Najveće kompanije za razvoj vještačke inteligencije upozoravaju da bi tehnologija mogla da postane suviše moćna i da izmakne ljudskoj kontroli. Istovremeno traže međunarodna pravila i stroži nadzor.

U to vrijeme, kako je naveo, modeli vještačke inteligencije bili su tek solidni u rješavanju matematičkih zadataka za osnovnu školu. Već godinu dana kasnije dostigli su nivo srednjoškolaca, prenosi B92  pozivajući se na DW.

Prošlog ljeta, prema Altmanovim riječima, sistem OpenAI dostigao je nivo znanja dovoljan za osvajanje zlatne medalje na jednom od najprestižnijih svjetskih matematičkih takmičenja. Danas je, tvrdi on, sposoban i za rješavanje izuzetno složenih matematičkih problema koji su se donedavno smatrali rezervisanim za vrhunske stručnjake.

Razvoj prebrz i potencijalno opasan?

Upravo u tome Altman vidi glavni rizik. “Vještačka inteligencija mogla bi da se razvija toliko brzo da nijedan čovjek više ne bi mogao da prati taj razvoj niti da interveniše ako bi to postalo neophodno”, upozorava on.

Pored toga, prvi čovjek OpenAI strahuje i od koncentracije ogromne moći u rukama malog broja kompanija ili država.

Sličan stav zastupa i Dario Amodei, direktor kompanije Anthropic. On upozorava da bi terorističke organizacije jednog dana mogle da koriste vještačku inteligenciju za razvoj biološkog oružja ili drugih opasnih tehnologija. “U slučaju neprimjerene upotrebe, vještačka inteligencija mogla bi da postane rizik za čitavo čovječanstvo” smatra Amodei.

Iskrena zabrinutost ili zaštita sopstvenih interesa?

To što vodeće AI kompanije upozoravaju na opasnosti tehnologije koju same razvijaju, stručnjak iz Silicijumske doline Tom Ford smatra pozitivnim signalom. Međutim, vjeruje da iza toga postoje i veoma praktični motivi.

“Mislim da zaista postoje razlozi za zabrinutost i da su kompanije došle do rezultata koji su ih iznenadili i koje žele transparentno da podijele sa javnošću”, kaže Ford.

Ali, dodaje, postoji i druga strana priče: “Istovremeno žele da utiču na pravila koja će biti donijeta. Ne žele da ih regulativa jednog dana zatekne nespremne ili da se suoče sa pravnim posljedicama. Žele da budu dio procesa i da učestvuju u njegovom oblikovanju”.

Zahtjevi za globalna pravila

Prijedlozi koje iznose vodeće AI kompanije uglavnom su slični. Amodei, na primjer, traži uspostavljanje međunarodnih standarda za procjenu rizika od gubitka kontrole nad modelima vještačke inteligencije i njihove moguće zloupotrebe.

Osim toga, zalaže se za stvaranje sistema za prijavljivanje incidenata povezanih sa vještačkom inteligencijom koji bi mogli da imaju posljedice po globalnu bezbjednost.

I OpenAI i Anthropic ističu da su već uveli sopstvene bezbjednosne procedure, ali naglašavaju da su spremni da sarađuju sa vladama širom svijeta na donošenju strožih propisa. Po potrebi bi, tvrde, bili spremni čak i da uspore razvoj najnaprednijih sistema.

Zašto Tramp odbacuje upozorenja?

Američki predsjednik Donald Tramp zauzima potpuno drugačiji stav. U obraćanju pred Ujedinjenim nacijama jasno je poručio da upozorenja o opasnostima vještačke inteligencije smatra preteranim i zlonamjernim. Pritom je najavio da bi tu tehnologiju ubuduće radije nazivao “superinteligencijom”.

“Ko god pobijedi u trci razvoja vještačke inteligencije, pobjeđuje u svemu”, rekao je Tramp. “Mi smo trenutno ispred Kine i tako mora da ostane”.

Prema njegovom mišljenju, previše stroga regulacija mogla bi da ugrozi američku tehnološku prednost u globalnom nadmetanju sa Pekingom.

Sve veća podrška međunarodnoj kontroli

U većini država-članica UN zahtjevi za globalnu regulaciju naišli su na znatno više razumijevanja. Početkom nedjelje lideri više od dvadeset država, među kojima je i Njemačka, izjasnili su se za stroža međunarodna pravila.

Podržana je i ideja osnivanja posebnog regulatornog tijela pod okriljem Ujedinjenih nacija koje bi pratilo razvoj najnaprednijih sistema vještačke inteligencije i procjenjivalo njihove bezbjednosne rizike.

Tako se sve jasnije oblikuju dva suprotstavljena pogleda na budućnost vještačke inteligencije: jedan koji upozorava da su potrebna globalna ograničenja i nadzor, i drugi koji smatra da bi previše pravila moglo da uspori tehnološki napredak i oslabi poziciju SAD u trci sa Kinom.

Lideru Čečenije Ramzanu Kadirovu dodijeljen je čin generala armije ukazom predsjednika Rusije Vladimira Putina. Odluka je saopštena na ceremoniji u Groznom, gdje mu je direktor Rosgvardije Viktor Zolotov uručio generalske epolete i krapovu beretku. Zolotov je izjavio da mu je Putin povjerio da saopšti ukaz o dodjeli novog vojnog čina Kadirovu, koji je do sada imao čin general-pukovnika. Vijest su 3. oktobra prenijeli ruski mediji, pozivajući se na izjave sa ceremonije.

