Jedan demonstrant uhapšen je u petak, 2. oktobra, nakon što je zaprijetio da će zapaliti Jelisejsku palatu u Parizu, dok su protesti srednjoškolaca širom zemlje eskalirali, piše britanski The Telegraph.

Protesti su održani uprkos naporima francuskog predsjednika Emanuela Makrona i njegove vlade koji se bore obuzdaju sve nasilnije demonstracije zbog uslova u školama i finansiranja obrazovanja.

Ministarstvo prosvjete saopštilo je da su do ranog popodneva protesti uticali na rad 560 škola. U talasu nasilja jedan tinejdžer završio je u bolnici u Strazburu nakon što je aerosolna limenka bačena u vatru eksplodirala i pogodila učenika u ruku.

U Marseju je žena koja je sa strane protestovala protiv nasilja napadnuta. Maskirani muškarac je pomoću aerosolne limenke i upaljača napravio improvizovani bacač plamena i ispalio plamen u njeno lice. Za sada nije poznato koliko je teško povrijeđena.

Ko je prijetio paljenjem Jelisejske palate?

U četvrtak je policija uhapsila Riči Tiboa, aktivistu i bivšeg parlamentarnog saradnika stranke Nepokorena Francuska (LFI), nakon što je pozvao učenike da zapale Jelisejsku palatu i pokrenu revoluciju.

“Napašćemo svaku policijsku stanicu u ovoj zemlji. Sutra ćemo zapaliti Jelisejsku palatu”, rekao je on tada okupljenima u predgrađu Pariza Sen Deniju.

Tibo (23) nalazi se pod sudskim nadzorom i zabranjeno mu je da prisustvuje demonstracijama. Prošlog mjeseca mu je suđeno zbog prijetnji šefu države, a odluku suda trebalo bi da sazna sljedeće sedmice.

Šta se dogodilo policajcu u Belforu?

U gradu Belforu, na sjeveroistoku Francuske, blizu granice sa Švajcarskom, snimljen je trenutak kada je policajac u civilu oboren na zemlju, nakon čega ga je grupa tinejdžera okružila i više puta udarila nogama u glavu.

Ces images d’une rare violence sont insoutenables.

Le policier volontairement ciblé a été hospitalisé après avoir perdu connaissance. Son état n’inspire heureusement plus d’inquiétude majeure à cette heure. Toutes mes pensées l’accompagnent.

Une enquête a été ouverte par le… https://t.co/jRONDcMUIT

— Laurent Nuñez (@NunezLaurent) October 2, 2026

“Ovi snimci izuzetno brutalnog nasilja su nepodnošljivi”, rekao je ministar unutrašnjih poslova Loran Nunjez na društvenoj mreži X.

Zašto se kritikuje i postupanje francuske policije?

Međutim, policijski odgovor na proteste učenika takođe je naišao na kritike Sindikata sudija, koji je osudio postupanje policije prema maloljetnicima kao grubu i nesrazmjernu upotrebu sile.

“Suočena sa ovim opravdanim bijesom, vlada je izabrala brutalan odgovor. Nije iznenađujuće što policijska strategija nije prilagođena posebnoj ranjivosti ovog pokreta, koji uglavnom čine djeca, čija zaštita ne može da se primijenjuje selektivno”, navodi se u saopštenju objavljenom u petak.

Jedan četrnaestogodišnjak ostao je bez nekoliko zuba kada je policajac tokom blokade ispred njegove srednje škole u blizini Pariza ispalio granatu sa suzavcem iz bacača i pogodio ga u vilicu iz neposredne blizine.

U petak su zaposleni u srednjoj školi u Sen Deniju osudili policijsko nasilje nakon što je policajac na motociklu navodno namjerno udario učenika koji je bio pješke, a zatim ga tukao dok je ležao na zemlji pred svjedocima.

Ministar spoljnih poslova Žan Noel Baro takođe se oglasio povodom unutrašnje krize, pozvavši na smirivanje situacije i osudivši nasilje, ali istovremeno braneći pravo učenika na protest.

“Da, pravo na protest je neotuđivo. Ali nasilje je neopravdano, a cinično iskorišćavanje mladih u političke svrhe je neodgovorno. Ipak, bilo bi pogrešno dozvoliti da strašni i šokantni prizori srednje škole u plamenu zasjene duboku zabrinutost i opravdane težnje francuske omladine”, napisao je na mreži X.

Nakon sastanka sa ministrom prosvjete, sindikati srednjoškolaca osudili su nasilje, ali pozvali kolege da nastave protestni pokret nacionalnim štrajkom u utorak, 6. oktobra.

Koliko je učenika i zaposlenih povrijeđeno?

Ministar prosvjete Eduar Žefre rekao je za BFMTV-RMC da je od početka protesta 21. septembra povrijeđeno najmanje 65 zaposlenih, među kojima 40 direktora škola, kao i 170 učenika.

