Digitalni evro trebalo bi da smanji zavisnost Evrope od američkih platnih mreža i ponudi zajedničko rješenje za svakodnevna plaćanja. Međutim, iza ambicioznog projekta stoje milijarde evra troškova i pitanje da li će ga građani i trgovci zaista koristiti, prenosi Investitor.me.

Evropa priprema digitalni evro kao javnu alternativu postojećim načinima elektronskog plaćanja, nastojeći da smanji oslanjanje na američke kompanije Visa i Mastercard. Projekat Evropske centralne banke (ECB) mogao bi da promijeni način na koji građani plaćaju, a trgovci naplaćuju robu i usluge, ali njegov uspjeh zavisiće od cijene, jednostavnosti i prihvaćenosti među korisnicima, piše Fortune. Prema podacima GlobalData koje prenosi taj magazin, Visa i Mastercard obradili su 47 odsto ukupne vrijednosti kartičnih plaćanja u evrozoni tokom 2025. godine. Zbog takve koncentracije evropski zvaničnici platnu infrastrukturu sve više posmatraju i kao pitanje ekonomske bezbjednosti.

Digitalni evro bio bi elektronski oblik novca centralne banke, zamišljen kao dopuna gotovini. Građanima bi pružio mogućnost da javni novac koriste i pri digitalnim plaćanjima, dok je današnji novac na računima potraživanje prema komercijalnim bankama.

Pilot 2027, moguće uvođenje 2029. godine

ECB planira dvanaestomjesečni pilot-projekat u drugoj polovini 2027. godine, uz učešće 36 pružalaca platnih usluga. Fortune među učesnicima navodi Deutsche Bank, Revolut, Adyen i UniCredit.

Cilj je da sistem bude spreman za moguće prvo izdavanje tokom 2029. godine, pod pretpostavkom da potrebni evropski propisi budu usvojeni 2026. godine. ECB naglašava da će konačnu odluku o izdavanju donijeti tek nakon usvajanja uredbe, pa 2029. još nije garantovani datum početka korišćenja.

Predloženi okvir predviđa obavezno prihvatanje digitalnog evra kod trgovaca koji prihvataju digitalna plaćanja i njegovu distribuciju preko banaka. Obuhvat obaveza i izuzetaka zavisiće od konačnog zakonodavnog rješenja.

Šta bi dobili trgovci i potrošači

Za građane bi osnovne usluge korišćenja digitalnog evra bile besplatne. Za trgovce bi glavna korist mogla da bude veća konkurencija među pružaocima platnih usluga, mogućnost nižih troškova i ujednačenije iskustvo naplate širom evrozone.

Fortune podseća da su trgovinska udruženja koja predstavljaju kompanije poput Amazona, Carrefoura, H&M-a i Ikee u maju 2025. godine pozvala Evropsku komisiju da ograniči naknade kartičnih mreža. Pozvala su se na istraživanje prema kojem su te naknade od 2018. do 2022. godine porasle 33,9 odsto.

Zajedničko evropsko rješenje moglo bi da olakša i poslovanje kompanijama koje danas prilagođavaju naplatu različitim nacionalnim sistemima.

Ipak, digitalni evro ne bi automatski značio plaćanja bez troškova za trgovce. Eurosistem ne bi naplaćivao naknade za korišćenje svoje platne šeme, ali bi banke i drugi posrednici mogli da naplaćuju usluge prihvatanja plaćanja. Predloženi okvir predviđa ograničavanje tih naknada.

Milijarde za razvoj i prilagođavanje banaka

Prema procjeni ECB-a, razvoj digitalnog evra koštao bi oko 1,3 milijarde evra, a godišnji operativni troškovi nakon izdavanja iznosili bi približno 320 miliona evra. Bankarski sektor evrozone suočio bi se sa dodatnim ulaganjima: ECB procjenjuje da bi implementacija banke koštala između četiri i 5,8 milijardi evra.

Banke bi morale da prilagode aplikacije i infrastrukturu, dok bi trgovci morali da obezbijede pouzdanu naplatu, povraćaj novca i usklađivanje poslovnih evidencija. Dodatna briga za banke jeste mogućnost da dio depozita bude preusmjeren u novčanike digitalnog evra, navodi Fortune.

