Ugalj iz ležišta Bukova Kosa kod Prijedora koji Termoelektrani Ugljevik isporučuje firma „Drvo-Eksport“ iz Teslića iza koje stoji odbornik SNSD-a Srđan Klječanin Rufi toliko je lošeg kvaliteta da je pitanje dana kada će napraviti totalnu havariju i trajno uništiti preduzeće.

Ugalj iz Bukove Kose ne samo da nije nikakvo spasonosno rješenje za RiTE kao što je predstavio direktor Elektroprivrede RS Luka Petrović, već zbog svojih tehničkih karakteristika može da izazove ekocid i tehničko samoubistvo Termoelektrane Ugljevik.

Uprkos tome što su ljudi iz struke upozoravali da je ugalj iz Bukove Kose prepun vlage i da ima strukturu obične gline ili blata, zbog čega se bukvalno lijepi kad uđe u drobilice i mlinove, usljed čega se mlinovi guše i mehanički stradavaju, direktor ERS-a Luka Petrović i resorni ministar Petar Đokić uz svesrdnu podršku aktuelnog premijera i novoizabranog predsjednika Srpske Save Minića na to se ne obaziru i insistiraju da se koristi Rufijev ugalj.

„Umjesto da se stvara fini ugljeni prah, to blato se lijepi za ventilatorska kola, sita i kanale, a drobilice i mlinovi se guše i lome. Zbog toga će radnici svakodnevno morati da čiste polomljene mlinove i zagušene elektrofiltere, a TE će na kraju doživjeti havariju“, kaže naš sagovornik.

On ističe da je dodatni problem to što ugalj iz Bukove Kose sadrži nezapamćen, anomalijski procenat sumpora od 7,5 do čak 13 odsto, dok je sistem za odsumporavanje u RiTE Ugljevik koji je plaćen preko 80 miliona evra projektovan za maksimalno pet odsto sumpora.

„Kada taj sumpor uđe u užareni kotao i spoji se sa visokom vlagom iz istog tog lignita, stvara se ekstremna koncentracija sumporne kiseline. To izaziva agresivnu, munjevitu koroziju koja proždire cijevi ekranskog sistema kotla, pa one pucaju u rekordnom roku. Pored toga, hemijski sastav ovog uglja stvara masivno „šljakovanje“ – teške naslage istopljenog pepela koje bukvalno fizički guše ložište i onemogućavaju prenos toplote“, objašnjava naš sagovornik.

Prema njegovim riječima, aktuelni direktor RiTE Ugljevik Žarko Novaković koji dvije decenije radi u preduzeću mora biti svjestan do čega može dovesti korištenje Rufijevog uglja, zbog čega se radnici pitaju zašto to dopušta.

„On je navodno upozoravao na to, čak i na nedavnom sastanku kod Milorada Dodika, ali Petrović, Đokić i Minić su biti kategorični da je ugalj dobar i da se može koristiti“, tvrdi naš sagovornik.

 On dodaje da je pitanje dana kada će se desiti havarija, ističući da je ogroman problem što nema dovoljno domaćeg uglja s kojim se treba miješati Rufijev ugalj.

„Zbog lošeg vremena se ne može kopati u rudniku u Ugljeviku, a i kada se kopa, uglavnom se skida otkrivka, tako da će se doći u situaciju da se mora ložiti samo Rufijev ugalj, a to je onda garantovana havarija. Osim ako Rufi ne ubijedi inženjere i tehnologe u Ugljeviku da oni nemaju pojma i da je njegov ugalj vrhunskog kvaliteta“, zajedljivo zaključuje naš sagovornik.

(Capital)

Kada je u Banjaluci proslavljana izborna pobjeda američkog predsjednika Donalda Trampa 2024. godine, tadašnji predsjednik RS Milorad Dodik bio je sankcionisani zatočenik prethodne američke administracije i nekoliko zemalja Evropske unije.

Neposredno po Trampovom preuzimanju vlasti, Dodik je bio osuđen i morao je da napusti funkciju predsjednika Republike Srpske.

A onda su se stvari promijenile. Obavljen je otkup koncesije od preduzeća Komsar, ruskog tajkuna Rašida Serdarova, pravdan potrebama RiTE Ugljevik da pristupi uglju i izbjegavanjem navodne arbitraže. Potom je pokrenuta skupo plaćena kampanja u SAD za skidanje sankcija porodici Dodik i prijateljima. Ona se proširila i na političku poziciju SNSD-a i izborni nastup ove partije.

