Kiša i pljuskovi sa grmljavinom u Republici Srpskoj očekuju se u utorak, 18. avgusta, prognoza je Hidrometeorološkog zavoda Republike Srpske.

Dan ranije u ponedeljak, 17. avgusta, veći dio dana uglavnom će biti sunčano uz umjerenu oblačnost, na jugu sunčanije i vruće.

Poslije podne i uveče biće nestabilno uz jači razvoj oblačnosti koji će usloviti kišu i pljuskove sa grmljavinom.

Maksimalna temperatura vazduha u ponedjeljak biće od 31 do 39, u višim predjelima od 28 stepeni Celzijusovih.

Za vikend će biti sunčano i vruće, a sutra sa maksimalnom temperaturom vazduha od 32 do 38, u višim predjelima od 27 stepeni.

U nedjelju, 16. avgusta, poslije podne očekuje se razvoj oblačnosti od jugozapada ka jugu, pa će mjestimično u Hercegovini doći do prolazne kiše ili kratkotrajnog pljuska.

Maksimalna temperatura vazduha biće od 32 do 39, u višim predjelima od 28 stepeni. 

Čuveni vodopad Blihe kod Sanskog Mosta je presušio. Satima niz stijene nije potekla ni kap vode. A 40-tak kilometara odatle, u selu Bukova Kosa kod Prijedora, narod se gušio i hvatao dah. Nije to zbog suše, nego zbog rudnika uglja.

Kompanija Lager je prije nekoliko godina dobila koncesiju za Rudnik mrkog uglja Zlauše kod Kamengrada, u blizini vodopada Blihe u Sanskom Mostu. Još od 2018. godine vodopad je na udaru neodgovornog rudarenja.

Preduzeće  “Drvo export” Teslić, koje se povezuje sa SNSD-ovim favoritom Srđanom Klječaninom Rufijem, nikad nije imalo urednu i kompletnu dokumentaciju za kopanje lignita na lokalitetu Bukova Kosa.

Ali, to im nije smetalo da kopaju, uništavaju vodu od koje živi lokalno stanovništvo i sumpornim isparenima guše mještane. Nisu stali ni kada je Vrhovni sud Republike Srpske poništio koncesiju.

Nezaustavljivi su i kopači uglja kod Sanskog Mosta.

Kako upozoravaju ekolozi, voda je nekoliko put ozbiljno zagađena jalovinom iz rudnika, a mještani tvrde da je rijeka “pregrađivana” kako bi se pravila jezera za odlaganje jalovine.

Vladimir Topić iz Centra za životnu sredinu Banjaluka poručuje: ako se zna kakav je odnos društva i institucija prema prirodi, vodopad bez vode, nije iznenađenje, nego gorka realnost.

Ističe da vlast otvoreno ide na ruku zagađivačima.

– Vlada Unsko sanskog kantona je odbila da raskine koncesiju za eksploataciju uglja firmi Lager – sada ta firma i dalje uništava Blihu. Federalno ministarstvo okoliša i turizma je 2021. godine oslobodilo Lager od obaveze da pribavi ekološku dozvolu. Godinama inspekcijski organi, posebno na Federalnom nivou, ne čine ništa povodom zagađenja Blihe, a prošle godine smo imali skoro istu situaciju kakva se desila juče i sve je prošlo nekažnjeno – kaže Topić za Srpskainfo.

Posebna priča je što je nakon zastoja voda izunebuha ponovo zahučala na vodopadu Blihe. A nije bilo kiše.

Sve to pokazuje da vodopad nije presušio zbog suše, niti je ponovo proradio zbog porasta vodostaja i da je očigledno da je rudnik zarobio i rijeku i vodopad.

Ni s druge strane entitetske granice, ništa novo,

Nakon što je Vrhovni sud Republike Srpske poništio koncesiju za istraživanje nalazišta lignita na Bukovoj Kosi, koju je Vlade RS dodijelila firmi Drvo export, oni su – nastavili sa radom. Obrazloženje: dobili su drugu dozvolu, onu za eksploataciju.

Ali, rovovska bitka paragrafima je nastavljena.

Po tužbi Centra za životnu sredinu Banjaluka, Okružni suda u Banjaluci je po drugi put poništio ekološku dozvolu za eksploataciju uglja na Bukovoj Kosi.

– Između ostalog, ekološka dozvola je izdata nezakonito, jer nije izrađen projekat remedijacije i rekultivacije terena, te nije bilo javnog uvida, pa ni mještani i šira javnost nisu imali adekvatan pristup odlučivanju o ovoj temi, što je suprotno zakonu – objašnjavaju iz Centra za životnu sredinu.

