Premijer privremenih prištinskih institucija Aljbin Kurti predložio je tokom sastanka sa američkim senatorima Dikom Durbinom i Džin Šahin da kamp Bondstil postane stalna američka vojna baza.

To je izjavio senator Durbin, ocijenivši da taj prijedlog „treba ozbiljno razmotriti“.

Durbin je u intervjuu za RTK rekao da je vlada u Prištini „predložila finansijski sporazum“ u vezi sa tim pitanjem i da to ne bi predstavljalo „veliku novčanu žrtvu“, prenosi Radio Slobodna Evropa.Kamp Bondstil, koji se nalazi kod Uroševca, najveća je američka vojna baza na Balkanu.

Demokratski senatori Džin Šahin i Dik Durbin borave u Prištini u okviru posjete zapadnom Balkanu, gdje su se sastali sa predsjednicom privremenih institucija Vjosom Osmani, Kurtijem i predstavnicima Srpske liste.

Kako je saopšteno iz Srpske liste, predstavnici te stranke iznijeli su senatorima zabrinutost u vezi sa pravima i bezbjednošću Srba na Kosovu i Metohiji. Oni su, između ostalog, ukazali na nesprovođenje sporazuma postignutih u dijalogu Beograda i Prištine, posebno u pogledu osnivanja Zajednice srpskih opština.

Ministarstvo inostranih poslova Srbije uputilo je protestnu notu Hrvatskoj, saznaju Novosti.

Kako saznaju Novosti, protestna nota upućena je zbog zbog najgrubljeg miješanja u izbore u Republici Srbiji kao i sve učestalijeg neobjektivnog izveštavanja u Republici Hrvatskoj, a koje se odnosi na unutrašnje političke prilike u Srbiji.

U noti se navodi da Republika Srbija smatra neprihvatljivim svaki pokušaj spoljnog uticaja na unutrašnje političke procese, uključujući neposredno ili posredno miješanje u izborne aktivnosti i političko nadmetanje tokom izborne kampanje.

Ističe se da posebnu zabrinutost izaziva učestalo predstavljanje unutrašnjih političkih prilika u Srbiji kroz jednostrane i izrazito negativne interpretacije, kao i nastojanja da se politički procesi u Republici Srbiji dovode u vezu sa navodnom prijetnjom regionalnoj stabilnosti.

U protestnoj noti se konstatuje da takvi pristupi ne doprinose međusobnom povjerenju, dobrosusejdskim odnosima, niti konstruktivnom dijalogu.

Hrvatska je državama članicama Evropske unije (EU) poslala dokument u kojem predstavlja svoju poziciju o otvorenim pitanjima sa Crnom Gorom, navodeći uslove koje Podgorica mora da ispuni pre nego što postane članica evropskog bloka, saznaje Radio Slobodna Evropa (RSE) iz diplomatskih izvora.

Dokument je, navodi se, ostalim članicama prosleđen početkom ove sedmice, a deo hrvatskih zahteva direktno je povezan sa zatvaranjem pregovaračkih poglavlja 23, koje se odnosi na pravosuđe i osnovna prava, i 31, koje obuhvata spoljnu, bezbednosnu i odbrambenu politiku.

U dokumentu, u koji je RSE imala uvid, navodi se da ključna otvorena pitanja “moraju biti rešena pre nego što Crna Gora pristupi EU”.

Zagreb poručuje da je opipljiv napredak presudan za široku javnu, političku i parlamentarnu podršku u Hrvatskoj, uključujući ratifikaciju pristupnog ugovora sa Crnom Gorom.

Većina hrvatskih zahteva odnosi se na posledice ratnih devedesetih godina i svrstana je u okvir Poglavlja 23, koje se, zajedno sa Poglavljem 24, smatra ključnim za oblast vladavine prava.

Među zahtevima su obeštećenje hrvatskih državljana zatočenih u logoru Morinj, očuvanje spomen-ploče postavljene na tom mestu, kao i promena imena gradskog bazena u Kotoru, nazvanog po vaterpolisti Zoranu Gopčeviću koji je, prema hrvatskoj strani, bio stražar u Morinju 1991–1992. godine.

Hrvatska traži i rasvetljavanje sudbine 14 nestalih hrvatskih državljana, uz punu saradnju crnogorskih vlasti, razmenu informacija i pristup arhivima.

Među zahtevima su i procesuiranje ratnih zločina, uključujući odgovornost po komandnoj liniji, kao i rešavanje imovinskih prava hrvatskih porodica u Crnoj Gori.

Preostala dva zahteva odnose se na Poglavlje 31, koje Crna Gora, prema navodima RSE, ne može da zatvori od 2024. godine zbog protivljenja Hrvatske, nakon što je crnogorski parlament usvojio rezoluciju o Jasenovcu.

Zagreb traži povratak školskog broda Jadran. Prema navodima Hrvatske, brod je bio u Crnoj Gori na remontu kada je 1991. izbio rat, a pripada Hrvatskoj na osnovu Sporazuma o pitanjima sukcesije iz 2001.

Drugi zahtev odnosi se na granicu između dve države. Hrvatska traži da Crna Gora potvrdi poštovanje nekadašnje granice između republika, u skladu sa principom”uti possidetis juris”, kao i da se potpiše ugovor o kopnenoj granici na osnovu tri postojeće karte.

Prema navodima iz dokumenta, Hrvatska bi nakon rešavanja pitanja kopnene granice bila spremna da redovno saziva komisije za razgraničenje na moru, bez utvrđivanja rokova za taj proces.

Hrvatska je u dokumentu istakla da je dosledno podržavala evroatlantske integracije Crne Gore, uključujući ulazak u NATO, i da joj je ustupila hrvatski prevod pravnih tekovina EU vredan osam miliona EUR.

Istovremeno, Zagreb tvrdi da su “neočekivani jednostrani potezi” crnogorskih vlasti ponovo rasplamsali istorijske tenzije i doveli u pitanje široku podršku crnogorskom članstvu u EU.

Prema dokumentu, Hrvatska je Crnoj Gori još u decembru 2023. predala neformalni dokument (non-paper) sa spiskom otvorenih pitanja, koji je podelila i sa državama članicama i Evropskom komisijom.

Bilateralne konsultacije održane su u januaru i maju 2025, a ministri spoljnih poslova dve zemlje sastali su se tokom ove godine desetak puta, svaki put na inicijativu Zagreba.

“Nijedno od otvorenih pitanja još nije rešeno”,  navodi se u dokumentu.

Hrvatska je poručila da želi da olakša, a ne da opstruira crnogorski pristup, i da su njeni zahtevi ograničeni, jasno definisani i ostvarivi.

(Tanjug)