Evropska komisija ukazala je na rizike uvođenja nacionalnih udžbenika istorije i geografije u Srbiji, ocenjujući da takvo rešenje može da smanji pluralizam, utiče na kvalitet obrazovanja i dovede do politizacije nastavnog programa, saopštio je danas Edu forum, a prenosi nova.rs.

Ova organizacija ocenila je da bi jedan od prvih poteza novog ministra prosvete i novog saziva Narodne skupštine trebalo da bude izmena Zakona o udžbenicima i ukidanje odredbi o uvođenju nacionalnih udžbenika.

U saopštenju se navodi da je Evropska komisija u Izveštaju o Srbiji za 2026. godinu, u okviru Poglavlja 26 koje se odnosi na obrazovanje i kulturu, ukazala na posledice izmena Zakona o udžbenicima usvojenih u decembru 2025. godine.

Tim izmenama javnom izdavaču dato je ekskluzivno pravo na izradu udžbenika istorije i geografije za osnovne i srednje škole, počev od školske 2027/2028. godine.

Edu forum podseća da je i tokom javne rasprave o izmenama zakona, kao i nakon njihovog usvajanja, upozoravao da takvo rešenje ograničava izbor različitih autorskih i stručnih pristupa i otvara prostor za snažniji uticaj dnevne politike na obrazovne sadržaje.

Ta organizacija smatra da se kvalitet udžbenika ne može unaprediti ukidanjem mogućnosti izbora, već transparentnim procedurama, stručnom odgovornošću i jasnim standardima kvaliteta.

Edu forum je naveo da je o tim pitanjima organizovao i dva okrugla stola u okviru projekta „Uniformisanje mišljenja“, finansiranog sredstvima EU Resurs centra za civilno društvo u Srbiji, na kojima su učestvovali stručnjaci iz oblasti obrazovanja i izdavaštva, kao i predstavnici roditelja i učenika.

U saopštenju se ocenjuje da bi izmena zakona predstavljala priliku da nova vlast pokaže opredeljenost za obrazovni sistem zasnovan na pluralizmu, stručnosti, demokratskom dijalogu i uvažavanju različitih mišljenja, prenosi portal Nova vijest Foneta.

(nova.rs)

Prva “krtica” odnosno Tunnel boring machine (TBM), namijenjena za iskopavanje podzemnih tunela prve linije beogradskog metroa, stigla je danas u Luku Pančevo, objavilo je preduzeće “Beogradski metro i voz”.

Kako je saopšteno, dolaskom prvog TBM ostvaren je značajan pomak u pripremama za početak radova na izgradnji metro tunela.

Mašina, dugačka 108 metara i teška oko 1.800 tona, predstavlja složen inženjerski sistem, čije je dopremanje do Srbije realizovano kroz kompleksnu međunarodnu logističku operaciju.

Dijelovi stigli sa 29 kamiona, glavni dio Dunavom

Transport je organizovan u više faza i različitim vidovima prevoza.

Pojedini segmenti TBM dopremljeni su drumskim putem iz luke Konstanca u Rumuniji, uz angažovanje 29 kamiona i već se nalaze u Srbiji, gde su uskladišteni u Beogradu.

Glavni dio mašine transportovan je morskim putem iz Kine do Evrope, a potom Dunavom do Luke Pančevo, gdje je danas pristigao.

U narednom periodu predstoji transport glavnog dijela mašine iz Luke Pančevo do lansirnog mjesta na lokaciji buduće stanice “Bele vode” na Makišu, gdje će biti obavljena montaža i tehnička priprema za početak iskopavanja tunela.

Druga krtica, takođe namijenjena za izgradnju podzemnih tunela prve linije metroa, trenutno se transportuje ka Srbiji.

Jedna mašina kreće sa Makiša, druga sa Karaburme

Planirano je da jedna TBM započne iskopavanje sa lokacije buduće stanice “Bele vode” na Makišu, u pravcu stanice “Sajam”, dok će druga započeti radove sa lansirnog šahta na Karaburmi, u blizini Pančevačkog mosta.

Podzemni tunel, ukupne dužine oko 11 kilometara, podijeljen je na dvije dionice, što će omogućiti da dvije mašine istovremeno izvode radove sa suprotnih strana trase i napreduju jedna drugoj u susret.

Ovakva organizacija radova, kako navodi preduzeće, omogućiće efikasniju realizaciju jednog od tehnički najzahtjevnijih dijelova prve linije metroa.

Mašine proizvedene u Kini prošle fabrička ispitivanja

Oba TBM -a proizvedene su u fabrici kompanije CRCHI (China Railway Construction Heavy Industry Corporation) u kineskom gradu Čangša, gdje su uspješno prošle fabrička ispitivanja tehničke ispravnosti (Factory Acceptance Test – FAT).

Tokom ispitivanja provjereni su svi ključni mehanički, hidraulični, električni i upravljački sistemi, čime je potvrđeno da mašine ispunjavaju propisane tehničke standarde i da su spremne za transport i predstojeće aktivnosti na projektu.

Dolazak prve krtice u Srbiju označava početak nove etape u pripremi za izgradnju podzemnog dijela prve linije beogradskog metroa i predstavlja konkretan pomak ka realizaciji jednog od najznačajnijih infrastrukturnih projekata u Beogradu, navodi se u saopštenju.