“Jasno je da postoji kampanja za napad i uništavanje javnog obrazovnog sistema”, rekao je Gefre, dodajući da je “pokret promijenio mnogo toga”.

Žefre, koji je u petak trebalo da se sastane sa predstavnicima učeničkih sindikata uoči nacionalnih protesta planiranih za utorak, rekao je: “Pokret su preuzele nasilne marginalne grupe.”

Koliko je ljudi uhapšeno tokom protesta?

Policija je u petak ujutru uhapsila još 150 ljudi, čime je ukupan broj hapšenja od četvrtka dostigao 2.100.

Zašto francuski učenici protestuju?

Protesti su počeli prošle sedmice u regionu Il de Frans, gdje su učenici demonstrirali zbog prenatrpanih učionica, nedostatka nastavnika i sve lošijeg stanja školskih objekata.

Bijes se proširio na nekoliko regiona i univerzitete, što je izazvalo demonstracije širom zemlje i eskaliralo u nasilne sukobe sa policijom, koji su kulminirali ove sedmice.

Jedna francuska tinejdžerka, Kesija iz Pantena kod Pariza, rekla je za medije dok je na ulicama protestovala: “U odjeljenju nas je 35, nemamo dovoljno stolica u učionicama, a jednosatna pauza za ručak je prekratka da svi stignemo da uzmemo hranu.”

Petnaestogodišnjakinja je potom pobjegla kada je policija upotrebila suzavac.

Prema nacrtu budžeta Francuske za 2027. godinu, koji je vlada predstavila u četvrtak, izdvajanja za obrazovanje biće povećana za 1,7 odsto, na 65,53 milijarde evra, što je ispod stope inflacije, ne računajući penzije nastavnika.

Obrazovanje je tradicionalno najveća stavka u francuskom budžetu, ali će se to sljedeće godine promijeniti. Očekuje se da će troškovi servisiranja javnog duga dostići 74,5 milijardi evra, navodi se u nacrtu budžeta.

Ko stoji iza protesta prema tvrdnjama vlasti?

Obavještajne službe saopštile su na kriznom sastanku u četvrtak da su protestni pokret pokrenuli političari iz stranke Nepokorena Francuska, koja pripada radikalnoj ljevici.

Visoki funkcioneri stranke Nepokoriva Francuska odbacili su te tvrdnje i optužili vladu da politizuje proteste uoči predsjedničkih izbora u Francuskoj, zakazanih za 18. april.

Žan-Lik Melanšon, lider Nepokorive Francuske LFI, pozvao je u četvrtak učenike da koriste “isključivo nenasilne metode borbe”, nakon optužbi da stranka podstiče nemire.

Vlasti u regionu Overnja-Rona-Alpi na jugu Francuske procjenjuju da bi šteta nastala tokom protesta učenika mogla da dostigne 30 miliona evra.

U regionima Il de Frans i Okitanija, šteta se procjenjuje na ukupno 10 miliona evra, prenosi Telegraf.rs.

Najveće kompanije za razvoj vještačke inteligencije upozoravaju da bi tehnologija mogla da postane suviše moćna i da izmakne ljudskoj kontroli. Istovremeno traže međunarodna pravila i stroži nadzor.

U to vrijeme, kako je naveo, modeli vještačke inteligencije bili su tek solidni u rješavanju matematičkih zadataka za osnovnu školu. Već godinu dana kasnije dostigli su nivo srednjoškolaca, prenosi B92  pozivajući se na DW.

Prošlog ljeta, prema Altmanovim riječima, sistem OpenAI dostigao je nivo znanja dovoljan za osvajanje zlatne medalje na jednom od najprestižnijih svjetskih matematičkih takmičenja. Danas je, tvrdi on, sposoban i za rješavanje izuzetno složenih matematičkih problema koji su se donedavno smatrali rezervisanim za vrhunske stručnjake.

Razvoj prebrz i potencijalno opasan?

Upravo u tome Altman vidi glavni rizik. “Vještačka inteligencija mogla bi da se razvija toliko brzo da nijedan čovjek više ne bi mogao da prati taj razvoj niti da interveniše ako bi to postalo neophodno”, upozorava on.

Pored toga, prvi čovjek OpenAI strahuje i od koncentracije ogromne moći u rukama malog broja kompanija ili država.

Sličan stav zastupa i Dario Amodei, direktor kompanije Anthropic. On upozorava da bi terorističke organizacije jednog dana mogle da koriste vještačku inteligenciju za razvoj biološkog oružja ili drugih opasnih tehnologija. “U slučaju neprimjerene upotrebe, vještačka inteligencija mogla bi da postane rizik za čitavo čovječanstvo” smatra Amodei.

Iskrena zabrinutost ili zaštita sopstvenih interesa?

To što vodeće AI kompanije upozoravaju na opasnosti tehnologije koju same razvijaju, stručnjak iz Silicijumske doline Tom Ford smatra pozitivnim signalom. Međutim, vjeruje da iza toga postoje i veoma praktični motivi.

