Connect with us

Društvo

ALARMANTNO ZAGAĐENJE: Termoelektrane u BiH šest puta iznad zakonskih granica, Ugljevik rekorder

Hronični propusti vlada Zapadnog Balkana u sprovođenju zakona doveli su do toga da je zagađenje sumpor-dioksidom (SO2) iz zastarjelih termoelektrana na ugalj u regionu premašilo zakonske granice za čak šest puta u 2024. godini.

Sedmi izvještaj Bankwatcha “Uskladiti ili Zatvoriti”, nastao u saradnji sa Centrom za životnu sredinu i Aarhus Centrom u BiH, otkriva da su i zagađenje prašinom i dušikovim oksidima (NOx) iz termoelektrana na ugalj ponovo prekoračili maksimalne dozvoljene granice.

Posebno zabrinjavajuće je to što je čak šest blokova u regionu u 2024. godini premašilo svoje dozvoljene emisije SO2 za više od deset puta, a četiri od njih nalaze se upravo u Bosni i Hercegovini: Ugljevik, Gacko, Tuzla 6 i Kakanj 7. Po prvi put su termoelektrane u BiH bile najveći emiteri SO2 u regionu, sa 212.840 tona, što je povećanje u odnosu na prethodnu godinu i čak 11,3 puta više od dozvoljenog.

Ugljevik prednjači u zagađenju
Termoelektrana Ugljevik je po peti put od 2018. godine imala najveće apsolutne emisije u BiH i u regionu. Iako je postrojenje za odsumporavanje dobilo upotrebnu dozvolu u novembru 2021. godine, ono očigledno nije radilo. Emisije iz Ugljevika u 2024. godini iznosile su 112.943 tone, što je više nego 2023. godine, a od 2018. godine ukupne emisije sumpor-dioksida iz ove termoelektrane su se povećale. Iako je RiTE Ugljevik u postrojenje za odsumporavanje potrošila najmanje 85 miliona eura, sada priznaju da ono ne radi, delimično zbog toga što je to “ekonomsko opterećenje”.

“Emisije SO2 u Bosni i Hercegovini se iz godine u godinu povećavaju. Termoelektrane su sve manje operativne. Ugljevik je prošle godine, u novembru i decembru, bio van pogona. Koristi se ugalj sve lošijeg kvaliteta. Pojedini rudnici su već zatvoreni, a mnogi drugi su pred zatvaranjem. Sve ovo nam govori da, ukoliko institucije ne reaguju što prije, mi ćemo uskoro moći da kažemo da smo zakasnili sa energetskom transformacijom”, istakao je Dragan Ostić iz Centra za životnu sredinu.

Najveći zagađivač prašinom u regionu u 2024. godini bila je TE Gacko. Emitovala je 3.339 tona – čak 13,7 puta više od dozvoljenog. Uprkos najavljenim smanjenjima emisija u oktobru 2023. godine nakon protesta lokalnog stanovništva, zagađenje iz Gacka u 2024. godini bilo je čak i veće nego prethodne godine.

Nelegalni rad i nedostatak odgovornosti
Osim kršenja Nacionalnih planova za smanjenje emisija (NERP), tri zemlje Zapadnog Balkana, uključujući BiH, sa termoelektranama na ugalj koje su podložne odstupanju “opt-out” (ograničavanja radnog vremena) sada krše ovu odredbu. Tuzla 3, Tuzla 4 i Kakanj 5 su se morali zatvoriti do kraja 2023. godine, ali to nisu učinili. Sekretarijat Energetske zajednice otvorio je brojne postupke protiv zemalja, ali to do sada nije bilo dovoljno da “posrami vlade da djeluju”.

Denis Žiško iz Aarhus centra u BiH ističe da su vlasti u BiH i Elektroprivreda BiH nastavile nekažnjeno kršiti obaveze iz NERP-a.

“Nisu ugradili postrojenja za smanjenje emisija zagađujućih materija i nelegalno su produžili rad blokova 3 i 4 u termoelektrani Tuzla i bloka 5 u termoelektrani Kakanj. Činjenica je da bi ulaganje u mjere za smanjenje zagađenja dovelo do povećanja cijene električne energije, što našim populističkim vlastodršcima ne odgovara, pa su očigledno zaključili da im se više isplati nastaviti trovati svoje građane?”

Sedam godina je prošlo od kada su novi standardi zagađenja vazduha stupili na snagu na Zapadnom Balkanu u skladu s Ugovorom o uspostavi Energetske zajednice. Međutim, u 2024. godini emisije sumpor-dioksida iz termoelektrana na ugalj uključenih u NERP Bosne i Hercegovine, Kosova*, Sjeverne Makedonije i Srbije i dalje su bile ukupno šest puta veće od dozvoljenog.