Rekultivacije i remedijacija, u prevodu, znači da bi oni koji dobiju koncesiju za rudarenje, nakon što izvade traženu rudu, teren morali dovesti u stanje u kojem je bio prije nego što je iskopavanje počelo: svaki busen trave, svako drvo i potok morali bi vratiti na svoje mjesto.

To je zakonska obaveza, ali u BiH to niko ne čini.

– Koliko je rekultivacija i remedijacija bitna, najbolje se može vidjeti na primjerima rudnika Medna kod Mrkonjić Grada i Bistrica kod Prijedora. Nakon što su završili sa eksploatacijom, ti su rudnici iza sebe ostavili devastirane potoke, zagađene vode i zemljište, klizišta i uopšte trajne posljedice po životnu sredinu – upozoravaju iz Centra za životnu sredinu Banjaluka.

Srpskainfo

Srpska pravoslavna crkva 14. avgusta obilježava Iznošenje Časnog krsta i Svete mučenike Makaveje, a ovaj datum ujedno označava i početak Gospojinskog, odnosno Velikogospojinskog posta, jednog od četiri velika višednevna posta u pravoslavnoj crkvenoj godini.

Post traje dvije nedjelje, od 14. do 27. avgusta, i završava se velikim praznikom Uspenja Presvete Bogorodice, u narodu poznatim kao Velika Gospojina, koji se obilježava 28. avgusta. Iako je kraći od Vaskršnjeg i Božićnog, Gospojinski post smatra se veoma strogim. Srpska pravoslavna crkva navodi da je ovaj period posvećen Presvetoj Bogorodici i da vjernike poziva na podražavanje njenog života, koji je bio ispunjen postom i molitvom.

Kako se posti tokom Gospojinskog posta

Gospojinski post tradicionalno podrazumijeva uzdržavanje od mesa, mlijeka i mliječnih proizvoda i jaja, ali njegova suština nije samo u promjeni jelovnika.

Prema crkvenom učenju, post treba da bude praćen molitvom, pokajanjem, praštanjem, milosrđem i nastojanjem da se čovjek uzdrži od loših misli, riječi i postupaka. Patrijarh Porfirije je govoreći o postu naglasio da pravila nisu sama sebi cilj, već sredstvo koje čovjeka vodi ka zajednici sa Bogom i ljubavi prema drugim ljudima.

Gospojinski post je po strogosti sličan Vaskršnjem. U crkvenoj tradiciji riba se tokom ovog posta razrješava na praznik Preobraženja Gospodnjeg, 19. avgusta. Još Sveti Teodor Studit navodio je da se tokom Bogorodičinog posta upravo na Preobraženje daje razrješenje na ribu i ulje.

Ipak, pravilo posta nije isto za svakog. Djeca, trudnice, bolesni, stariji i ljudi kojima zdravstveno stanje ne dozvoljava strogo uzdržavanje ne bi trebalo samoinicijativno da ugrožavaju zdravlje, već način posta treba da prilagode uz savjet svog sveštenika i, kada je potrebno, ljekara.

Zašto se 14. avgusta iznosi Časni krst

Prvi dan posta ima posebno mjesto u crkvenom kalendaru. Na jutarnjem bogosluženju iznosi se Časni krst kako bi mu se vjernici poklonili i cjelivali ga, a potom se obavlja i malo osvećenje vode.

Krst za hrišćane predstavlja simbol Hristove pobjede nad smrću, pa njegovo iznošenje upravo na početku posta nosi snažnu poruku: vjernik u naredne dvije nedjelje ne ulazi samo u period drugačije ishrane, već u vrijeme duhovnog preispitivanja, molitve i promjene. SPC navodi i da se na početku posta obavlja kropljenje osvećenom vodom.

Istog dana Crkva se sjeća i Svetih mučenika Makaveja, koji su stradali jer nisu željeli da se odreknu svoje vjere i prihvate običaje koji su bili protivni Božjem zakonu.

Zbog toga 14. avgust nosi simboliku istrajnosti, žrtve i vjere, ali i predstavlja početak perioda u kojem bi, prema hrišćanskom učenju, trebalo da bude manje svađe, osuđivanja, ljutnje i pretjerivanja, a više molitve, praštanja i pomoći drugima.

Gospojinski post završava se 27. avgusta, a već narednog dana pravoslavni vjernici proslavljaju Veliku Gospojinu, praznik Uspenja Presvete Bogorodice.

I upravo tu leži smisao ove dvije nedjelje: nije dovoljno samo izbaciti mrsnu hranu sa stola. Post bi trebalo da bude vrijeme u kojem čovjek pokušava da izbaci i ono mnogo teže – lošu riječ, zavist, bijes, svađu i sve ono što ga udaljava od drugih ljudi i od vjere.