“Mislim da zaista postoje razlozi za zabrinutost i da su kompanije došle do rezultata koji su ih iznenadili i koje žele transparentno da podijele sa javnošću”, kaže Ford.

Ali, dodaje, postoji i druga strana priče: “Istovremeno žele da utiču na pravila koja će biti donijeta. Ne žele da ih regulativa jednog dana zatekne nespremne ili da se suoče sa pravnim posljedicama. Žele da budu dio procesa i da učestvuju u njegovom oblikovanju”.

Zahtjevi za globalna pravila

Prijedlozi koje iznose vodeće AI kompanije uglavnom su slični. Amodei, na primjer, traži uspostavljanje međunarodnih standarda za procjenu rizika od gubitka kontrole nad modelima vještačke inteligencije i njihove moguće zloupotrebe.

Osim toga, zalaže se za stvaranje sistema za prijavljivanje incidenata povezanih sa vještačkom inteligencijom koji bi mogli da imaju posljedice po globalnu bezbjednost.

I OpenAI i Anthropic ističu da su već uveli sopstvene bezbjednosne procedure, ali naglašavaju da su spremni da sarađuju sa vladama širom svijeta na donošenju strožih propisa. Po potrebi bi, tvrde, bili spremni čak i da uspore razvoj najnaprednijih sistema.

Zašto Tramp odbacuje upozorenja?

Američki predsjednik Donald Tramp zauzima potpuno drugačiji stav. U obraćanju pred Ujedinjenim nacijama jasno je poručio da upozorenja o opasnostima vještačke inteligencije smatra preteranim i zlonamjernim. Pritom je najavio da bi tu tehnologiju ubuduće radije nazivao “superinteligencijom”.

“Ko god pobijedi u trci razvoja vještačke inteligencije, pobjeđuje u svemu”, rekao je Tramp. “Mi smo trenutno ispred Kine i tako mora da ostane”.

Prema njegovom mišljenju, previše stroga regulacija mogla bi da ugrozi američku tehnološku prednost u globalnom nadmetanju sa Pekingom.

Sve veća podrška međunarodnoj kontroli

U većini država-članica UN zahtjevi za globalnu regulaciju naišli su na znatno više razumijevanja. Početkom nedjelje lideri više od dvadeset država, među kojima je i Njemačka, izjasnili su se za stroža međunarodna pravila.

Podržana je i ideja osnivanja posebnog regulatornog tijela pod okriljem Ujedinjenih nacija koje bi pratilo razvoj najnaprednijih sistema vještačke inteligencije i procjenjivalo njihove bezbjednosne rizike.

Tako se sve jasnije oblikuju dva suprotstavljena pogleda na budućnost vještačke inteligencije: jedan koji upozorava da su potrebna globalna ograničenja i nadzor, i drugi koji smatra da bi previše pravila moglo da uspori tehnološki napredak i oslabi poziciju SAD u trci sa Kinom.

Lideru Čečenije Ramzanu Kadirovu dodijeljen je čin generala armije ukazom predsjednika Rusije Vladimira Putina. Odluka je saopštena na ceremoniji u Groznom, gdje mu je direktor Rosgvardije Viktor Zolotov uručio generalske epolete i krapovu beretku. Zolotov je izjavio da mu je Putin povjerio da saopšti ukaz o dodjeli novog vojnog čina Kadirovu, koji je do sada imao čin general-pukovnika. Vijest su 3. oktobra prenijeli ruski mediji, pozivajući se na izjave sa ceremonije.

Krapova beretka uručena kao priznanje za razvoj specijalnih jedinica

Prema riječima Zolotova, krapova beretka Kadirovu je uručena kao priznanje za zasluge u razvoju jedinica specijalne namjene i trupa Nacionalne garde Rusije. Riječ je o posebnom obilježju jedinica specijalne namjene, a ceremonija uručenja održana je u Groznom. „Predsjednik Ruske Federacije Vladimir Vladimirovič Putin povjerio mi je da saopštim njegov ukaz o dodjeli još jednog, najvišeg vojnog zvanja – generala armije – Heroju Rusije, general-pukovniku Ramzanu Kadirovu“, rekao je Zolotov.

Kadirov Zolotovu dodijelio zvanje Heroja Čečenske Republike

Tokom iste ceremonije Kadirov je Viktoru Zolotovu dodijelio zvanje Heroja Čečenske Republike, uz obrazloženje da je riječ o priznanju za njegove zasluge i doprinos regionu. Kadirov je na čelu Čečenije od 2007. godine, a na izborima održanim od 18. do 20. septembra osvojio je 99,85 odsto glasova, prema ranijim izvještajima ruskih medija. Ruski predsjednik Vladimir Putin je 30. septembra zahvalio Kadirovu i njegovom timu na radu u Čečeniji, a istakao je i doprinos stanovnika te republike jačanju Rusije i sprovođenju onoga što ruske vlasti nazivaju „specijalnom vojnom operacijom“.