digitalne tehnologije i drugih oblasti.

Karman, bivši rukovodilac Erste banke, takođe je radio kao član upravnog odbora Evropske banke za obnovu i razvoj, i bio je državni sekretar u Ministarstvu ekonomije nakon Orbanovog izbora 2010. godine.

Kapitanj, bivši globalni izvršni potpredsjednik u Šelu, koji je takođe vodio mađarsko udruženje rukovodilaca između 2020. i 2025. godine, rekao je da bi oslobađanje sredstava EU i predvidljive politike pomogle oživljavanju ekonomije.
Anita Orban radila je kao direktorka za odnose sa javnošću u Vodafonu i obavljala je razne diplomatske funkcije u Ministarstvu spoljnih poslova u svojoj prvoj vladi između 2010. i 2015. godine.
Srpskainfo

Nastavi čitati

Svijet

SKANDAL SVJETSKIH RAZMJERA! Netanjahu reagovao na uništavanje kipa Isusa, POLJSKA UPUTILA TEŠKE OPTUŽBE!

Izraelskog premijera Benjamina Netanjahua “zaprepastila je i rastužila” snimka na kojoj izraelski vojnik, kako se čini, čekićem uništava kip Isusa u južnom Libanu.

Najavljena istraga

Netanjahu je najavio i naredne korake.

“Vojne vlasti pokrenule su krivičnu istragu i preduzeće stroge disciplinske mjere protiv počinioca”, navodi se u objavi.

 

“Izrael je jedino mjesto na Bliskom istoku koje poštuje slobodu vjeroispovesti za sve. Žalimo zbog ovog incidenta i svake boli koju je prouzrokovao”, naveo je u objavi Netanjahu.

Incident je ranije osudio i američki ambasador u Izraelu Majk Hakabi, zatraživši “brze, stroge i javne posljedice”.

Izraelski ministar spoljnih poslova Gideon Sar ocijenio je događaj “ozbiljnim i sramotnim“.

 

Oštre optužbe iz Poljske

O ovom incidentu se oglasio i poljski ministar spoljnih poslova Radoslav Sikorski koji tvrdi da izraelski vojnici “priznaju ratne zločine“ i da su ubijali izraelske taoce, što je izazvalo oštru reakciju njegovog izraelskog kolege Gideona Sara.

 

Sikorski je na društvenoj mreži X komentarisao incident sa uništenim kipom.

“Dobro je što se ministar Sar brzo izvinio, imao je zašto da se izvini“, napisao je.

“Tog vojnika treba kazniti, ali moraju se izvući i pouke o načinu obuke”, dodao je.

U nastavku je iznio teže optužbe.

“Vojnici IDF-a i sami priznaju ratne zločine. Ubijali su ne samo palestinske civile, već i sopstvene taoce“, dodao je Sikorski, prenosi Index.hr.

Sar: Neutemeljene i klevetničke izjave

Izraelski ministar spoljnih poslova Gideon Sar odbacio je Sikorskijeve tvrdnje kao “ozbiljne, neutemeljene i klevetničke izjave protiv IDF-a”.

“To što ste napisali otkriva duboko neznanje i veliko nerazumijevanje“, odgovorio mu je Sar takođe na mreži X.

“Tokom svakog rata dešavaju se operativne nesreće u kojima vojnici stradaju i od prijateljske vatre”, kazao je Sar.

 

Saar je u svojoj objavi stao u odbranu izraelske vojske.

“Nijedna zapadna vojska ne bori se protiv terorizma preciznije i sa boljim obavještajnim podacima od IDF-a, uz stalni napor da se šteta za neborce svede na najmanju moguću mjeru. Odnos žrtava među teroristima i neborcima bolji je nego u bilo kojoj drugoj zapadnoj vojsci. Zapravo, bolji nego u bilo kojoj drugoj borbenoj vojsci na svijetu“, kaže Sar.

“IDF je profesionalna i etična vojska”, napisao je, dodavši da zapadne demokratske vojske uče od IDF-a.

Na kraju se Sar osvrnuo na događaj u poljskom parlamentu.

“Predlažem da, umjesto što drugima držite moralne lekcije, lično osudite sramotan antisemitski čin kojem smo svjedočili u poljskom parlamentu prošle sedmice“, poručio je Sikorskom.

Pritom je mislio na poslanika koji je u parlamentu razvio izraelsku zastavu na kojoj je umjesto Davidove zvijezde bila nacrtana svastika.

Nezavisne

Nastavi čitati

Aktuelno