Američko interesovanje za Grenland posljednjih mjeseci ponovo je u centru svjetske pažnje, posebno nakon informacija da Vašington pregovara sa Danskom o proširenju vojnog prisustva na ovom ogromnom arktičkom ostrvu.

Iako se često govori o nafti, gasu i bogatim nalazištima minerala, stručnjaci upozoravaju da pravi razlog američkog interesa leži u jednom strateški izuzetno važnom prolazu koji bi mogao igrati ključnu ulogu u budućim sukobima velikih sila.

SAD žele nove vojne baze na Grenlandu
Prema informacijama koje prenosi BBC, američka administracija vodi ozbiljne razgovore sa Danskom i vlastima Grenlanda o otvaranju tri nove vojne baze na jugu ostrva.

Navodno je američka strana čak predložila da te baze formalno dobiju status suverene teritorije SAD.

Baze bi bile usmjerene na nadzor ruskih i kineskih pomorskih aktivnosti u sjevernom Atlantiku, posebno u području poznatom kao GIUK prolaz.

Šta je GIUK prolaz?
GIUK je skraćenica za Grenland – Island – Ujedinjeno Kraljevstvo i označava strateški pomorski koridor između ovih teritorija.

Iako nije klasičan morski tjesnac poput Ormuskog ili Gibraltarskog moreuza, GIUK prolaz ima ogroman vojni značaj jer predstavlja ključnu tranzitnu rutu između sjevernog Atlantika i Arktika.

Tokom Hladnog rata upravo je ovaj prolaz bio jedna od najvažnijih tačaka nadzora sovjetskih podmornica i ratnih brodova.

Danas se njegova važnost ponovo povećava zbog rastućih tenzija između NATO-a i Rusije.

„Vrata“ ruske Sjeverne flote
Stručnjaci upozoravaju da GIUK prolaz predstavlja glavna „vrata“ kroz koja ruska Sjeverna flota izlazi iz baza na poluostrvu Kola prema Atlantiku.

Zbog toga NATO posljednjih godina značajno pojačava vojno prisustvo u regionu.

Amerikanci još od 1951. godine imaju sporazum sa Danskom koji im omogućava izgradnju vojnih baza na Grenlandu i korišćenje ostrva za zajedničke operacije sa saveznicima.

Istovremeno, islandska baza Keflavik ima ključnu ulogu u nadzoru mora i vazdušnog prostora u ovom području.

Nije riječ samo o nafti
Iako američki geološki podaci procjenjuju da Grenland krije oko 31 milijardu barela neotkrivene nafte, kao i ogromna nalazišta minerala, vojni stručnjaci smatraju da je strateški položaj ostrva mnogo važniji od prirodnih resursa.

Posebno nakon ulaska Finske i Švedske u NATO, sjever Evrope dobio je još veći geopolitički značaj.

Zbog toga analitičari smatraju da interesovanje SAD za Grenland nije prolazni politički hir, već dio dugoročne strategije kontrole sjevernog Atlantika.

NATO pojačava aktivnosti na sjeveru
Posljednjih mjeseci NATO intenzivno reorganizuje vojne snage na krajnjem sjeveru Evrope.

Velike vojne vježbe, jačanje protivpodmorničke odbrane i povećano prisustvo savezničkih brodova i aviona pokazuju koliko je GIUK prolaz postao važan za bezbjednost Zapada.

Posebnu pažnju izazvalo je i prošlogodišnje uplovljavanje nuklearne podmornice u Island, što se smatra dodatnim signalom rastuće militarizacije regiona.

Stručnjaci upozoravaju da bi upravo ovaj prolaz mogao postati jedna od ključnih strateških tačaka u eventualnim budućim sukobima velikih sila, prenosi Danas.hr.

SZO upozorava države da se pripreme za nove slučajeve hantavirusa, dok se zaraženi pacijenti nalaze u više zemalja, uključujući Francusku i Španiju.

Direktor Svjetske zdravstvene organizacije rekao je državama da se pripreme za još slučajeva hantavirusa, dok su vlasti u Parizu saopštile da Francuskinja koja se zarazila virusom na brodu MV Hondius ima najteži oblik bolesti i da je priključena na respirator.

Tedros Adhanom Gebrejesus zahvalio je Španiji na “saosećanju i solidarnosti” koje je pokazala prihvatanjem pogođenog kruzera i pozvao vlasti da slede savjete i preporuke SZO, koji uključuju karantin od 42 dana i stalni nadzor kontakata visokog rizika, piše Gardijan.

