Za kupovinu stana u BiH, uz prosječnu platu od 1.680 maraka mjesečno, potrebno je najmanje devet do deset godina rada, dok u Sarajevu i Banjaluci taj period prelazi 12 godina, što BiH svrstava među evropska tržišta sa jednim od najnepovoljnijih odnosa cijena nekretnina i prihoda.

Ove procjene zasnivaju se na teorijskom modelu u kojem bi građanin cijelu svoju mjesečnu platu izdvajao za stan, bez ijedne potrošene konvertibilne marke na hranu, režije, prevoz ili bilo koje druge životne troškove.

U realnim uslovima, taj odnos postaje značajno nepovoljniji, jer osnovni troškovi života, inflacija, rast kamatnih stopa i kreditno zaduživanje dodatno produžavaju vrijeme potrebno za kupovinu nekretnine i u praksi ga čine gotovo nemogućim bez dvostrukih prihoda u domaćinstvu.

VEĆI CENTRI
U većim urbanim centrima taj problem je posebno izražen. U Sarajevu i Banjaluci cijene kvadrata kreću se između 3.900 i 4.000 maraka, dok na pojedinim atraktivnim lokacijama prelaze i te iznose. Stan od 60 kvadratnih metara u takvim uslovima dostiže cijenu od 230.000 do 240.000 maraka, što praktično znači da bi prosječan radnik morao izdvajati kompletnu platu više od decenije da bi došao do vlasništva nad nekretninom, i to bez uračunavanja svih troškova života koji u međuvremenu nastavljaju da rastu.

Iako BiH nije obuhvaćena najnovijim evropskim istraživanjima o pristupačnosti stanovanja, domaće tržište sve jasnije prati trendove koji su već vidljivi u većem dijelu Evrope: rast cijena koji sistematski nadmašuje rast prihoda i produbljuje jaz između rada i mogućnosti sticanja imovine. Stanovanje se tako postepeno pomjera iz sfere osnovne životne potrebe u sferu ekonomske privilegije, posebno u urbanim centrima.

ŠTA KAŽE PRAKSA
Kada se uračunaju svi prateći troškovi života, inflacija i činjenica da se stan najčešće kupuje putem stambenog kredita, realni period dolaska do vlastitog doma značajno se produžava. U praksi, otplata kredita se proteže i do 20 godina.

Prema podacima platforme “Numbeo”, evropsko tržište nekretnina već pokazuje jasnu podjelu na urbane centre u kojima je stanovanje postalo teško dostupno i one u kojima su cijene i dalje relativno usklađene sa prihodima. U vrhu te liste nalaze se Lisabon i Split, gdje je odnos cijene nekretnine i godišnjeg prihoda domaćinstva 18,7 prema jedan, što znači da je potrebno gotovo dvije decenije bruto zarade za kupovinu prosječnog stana.

Odmah iza slijedi niz gradova poput Praga, Milana, Tirane, Beča, Beograda, Pariza i Londona, u kojima je za kupovinu nekretnine potrebno između 16 i 18 godina ukupne zarade, pri čemu se u pojedinim slučajevima dodatno povećavaju i troškovi kreditiranja.

Ovi podaci pokazuju da se pristupačnost stanovanja u Evropi sve manje razlikuje po državama, a sve više po pojedinačnim urbanim centrima u kojima rast cijena nadmašuje rast prihoda i redefiniše odnos između rada i stanovanja.

Prema evropskim pokazateljima, u sve većem broju gradova troškovi stanovanja prelaze preporučeni prag od 30 odsto mjesečnih prihoda domaćinstva, što se u ekonomskim analizama već smatra znakom opterećenog tržišta i snažnog pritiska na životni standard.

U takvim uslovima, kako se navodi na platformi “Numbeo”, sve više građana ostaje u dugoročnom najmu ili se zadužuje na periode od 20 i više godina, čime se problem pristupačnosti stanovanja dodatno prenosi na naredne decenije i generacije koje tek ulaze na tržište rada.

SUŠTINSKE RAZLIKE
BiH pripada grupi zemalja sa izrazito visokim stepenom vlasništva nad nekretninama.

Prema ranijim analizama, više od 90 odsto domaćinstava živi u stanu ili kući koja je u njihovom vlasništvu, što je znatno iznad evropskog prosjeka.

U većem dijelu Evropske unije značajan dio stanovništva cijeli život provode kao podstanari, što dodatno naglašava razlike u strukturi tržišta i načinu na koji se stanovanje doživljava.

Glas Srpske

Nakon nekoliko dana ekstremno visokih temperatura, u Bosni i Hercegovini u petak, 4. jula, očekuje se osjetno svježije vrijeme. Tokom dana preovladavaće sunčano do umjereno oblačno, dok su u poslijepodnevnim i večernjim časovima lokalno mogući pljuskovi sa grmljavinom, prvenstveno u centralnim, sjevernim i istočnim krajevima zemlje.

Jutarnje temperature kretaće se uglavnom između 14 i 20 stepeni, dok će najviša dnevna temperatura biti od 27 do 33 stepena Celzijusa. U većem dijelu zemlje biće prijatnije u odnosu na prethodne dane, uz slab do umjeren vjetar.

Meteorolozi navode da se završava prvi veliki toplotni talas ovog ljeta, a građanima savjetuju oprez zbog mogućih kratkotrajnih grmljavinskih nepogoda u pojedinim područjima.

Cijena nafte na svjetskoj berzi i dalje se kolebaju.

Cijene nafte pale su juče za oko 2%, na najniži nivo od 27. februara.

Nafta Brent došla je na nivo od oko 72 dolara po barelu, a američka sirova nafta WTI na oko 69 dolara.

Od izbijanja krize na Bliskom istoku, barel nafte je u jednom trenutku, tačnije krajem aprila, koštao i 126 dolara, što je najskuplje unazad četiri godine.

Ova kriza je dovela do velikih potresa i na našem tržištu.

Uprvom redu, došlo je do poskupljenja goriva, čija je cijena, u jednom trenutku, otišla na čak 4 KM po litru.

Kako je nafta krenula da pojeftinjuje, i naftaši su počeli da koriguju svoje cijene. Tako, dizel u Srpskoj trenutno košta između 2,7-2,75 KM.

Ekonomisti, međutim, ukazuju na to da domaći distributeri ne prate u potpunosti trend pada cijene sirove nafte. Izračunali su da bi litar goriva u Srpskoj, s obzirom na iznos za koji je pojeftinila nafta, trebalo da košta oko 2,3-2,4 KM, odnosno, nešto više od cijene litra dizela prije izbijanja rata na Bliskom istoku.

Naftaši poručuju da se cijene nafte u svijetu još nisu ustabilile.

Podsjećaju da je, prije jučerašnjeg pada, 3-4 dana cijena nafte rasla.

– Za korekciju na pumpama potrebno je da je cijena nafta određeni period stabilna. Tako smo, u proteklom periodu, zbog pojeftinjenja barela spustili cijenu dizela na oko 2,75 KM po litru – kažu za Srpskainfo u Grupaciji za promet naftom i naftnim derivatima pri Privrednoj komori Srpske.

Dodaju da prate situaciju i da je moguće da litar pojeftini na nivo prije izbijanja krize na Bliskom istoku.

– Međutim, za takav scenario potrebno je da na Bliskom istoku bude uspostavljen trajni mir i da prođe određeni period koji će definitivno stabilizovati tržište nafte u svijetu. U tom slučaju, litar bi mogao da košta približno kao početkom marta, a to je oko 2,3 KM – poručuju iz ove grupacije.

Srpskainfo