Connect with us

Svijet

“TIHI UBICA” U EVROPI: Toplotni talas u junu usmrtio 2.300 ljudi

Preliminarna analiza pokazuje da je ekstremna vrućina koja je krajem juna zahvatila Evropu odnijela najmanje 2.300 života u samo 12 gradova – a čak dvije trećine tih smrti direktno su povezane s klimatskim promjenama.

Zagađenje koje zagrijava planetu utrostručilo je broj smrtnih slučajeva tokom “tiho razarajućeg” toplotnog talasa koji je zahvatio Evropu krajem juna, pokazuje preliminarna analiza sprovedena u dvanaest gradova. Stručnjaci upozoravaju da se zdravstvena kriza pogoršava, a da se pritom ignoriše.

Naučnici procjenjuju da je visoka temperatura između 23. juna i 2. jula odnijela 2.300 života u 12 velikih evropskih gradova. Od tog broja, 1.500 smrtnih slučajeva pripisuje se klimatskim promjenama koje su dodatno zagrijale planetu i pojačale ekstremne temperature.

U apsolutnim brojevima, najteže pogođen grad bio je Milano – od ukupno 499 smrtnih slučajeva izazvanih vrućinama, 317 je povezano sa klimatskim promjenama. Slijede Pariz i Barselona. U Londonu je zabilježeno 273 smrti izazvanih vrućinama, od kojih je 171 smrt pripisana ljudskom uticaju na klimu.

“Ova studija pokazuje zašto se toplotni talasi nazivaju tihim ubicama. Iako su u Španiji, Francuskoj i Italiji zvanično prijavljeni samo pojedinačni smrtni slučajevi, stvarni broj preminulih je daleko veći zbog ekstremnih temperatura”, rekao je epidemiolog Malkom Mistri sa Londonske škole higijene i tropske medicine, jedan od autora istraživanja.

Brza analiza koju je sproveo istraživački tim World Weather Attribution (još uvijek nije prošla recenziju) koristi provjerene metode i zaključuje da su klimatske promjene odgovorne za dvije trećine zabilježenih smrti. Studija takođe otkriva da su stariji ljudi najugroženiji – čak 88% smrtnih slučajeva povezanih sa klimatskim promjenama desilo se kod osoba starijih od 65 godina.

Naučnici ističu da je ekstremna vrućina “nedovoljno prepoznata” prijetnja jer većina žrtava umire daleko od očiju javnosti u svojim domovima i bolnicama, bez velikog medijskog izvještavanja, prenio je Gardijan.

“Toplotni talasi ne ostavljaju iza sebe vidljive tragove razaranja kao požari ili oluje. Njihovi efekti su nevidljivi, ali tihi i razorni. Razlika od samo 2 do 3 stepena može odlučiti između života i smrti za hiljade ljudi”, rekao je koautor studije Ben Klark, klimatski naučnik sa Imperijal koledža u Londonu.

Korišćenjem epidemioloških modela, naučnici su analizirali smrtnost izazvanu toplotom u gradovima poput Pariza, Londona, Madrida i Rima tokom desetodnevnog perioda. Zatim su te podatke uporedili sa scenarijem svijeta bez ljudskog uticaja na klimu – bez sagorijevanja fosilnih goriva i uništavanja prirode.

Ipak, upozoravaju da su odnosi između temperature i smrtnosti u modelima zasnovani na podacima do 2019. godine, te možda ne uzimaju u obzir koliko su se pojedini gradovi u međuvremenu prilagodili toplijoj klimi. Otkriveno je da su klimatske promjene dovele do porasta temperature i do 4°C u nekim gradovima, što je rezultiralo sa dodatnih 1.500 smrti.

Ova brojka je veća od one zabilježene tokom drugih vremenskih nepogoda povezanih s fosilnim gorivima – kao što su poplave u Španiji 2024. godine u kojima je stradalo 224 ljudi, i poplave u sjeverozapadnoj Evropi 2021. kada je život izgubilo 243 ljudi.

Ranija istraživanja pokazala su da u prosjeku oko 44.000 ljudi godišnje umre od posljedica vrućine u Evropi.Naučnici upozoravaju da bi broj od 2.300 umrlih tokom samo jednog toplotnog talasa u 12 gradova mogao učiniti ovo ljeto posebno opasnim.

Evropska služba za posmatranje Zemlje, Kopernikus, saopštila je da je jun 2025. bio treći najtopliji ikada zabilježen globalno, a da se u zapadnom Mediteranu razvio “izuzetan” morski toplotni talas. Prosječna dnevna temperatura površine mora dostigla je rekordnih 27°C u junu.