Na izborima 4. oktobra 2026. godine, ostvaren je istorijski rezultat SNSD-a. I dok zli jezici pričaju o kupovini glasova, uključujući plaćanje pojedinih hodža za glasanje u bošnjačkim sredinama, CIK i učesnici izbora ne osporavaju izborne rezultate.

I tako je Milorad Dodik, preko trnja, poveo SNSD do zvijezda. Taj let ipak ima svoja ograničenja, o čemu svjedoči mitska priča o Ikaru koja se u školama u Bosni i Hercegovini najčešće uči u 6. razredu osnovne škole.

Ona glasi:

„Kada je Dedal dao svom sinu Ikaru krila, upozorio ga je da nikako ne leti preblizu mora (da mu vlažnost ne oteža krila), a ni preblizu Sunca (da mu toplota ne otopi vosak). Opijen osjećajem slobode i letenja, mladi Ikar je zanemario upozorenje. Počeo je letjeti sve više i više prema užarenom Suncu. Sunčeva toplina je rastopila vosak, perje je otpalo, a Ikar se strmoglavio u more.”

Đaci u osnovnoj školi uče da ova mitska priča oslikava prekomjernu ljudsku oholost, ponos i prkošenje bogovima ili prirodnim zakonima, koji neizbježno vode do propasti.

Priča je poučna, ali izgleda da nisu svi ispratili tu lekciju. Poraz Republikanske stranke na izborima za Senat i Predstavnički dom Sjedinjenih Američkih Država pokazao je da blizina predsjedniku Trampu, koji sebe tretira kao centar univerzuma, ne mora da bude lukrativna, već može da bude i politički riskantna.

O tome svjedoči izvještaj grupe demokrata u Komitetu za spoljne poslove Predstavničkog doma SAD od 15. septembra 2026. godine, pod nazivom „Plaćanje za igru na Balkanu: Kako politika Trampove administracije prema Bosni obogaćuje predsjednikove lične saveznike i šteti američkom narodu“.

Pored kritike Trampove politike i ljudi iz njegovog okruženja, centralna meta u ovom izvještaju je Milorad Dodik. Izvještaj predstavlja putokaz za buduće poteze američkog Predstavničkog doma prema Zapadnom Balkanu.

Poslije januara 2027., kada krene novi saziv Kongresa, jedna od prvih meta biće neizostavno predsjednik SNSD-a Milorad Dodik. Demokrate u Predstavničkom domu već najavljuju istrage, saslušanja svjedoka, podatke obavještajnih agencija i sankcije.

Predsjednik Tramp može da stavi veto na sankcije Kongresa, ali ne može da zaustavi istragu i eventualno pravno procesuiranje prirode Dodikovog lobiranja.

Situacija za SNSD, a time i za Republiku Sepsku, nije nimalo ružičasta. Lider SNSD-a Milorad Dodik ima problem sa EU, Velikom Britanijom, američkim Kongresom i pobjedničkom listom u Srbiji „Studenti pobjeđuju“.

Zabranjen mu je ulazak u Veliku Britaniju, Njemačku, Austriju i Sloveniju. U Izraelu je Netanjahu na izborima izgubio većinu.

U Sloveniji novoformirana antikoruptivna jedinica najavljuje istragu o novcu iz RS, a ubrzo u političku penziju najvjerovatnije putuje i njegov prijatelj, gradonačelnik Ljubljane Zoran Janković.

Ipak, najgore od svega je kad se uđe u orbitu američke spoljne politike, koja počne da se ispostavlja kao američka unutrašnja politika. Kao iskusni političar, Dodik je svjestan situacije, o čemu svjedoči njegovo ćutanje i izostanak fotografija sa Floride poslije američkih međuizbora. U narednim mjesecima građani će imati priliku da vide koliko je Dodik visoko poletio i da li se toliko približio Suncu da mu budu spržena krila.