“Za šest mjeseci, Mehanizam EU za ugljičnu prilagodbu na granicama (CBAM) konačno će ograničiti izvoz električne energije iz zemalja Zapadnog Balkana s visokim udjelom ugljika uvođenjem naknada na uvoz u EU. To će stare, neefikasne termoelektrane na ugalj učiniti još manje ekonomičnim. Ali balkanske vlade i elektroprivrede djeluju nesvjesno, kao da imaju svo vrijeme ovog svijeta. Hitno su potrebni jasni, izvodljivi planovi”, upozorava na kraju Davor Pehchevski, koordinator za energetiku na Balkanu iz mreže CEE Bankwatch.

Related Topics:

Društvo

VREMENSKA PROGNOZA! Temperatura ide do 39 stepeni

U Republici Srpskoj i Federaciji BiH će biti pretežno sunčano i veoma toplo uz umjerenu oblačnost, a poslije podne ponegdje se očekuje slaba kiša.

U široj regiji oko rijeke Save moguće su i kraće lokalne nepogode uz jak vjetar i pojavu grada, saopšteno je iz Republičkog hidrometeorološkog zavoda.

Vjetar će biti slab do umjeren, većinom jugoozapadnog smjera, u sjevernim područjima, sjevernog smjera, saopšteno je iz Federalnog hidrometeorološkog zavoda. Jutarnja temperatura vazduha biće od 14 do 19, na jugu do 26, a najviša dnevna od 30 do 36, na jugu do 39 stepeni Celzijusovih.

Nastavi čitati

Društvo

VJEROVALI ILI NE! U ovom gradu u Srpskoj prodata samo tri stana

Kvadrat novogradnje u Srpskoj u prvih šest mjeseci ove godine prosječno je koštao 3.011 KM.

To je za 116 KM, odnosno 3,7% manje nego u istom periodu prošle godine, podaci su Republičkog zavoda za statistiku.

Najviše prosječne cijene kvadrata u prvih šest mjeseci ove godine zabilježene su u Trebinju – 4.526 KM, zatim na Jahorini, odnosno u opštini Trnovo – 4.491 KM, te u Banjaluci – 4.009 KM, prenosi Srpska info.

Istovremeno, broj prodatih novih stanova značajno se razlikovao od grada do grada.

Kada je riječ o prodaji, najviše završenih novih stanova prodato je u Banjaluci – 350, zatim na području Istočnog Sarajeva – 318, dok je u Trebinju prodajom obuhvaćen 161 stan.

S druge strane, najmanje stanova prodato je u Gradišci – svega 3, dok je u Derventi prodato 47, a u Tesliću i Foči po 55 završenih novih stanova.

Podsjetimo, u Srpskoj je u drugom tromjesečju ove godine završen i prodat rekordan broj novih stanova, a kvadrat novogradnje u prosjeku je koštao skoro 3.200 KM.

Prodato je 670 stanova, najviše za jedno drugo tromjesečje od 2016, podaci su Republičkog zavoda za statistiku.

Prosječna cijena kvadrata iznosila je 3.193 KM, a najskuplja novogradnja bila je na Jahorini, u opštini Trnovo – 4.491 KM po kvadratu. Slijede Trebinje sa 4.476 KM i Banjaluka gdje je kvadrat 4.154 KM.

Za 670 novih stanova, prosječne površine 54 kvadratna metra, kupci su ukupno izdvojili 114,6 miliona KM.

Nastavi čitati

Društvo

RADE BOŽIĆ PONOVO NEMA SREĆE! Njegov bik opet zaustavljen u četvrtfinalu Kočićevog zbora

Rade Božić ponovo nije imao sreće na Kočićevom zboru. Njegov bik ove godine još jednom je zaustavljen u četvrtfinalu tradicionalne borbe bikova, čime je Božić ostao bez plasmana u samu završnicu takmičenja.

Iako je od njegovog bika mnogo očekivano, borba u četvrtfinalu nije završila željenim ishodom. Bik je pružio snažan otpor, ali je na kraju morao priznati poraz i ponovo završiti takmičenje među osam najboljih.

Za Božića tako ostaje isti scenario kao i ranije – četvrtfinale se pokazalo kao kobna prepreka.

Publika je i ove godine s velikom pažnjom pratila nastup njegovog bika, a ostaje da se vidi hoće li Rade Božić naredne godine konačno napraviti iskorak i probiti se u polufinale.

Jedno je sigurno – bikovima iz Božićeve štale motivacije neće nedostajati za naredni Kočićev zbor.

Nastavi čitati

Aktuelno