Kopernikus je takođe zabilježio porast broja opasnih “tropskih noći”, kada noćna temperatura ne pada ispod 20°C, što otežava odmor i san. U pojedinim dijelovima Španije zabilježene su i do 24 tropske noći u junu, 18 više od prosjeka.

Samanta Burges, zamjenica direktora Kopernikusove službe za klimatske promjene, izjavila je da su rekordne temperature u Mediteranu znatno pojačale stres izazvan vrućinom u većem dijelu Evrope. U svijetu koji se zagrijava, toplotni talasi će postajati sve češći, intenzivniji i pogodiće sve više ljudi širom Evrope.

Analiza istraživačke organizacije Mercator Ocean, koja upravlja Pomorskom službom Kopernikusa, pokazala je da je gotovo dvije trećine Sredozemnog mora bilo pogođeno morskim toplotnim talasima kategorisanima kao jaki ili ekstremni, što je najveći zabilježeni obim do sada.

Poznato je da visoke temperature negativno utiču na riblji fond i uništavaju biljke koje služe kao izvor ishrane. Sredozemlje je posljednjih godina pogođeno nizom masovnih pomora morskih organizama usljed sve toplijih talasa.

“Posebno zabrinjava to što se stres izazvan vrućinom sve češće ponavlja. Kada se takav stres ponavlja kroz vrijeme, ranjivost ovih ekosistema se znatno povećava”, upozorava Karina fon Šukman, naučnica iz Mercator Oceana.

Related Topics:

Svijet

VELIKI POŽAR U ŠPANIJI: Vatra guta hiljade hektara šume, vatrogasci daju sve od sebe da ugase vatru

Šumski požar u opštini Ores u sjevernoj španskoj regiji Aragon izgorjelo je više od 7.600 hektara, a najmanje 1.000 ljudi je evakuisano dok vatrogasci pokušavaju obuzdati požar.

Požar, koji je izbio u blizini Oresa u sjeveroistočnoj španskoj regiji Aragon 15. jula tokom intenzivnog toplotnog talasa, brzo se proširio preko suve vegetacije, što je izazvalo preventivnu evakuaciju najmanje pet sela.

Vlasti su premjestile stanovnike na sigurno dok je gust dim prekrio područje, a brzo napredujući plamen prijetio domovima, poljoprivrednom zemljištu i kritičnoj infrastrukturi.

Vojne jedinice za hitne slučajeve, uključujući špansku specijaliziranu Unidad Militar de Emergencias (UME), bile su raspoređene zajedno s civilnim vatrogasnim ekipama, radeći danonoćno u izazovnim uslovima. Timovi na terenu koristili su crijeva visokog pritiska i tehnike probijanja požara, dok je zračna podrška iz helikoptera i aviona za bacanje vode vršila ponovljena ispuštanja kako bi usporila napredovanje požara preko neravnog i teško pristupačnog terena, prenosi Klix.

Regionalni zvaničnik Roberto Bermudez de Kastro opisao je incident kao jednu od najozbiljnijih požarnih vanrednih situacija u Aragonu posljednjih godina.

Premijer Pedro Sančez obećao je punu podršku vlade tekućim operacijama u hitnim slučajevima i pomoć pogođenim zajednicama, dok nacionalne i regionalne vlasti ostaju u stanju visoke pripravnosti.

Prema Evropskom sistemu za informisanje o šumskim požarima (EFFIS), skoro 400.000 hektara izgorjelo je širom Španije tokom prošlogodišnje rekordne sezone šumskih požara. Stručnjaci upozoravaju da sve češći toplotni talasi, produžena suša i promjenjivi klimatski obrasci pogoršavaju rizike od šumskih požara, posebno u južnoj Evropi, gdje sezone požara postaju duže, intenzivnije i teže ih je kontrolisati.

Nastavi čitati

Svijet

SZO UPOZORAVA: Vještačka inteligencija već odlučuje o zdravlju miliona Evropljana, a većina zemalja nema nikakva pravila

Vještačka inteligencija već je postala dio svakodnevnog rada bolnica širom Evrope – pomaže u postavljanju dijagnoza, organizaciji lečenja i komunikaciji s pacijentima.

Samo 8 odsto zemalja u evropskom regionu Svetske zdravstvene organizacije ima strategiju za primenu vještačke inteligencije u zdravstvu, dok gotovo 40 odsto država nema etičke smjernice za njenu upotrebu u zdravstvenim ustanovama.

Evropa mora da sustigne ubrzani razvoj primjene veštačke inteligencije u bolnicama, upozorava Svjetska zdravstvena organizacija (SZO).

Rješenja zasnovana na vještačkoj inteligenciji sve se više primjenjuju u evropskim bolnicama, ali samo mali broj zemalja ima jasna pravila koja uređuju njihovu upotrebu, što može dovesti pacijente u rizik, upozorio je regionalni direktor SZO za Evropu, Hans Henri P. Kluge.