Sa druge strane, kada bi letio malo niže, vidio bi realnost u Republici Sepskoj koja odudara od propagandnog veličanja uspjeha u kampanji i izbornog rezultata. Ako se jednom nedjeljno najpotentnija javna kompanija ERS zadužuje po visokim kamatama za elementarno funkcionisanje, ako RiTE Ugljevik ne radi, ako se uvozi struja po 300 evra za 1 MWh, ako struka kaže da je nemoguće koristiti ugalj iz Prijedora u TE Ugljevik, a to se radi, onda je sasvim izvjesno da Republika Srpske tone u energetski kolaps koji za sobom vuče ukupnu ekonomiju.

U takvim okolnostima, od riskantnog sljedbeništva jednoj političkoj liniji u američkoj politici, mnogo je važnija stvarna konsolidacija energetike i ekonomije Republike Srpske. To se nikako ne može učiniti skupim posjetama Floridi, već okretanjem načelu poslovice: „Uzdaj se u se i u svoje kljuse” i obnovi ekonomije Republike Srpske uz korišćenje bogatih ljudskih, energetskih i sirovinskih resursa.

(BN)

Bosna i Hercegovina zvanično se uskladila sa novim, dosad najobimnijim paketom sankcija Evropske unije usmjerenim protiv Ruske Federacije. Ovaj paket direktno pogađa jezgro ruske vojne mašinerije, stavljajući na crnu listu više od 1.500 fizičkih lica i preduzeća povezanih sa agresijom na Ukrajinu.

Savjet Evropske unije saopštio je da se ukupno devet zemalja van bloka pridružilo ovim restriktivnim mjerama: Bosna i Hercegovina, Crna Gora, Albanija, Sjeverna Makedonija, Ukrajina, Moldavija, Norveška, Island i Lihtenštajn.

„Ove države će obezbijediti da njihove nacionalne politike budu u skladu sa ovom odlukom Savjeta. Evropska unija prima na znanje ovu obavezu i pozdravlja je”, navedeno je u zvaničnom saopštenju iz Brisela.

Ovim proširenjem, ukupan spisak sankcionisanih pod okriljem EU narastao je na impresivnih 2.941 pojedinca i 1.835 pravnih subjekata.

Direktni udar na vojnu industriju vrijednu 20 milijardi evra
Novi paket sadrži imena 826 preduzeća i 743 pojedinca, a definisan je na osnovu internih dokumenata Vlade Ruske Federacije o dodjeli subvencija vojno-industrijskom sektoru.

Prema odluci koju potpisuje šefica diplomatije EU Kaja Kalas, mjere su odgovor na intenzivirane napade na ukrajinsku civilnu infrastrukturu, a fokus je stavljen na proizvođače i dobavljače srednjeg nivoa koji zapošljavaju preko 250.000 ljudi i generišu godišnji promet od najmanje 20 milijardi evra.

Riječ je o kompanijama koje obezbjeđuju ključne komponente za napredne sisteme naoružanja — projektile, bespilotne letjelice i vojne avione:

Elektronika i mikrotehnologija: Poluprovodnici, integrisana kola i namjenski računari;

Sistemi veze: Radari, antene i primopredajnici;

Vojna oprema: Avijacijski, satelitski i raketni sistemi, optika, navigacija, municija i eksplozivi.

Potpis u Briselu, blokada na terenu: Zašto BiH ne sprovodi obaveze?
Iako se BiH formalno redovno pridružuje deklaracijama i paketima Evropske unije preko svojih diplomatskih predstavnika, u praksi se sankcije gotovo uopšte ne implementiraju.

Glavni razlog leži u političkom vetu iz Republike Srpske. Vlasti u Banjaluci, predvođene rukovodstvom SNSD-a i bivšim predsjednikom Miloradom Dodikom, u kontinuitetu odbijaju da daju saglasnost u Savjetu ministara BiH za operativno provođenje restriktivnih mjera prema Moskvi.

Zbog tog institucionalnog zastoja:

Ruske kompanije i sankcionisani subjekti nesmetano nastavljaju poslovanje, pretežno na teritoriji Republike Srpske;

Zabilježeni su brojni ulasci lica sa međunarodnih potjernica i crnih listi.

Najdrastičniji primjer predstavlja slučaj Mihaila Zvinčuka, osnivača ruske propagandne mreže Rybar, koji je boravio u BiH tokom opštih izbora bez ikakvog zadržavanja od strane nadležnih službi, da bi samo dva dana nakon napuštanja zemlje bio uhapšen u Crnoj Gori upravo na osnovu sankcija koje je Podgorica, za razliku od Sarajeva, sprovela u praksi.