Konkurencija već postoji

Digitalni evro razvija se u trenutku kada privatne evropske alternative već pokušavaju da osvoje tržište. Fortune izdvaja Wero, digitalni novčanik koji podržavaju velike banke, uključujući BNP Paribas, Commerzbank i Rabobank.

To otvara pitanje koliko će se novi javni sistem preklapati sa privatnim rješenjima. Zagovornici digitalnog evra, međutim, smatraju da Evropa treba da zadrži pristup novcu centralne banke i u digitalnom okruženju.

Mastercard, sa svoje strane, poručuje da je decenijama dio evropske ekonomije i da namjerava da nastavi ulaganja na tom tržištu, prenosi Fortune.

Najveći test biće svakodnevna upotreba

Stručnjaci koje citira Fortune upozoravaju da građanima argumenti poput monetarnog suvereniteta i strateške autonomije nisu dovoljni da promijene navike. Novi način plaćanja morao bi da ponudi jasnu praktičnu korist.

Istovremeno rastu i stejkoini – digitalni tokeni čija je vrijednost vezana za valute poput američkog dolara. Sagovornici magazina upozoravaju da bi do kraja decenije evropsku zavisnost od američkih kartičnih mreža mogla pratiti sve veća uloga privatnog digitalnog novca denominovanog u dolarima.

Digitalni evro zato ima jasan strateški cilj, ali još mora da dokaže svoju vrijednost na kasi i u internet prodavnici. Njegov uspjeh zavisiće od toga da li će ljudima ponuditi dovoljno razloga da ga izaberu, a trgovcima dovoljno koristi da opravdaju prilagođavanje.

Predsjednik SAD, Donald Tramp, izjavio je danas da je glasanje u SAD korumpirano, naročito kada se brzina utvrđivanja rezultata uporedi sa Brazilom

125 miliona ljudi glasalo je u prvom krugu predsjedničkih izbora u Brazilu. Rezultati su objavljeni ubrzo nakon zatvaranja birališta; istog dana! U Detroitu, Filadelfiji, Kaliforniji i brojnim drugim američkim gradovima i saveznim državama, za utvrđivanje rezultata, uz znatno manji broj glasova, često su potrebne nedjelje kako bi se oni “namjestili”, to jest izračunali. Glasanje u Americi je korumpirano, napisao je Tramp u objavi na društvenoj mreži Truth social.

Desničarski kandidat na predsjedničkim izborima u Brazilu Flavio Bolsonaro i dosadašnji predsjednik iz redova ljevice Luis Inasio Lula da Silva plasirali su se u drugi krug predsjedničkih izbora u Brazilu koji će biti održan 25. oktobra.

Potvrdu da će biti drugog kruga objavio je Viši izborni sud (TSE), kada je 96,78 odsto biračkih kutija već bilo obrađeno, a u tom trenutku je Bolsonaro imao 47,39 odsto glasova, dok je Lula osvojio 44,74 odsto.

Dvije osobe su poginule, a 35 je povređeno nakon što je izbila pucnjava na uličnoj žurci u američkoj saveznoj državi Džordžiji, saopštile su danas lokalne vlasti.

Dvadeset petoro povrijeđenih je prebačeno u bolnicu, prenio je CBS Njuz.

Pucnjava se dogodila u ranim jutarnjim časovima u gradu Vajena, a zamenici šerifa čuli su pucnje oko 1.25 ujutro po lokalnom vremenu dok su patrolirali oblašću.

Istražni biro Džordžije saopštio je da su policajci po dolasku na mjesto pucnjave zatekli više upucanih osoba.

Dvije osobe koje su zadobile smrtonosne povrede pronađene su nekoliko blokova dalje od lokacije za koju istražitelji navode da je bila mesto odakle je pucnjava počela.

Šerif okruga Duli Kreg Pivi izjavio je da se više od 1.000 ljudi okupilo duž ulice Pajn povodom proslave godišnjice okupljanja bivših učenika i mještana, a da je ispaljeno najmanje 50 metaka na dvije različite lokacije.

Vlasti nisu objavile informacije o mogućem osumnjičenom ili potencijalnom motivu pucnjave, niti su javno identifikovale poginule i povređene osobe.

Okrug Duli obuhvata i grad Vajenu, koji se nalazi oko 80 kilometara južno od Mejkona.