Alati zasnovani na vještačkoj inteligenciji iz korena menjaju zdravstvenu zaštitu i ulivaju nadu zdravstvenim radnicima koji rade pod velikim opterećenjem.

Od dijagnostičkih sistema do unapređenja organizacije rada, vještačka inteligencija pomaže zdravstvenim sistemima širom Evrope. Međutim, iako se ovi alati već koriste, u većini zemalja ne postoje odgovarajući propisi koji bi uređivali njihovu primenu.

„Najveći izazov danas predstavlja jaz između primjene vještačke inteligencije i njenog odgovarajućeg regulisanja”, rekao je Kluge na konferenciji za novinare održanoj 15. jula u Lisabonu.

On je upozorio da će, što taj jaz bude duže postojao, posledice po ljude biti ozbiljnije.

„Pristrasan algoritam može dovesti do pogrešne dijagnoze stvarnog pacijenta, sa stvarnim i ozbiljnim posljedicama”, naglasio je Kluge.

Već dvije trećine od ukupno 53 zemlje evropskog regiona SZO koristi veštačku inteligenciju u dijagnostici, dok polovina država ima čet-botove za komunikaciju s pacijentima zasnovane na vještačkoj inteligenciji. Ipak, samo svaka dvanaesta zemlja ima strategiju koja definiše način upravljanja i nadzora nad njenom primenom.

Samo osam odsto zemalja evropskog regiona SZO ima posebnu strategiju za primjenu vještačke inteligencije u zdravstvu, dok gotovo 40 odsto nema etičke smjernice za njenu upotrebu u zdravstvenim ustanovama.

Situacija nije bolja ni kada je riječ o obrazovanju. Samo svaka peta zemlja uključuje obuku iz oblasti vještačke inteligencije u obrazovanje budućih zdravstvenih radnika, dok tek svaka četvrta organizuje dodatne obuke za zaposlene u zdravstvenom sistemu.

Kluge je ocijenio da je ovakvo stanje „zabrinjavajuće” i upozorio da može imati ozbiljne posljedice po zdravlje ljudi.

„Sve to dodatno narušava poverenje građana u zdravstvene sisteme u cjelini”, rekao je on.

SZO planira da 2028. godine predstavi Mapu puta za primjenu vještačke inteligencije u zdravstvu, koja bi trebalo da posluži kao smernica državama za bezbjednu, etičku i odgovornu upotrebu ove tehnologije.

Nastavi čitati

Svijet

ALARM U NJEMAČKOJ PRIVREDI: Ugašeno 177.000 radnih mjesta, automobilska industrija trpi najveći udar

Njemačka industrija, koja je decenijama bila simbol ekonomske snage najveće evropske privrede, suočava se sa jednim od najvećih izazova u posljednjih nekoliko godina.

Prema podacima Savezne agencije za rad (Bundesagentur für Arbeit), broj zaposlenih u industriji smanjen je za čak 177.000 u periodu zaključno sa decembrom 2025. godine.

Industrijski sektor u Njemačkoj i dalje zapošljava oko 6,5 miliona ljudi, ali novi podaci potvrđuju da će se proces restrukturiranja ubrzano nastaviti tokom 2026. godine.

Automobilska industrija pod najvećim pritiskom

Najveći gubitak radnih mjesta zabilježen je u automobilskoj industriji i među njenim dobavljačima, gdje su ugašena 52.000 radna mjesta.

Istovremeno, sektor prerade metala izgubio je još 24.000 zaposlenih, dok je mašinska industrija smanjila broj radnika za 28.000.

Ovi podaci potvrđuju da problemi više nisu ograničeni na pojedinačne kompanije, već pogađaju čitav njemački industrijski lanac, prenosi B92.

Predsjednica Savezne agencije za rad Andrea Nales upozorila je krajem juna da njemačka industrija trenutno svakog mjeseca gubi oko 15.000 radnih mjesta, što ukazuje na to da se negativni trend produbljuje.

Ako se ovaj trend nastavi, broj izgubljenih radnih mjesta mogao bi znatno da premaši prošlogodišnji bilans.

Zašto njemačka industrija gubi radna mjesta?

Stručnjaci ukazuju na nekoliko ključnih razloga koji istovremeno opterećuju njemačke proizvođače. Glavni uzroci su prelazak automobilske industrije na električna vozila, sve jača konkurencija kineskih proizvođača automobila, visoki troškovi energije i proizvodnje, slabljenje potražnje na evropskom tržištu i usporavanje globalne industrijske aktivnosti.

Posebno je pogođen sektor automobilske industrije, koji je decenijama bio jedan od glavnih pokretača njemačkog izvoza i privrednog rasta.

Nastavi čitati

Aktuelno