JKP “Beogradski metro i voz” nastavlja da, u saradnji sa domaćim i međunarodnim partnerima, sprovodi aktivnosti na izgradnji savremenog metro sistema, koji će značajno unaprijediti javni prevoz i saobraćajnu povezanost Beograda, navodi se u saopštenju.

Dejan Šoškić, bivši guverner Narodne banke Srbije i kandidat pobjedničke Studentske liste, nije isključio mogućnost da postane novi premijer Srbije, poručivši da bi o tome razmislio ukoliko bi prijedlog došao od studenata i bio rezultat demokratskog procesa.

Šoškić je u intervjuu za Newsmax Balkans, u emisiji “Stav dana BiH”, govorio o formiranju nove vlasti nakon parlamentarnih izbora održanih 25. oktobra, ali i o promjenama koje očekuje u Srbiji.

Upitan da li bi prihvatio funkciju mandatara za sastav nove vlade, nije odbacio takvu mogućnost, ali je naglasio da bi prijedlog morao doći od studenata.

“Zasad sam potpuno zadovoljan svojim statusom kao jedan od 250 kandidata za mesto narodnog poslanika”, rekao je Šoškić.

Kada Srbija dobija novu vladu?

Prema njegovim očekivanjima, nova vlada mogla bi biti formirana u narednih mjesec dana.

“Videćemo da li ćemo u četvrtak dobiti izveštaj Republičke izborne komisije (RIK). Nakon toga, od odluke predsednice parlamenta zavisi kada će sazvati novu sednicu. Vrlo verovatno ćemo u sledećih mesec dana imati Skupštinu i odmah nakon toga i vladu”, izjavio je Šoškić.

On očekuje i da Studentska lista predloži kandidata za budućeg predsjednika Srbije, smatrajući da bi takav rasplet omogućio uspostavljanje koherentne strukture vlasti.

Ipak, upozorava da izborna pobjeda predstavlja tek početak i da novu vlast očekuje veliki posao.

“Siguran sam da je sada ponovna prilika za Srbiju, ali takođe i veliki teret za novu izvršnu vlast, da se očekivanja ne iznevere”, rekao je.

Prema njegovim riječima, na Studentskoj listi nalazi se više od 150 doktora nauka, zbog čega vjeruje da među njenim kandidatima ima dovoljno stručnih ljudi za preuzimanje najodgovornijih funkcija.

Šta će biti s medijima i lustracijom?

Šoškić je među prvim zadacima nove vlasti izdvojio oslobađanje medija, posebno elektronskih, kao i uspostavljanje funkcionalnog rada Savjeta Regulatornog tijela za elektronske medije (REM).

“Oslobađanje medija je počelo samom promenom koja se desila prošlog vikenda, kada smo imali izbore, ali to nije dovoljno. Mediji u Srbiji moraju se funkcionalno osloboditi, pre svega elektronski mediji i mora da funkcioniše Savet REM”, poručio je.

Potvrdio je i da se studenti zalažu za donošenje zakona o lustraciji.

Korupcija, EXPO i nacionalni stadioni

Govoreći o ekonomskim problemima, Šoškić je posebno kritikovao način na koji je prethodna vlast raspolagala javnim novcem.

Prema njegovoj ocjeni, Srbija od 2012. godine, a naročito od 2014. i 2015, bilježi nazadovanje u institucionalnom razvoju, vladavini prava i borbi protiv korupcije.

Kao primjere problematičnog trošenja javnih sredstava naveo je EXPO, nacionalne stadione i pojedine infrastrukturne projekte.

“Imali ste favorizovanje trošenja koje je uslovljavalo ogromne izdatke, kao što su neki projekti koje je jako teško definisati u vrednosnom smislu. Naravno, tu su infrastruktura, ali vidimo EXPO, nekakve nacionalne stadione i puno toga drugog što je zapravo bilo vrlo pogodno za korupcionaške poslove”, rekao je Šoškić.

Smatra da bi suzbijanje korupcije omogućilo da se znatno više budžetskog novca usmjeri na potrebe građana.

Hoće li se promijeniti odnos prema stranim investitorima?

Bivši guverner NBS smatra da dosadašnja politika direktnog subvencionisanja stranih kompanija nije dala dovoljno dobre dugoročne rezultate.

“Ne treba direktno iz budžeta davati novac stranim investitorima, a posebno ne u slučaju kada nismo sigurni da oni donose neke tehnologije i proizvodnju i usluge koje mi inače samostalno ne bismo mogli da osvojimo”, izjavio je.

Umjesto toga, smatra da bi država trebalo više da podstiče domaće preduzetništvo, dok bi strane investitore trebalo privlačiti stabilnim institucijama, kvalitetnim obrazovanjem i stručnom radnom snagom.

Kao dugoročni problem izdvojio je i činjenicu da Srbija, uprkos relativnoj ekonomskoj stabilnosti, još nije uspjela da napravi značajniji iskorak prema proizvodnji visoke dodatne vrijednosti.

Naglasio je da su neophodna veća ulaganja u obrazovanje, nauku i istraživanje, ali i jednak poreski tretman svih građana i kompanija.

“Poreze moraju plaćati svi”, zaključio je Šoškić.