Krapova beretka uručena kao priznanje za razvoj specijalnih jedinica

Prema riječima Zolotova, krapova beretka Kadirovu je uručena kao priznanje za zasluge u razvoju jedinica specijalne namjene i trupa Nacionalne garde Rusije. Riječ je o posebnom obilježju jedinica specijalne namjene, a ceremonija uručenja održana je u Groznom. „Predsjednik Ruske Federacije Vladimir Vladimirovič Putin povjerio mi je da saopštim njegov ukaz o dodjeli još jednog, najvišeg vojnog zvanja – generala armije – Heroju Rusije, general-pukovniku Ramzanu Kadirovu“, rekao je Zolotov.

Kadirov Zolotovu dodijelio zvanje Heroja Čečenske Republike

Tokom iste ceremonije Kadirov je Viktoru Zolotovu dodijelio zvanje Heroja Čečenske Republike, uz obrazloženje da je riječ o priznanju za njegove zasluge i doprinos regionu. Kadirov je na čelu Čečenije od 2007. godine, a na izborima održanim od 18. do 20. septembra osvojio je 99,85 odsto glasova, prema ranijim izvještajima ruskih medija. Ruski predsjednik Vladimir Putin je 30. septembra zahvalio Kadirovu i njegovom timu na radu u Čečeniji, a istakao je i doprinos stanovnika te republike jačanju Rusije i sprovođenju onoga što ruske vlasti nazivaju „specijalnom vojnom operacijom“.

U učestalim ruskim napadima dronovima na ključnu infrastrukturu Kijeva pogođen je i Sjeverni most, čime je paralisan saobraćaj između dvije obale Dnjepra i dodatno eskalirala kriza u glavnom gradu Ukrajine.

Rusija je pogodila i drugi važan most u Kijevu, potvrdio je gradonačelnik Vitalij Kličko. Time su se pojačali ruski udari na ključnu infrastrukturu glavnog grada Ukrajine.

Kličko je objavio da su u napadu u subotu ujutro na Sjevernom mostu oštećeni kolovoz i kontaktna mreža za trolejbuse. Napad je uslijedio nakon što je od četvrtka ruskim dronovima više puta gađan i Južni most.

Russian drone hits Kyiv's Northern Bridge. Traffic from the left to the right bank is halted. It’s a second Kyiv bridge struck in three days. Russia is deliberately targeting the crossings that keep Kyiv moving. pic.twitter.com/jd7K3KGLHP

— Maria Avdeeva (@maria_avdv) October 3, 2026

Bio je to već četvrti udar na kijevske mostove u posljednja dva dana. Tokom napada na Južni most u četvrtak samo je brza reakcija spriječila tragediju. Vozač podzemne željeznice uočio je dron u obrušavanju, naglo ubrzao kompoziciju i uspio da izvuče pun voz putnika iz zone udara sekundu pre eksplozije.

Udar
Zbog napada na Južni most, odbrambeno veće Kijeva u petak je održalo hitan sastanak. Kličko je nakon sastanka izjavio da je grad u “veoma dramatičnoj situaciji” jer Moskva gađa “kritičnu infrastrukturu, logistiku, stambene zgrade” i druge važne objekte.

Putin kaže da je napad na mostove u glavnom gradu Ukrajine “odgovor”

Ruski predsjednik Vladimir Putin tvrdi da je riječ o odgovoru na ukrajinske napade na ruska energetska postrojenja, iako je Moskva prva počela sa takvom vrstom udara. Nakon napada na Južni most u četvrtak, putnici iz podzemne željeznice opisali su kako je prašina od udarnog talasa prodrla u vagone kroz ventilaciju.

Linije metroa bile su privremeno zatvorene, ali je drumski saobraćaj kasnije ponovo uspostavljen. Slični prekidi zabilježeni su i u petak nakon novih napada.

Strateške arterije grada
Oba pogođena mosta ključne su saobraćajne arterije preko Dnjepra kojima svakodnevno prolaze desetine hiljada ljudi. Južni most, završen 1990. godine, najviši je prelaz u Kijevu i osim automobilske saobraćajnice prema aerodromu Borispolj i linije metroa nosi i strateške instalacije, gasovod visokog pritiska i glavne energetske kablove.

Saobraćaj je na njemu iz bezbjednosnih razloga bio strogo ograničen još od početka invazije 2022. godine. Vazduhoplovni stručnjak i bivši inženjer Antonova Konstantin Krivolap ističe za Kijev independent da ruski cilj najvjerovatnije nije potpuno rušenje masivnih mostova, jer je to sa raspoloživim oružjem gotovo neizvodljivo.

“Uništiti ovakav most eksplozivnim punjenjem od 50 kilograma, čak i sa bojevom glavom prilagođenom za čelične konstrukcije, grubo je pretjerivanje. To je praktično nemoguće; za most ove veličine takvi su udari poput uboda komarca”, objasnio je Krivolap, dodavši da je pravi cilj Moskve da paralizuje saobraćaj, prekine logistiku i stvori stalni psihološki pritisak na stanovnike Kijeva.