“Za sada nema znakova da smo na početku većeg izbijanja zaraze, ali situacija bi, naravno, mogla da se promeni i, s obzirom na dug period inkubacije virusa, moguće je da ćemo u narednim nedeljama vidjeti još slučajeva”, rekao je na konferenciji za novinare u Madridu u utorak.

MV Hondius, koji je plovio iz Argentine ka Zelenortskim Ostrvima, našao se u centru epidemije nakon što su troje putnika – holandski bračni par i jedan njemački državljanin – preminuli od virusa. Iako se hantavirus obično prenosi preko divljih glodara, u rijetkim slučajevima bliskog kontakta moguć je i prenos sa čovjeka na čovjeka.

SZO je do sada potvrdila devet slučajeva andske varijante virusa, među kojima su Francuskinja i jedan američki državljanin koji su bili pozitivni nakon evakuacije sa broda.

Zdravstveni zvaničnici u Parizu saopštili su da je pacijentkinja iz Francuske prebačena na intenzivnu negu sa “najtežim oblikom kardiopulmonalne manifestacije”.

Doktor Gzavije Leskir rekao je novinarima da šezdesetpetogodišnja žena ima prethodna zdravstvena oboljenja, ali nije izneo dodatne detalje.

“Priključena je na veštačka pluća i aparat za vantelesni krvotok kako bi, nadamo se, prebrodila ovu fazu”, rekao je.

Špansko ministarstvo zdravlja saopštilo je da je jedan od 14 Španaca evakuisanih sa broda i smeštenih u karantin u vojnoj bolnici u Madridu pozitivan na hantavirus i da pokazuje simptome.

“Pacijent koji je juče preliminarno bio pozitivan sada je potvrđeno pozitivan na hantavirus”, navodi se u saopštenju. “Pacijent je juče imao blagu temperaturu i lake respiratorne simptome, ali je trenutno stabilno i ne pokazuje očigledno kliničko pogoršanje.”

“Biće još slučajeva”
Tedros, koji je govorio zajedno sa španskim premijerom Pedrom Sančezom, rekao je da će se verovatno pojaviti još slučajeva zbog intenzivnih kontakata među putnicima na brodu prije nego što je podignuta uzbuna i potvrđen prvi slučaj kod jednog putnika 2. maja.

“Očekivali bismo još slučajeva jer je, kao što možda znate, indeksni slučaj – prvi slučaj na brodu – zabeležen 6. aprila… i bilo je mnogo kontakata među putnicima. A kao što znate, period inkubacije traje šest do osam nedjelja.

Dakle, zbog kontakata dok su još bili na brodu – naročito prije nego što su počeli da primjenjuju jmere sprečavanja zaraze – očekujemo još slučajeva zbog onoga što se događalo tokom putovanja.”

Tedros je rekao da su pojedinačne države sada odgovorne za svoje građane nakon evakuacije i dodao: “Nadam se da će brinuti o pacijentima i putnicima, pomagati im i istovremeno štititi svoje građane. To je ono što očekujemo.”

Britanska agencija za zdravstvenu bezbjednost saopštila je da će 10 ljudi sa udaljenih južnoatlantskih ostrva povezanih sa epidemijom hantavirusa na kruzeru biti prebačeno u Ujedinjeno Kraljevstvo u slučaju da razviju bolest.

Grupa sa britanskih prekomorskih teritorija Sveta Jelena, Asension i Tristan da Kunja “prebacuje se u UK kako bi završila samoizolaciju kao mjera predostrožnosti” nakon kontakta sa zaraženima, naveli su zvaničnici.

Trenutno nije jasno da li grupa uključuje britanske državljane.

Istovremeno, 20 britanskih državljana sa MV Hondiusa, zajedno sa jednim Nemcem koji živi u UK i jednim japanskim putnikom, koji su bili u izolaciji u bolnici Arou Park u Viralu, pripremaju se da napuste tu ustanovu.

Direktor SZO takođe je odao priznanje španskoj vladi i građanima Španije zbog reakcije na situaciju na brodu nakon što su vlasti Zelenortskih Ostrva odbile da mu dozvole pristajanje. Više od 120 putnika i članova posade evakuisano je sa Tenerifa u pažljivo koordinisanoj operaciji u nedelju i ponedeljak.

“Želio bih da zahvalim Španiji, a posebno premijeru Pedru Sančezu, na izuzetnom vođstvu i koordinaciji”, rekao je.

“Ovo je model iz kojeg se, nadam se, i druge zemlje mogu ugledati – ne samo kada je reč o obavezama, već i o saosećanju i solidarnosti koje je Španija pokazala”, piše Gardijan.

Dodao je da su u “podeljenom svijetu koji izaziva podjele” važni “ljubaznost i briga jednih o drugima”.

Sančez je ponovio tu poruku rekavši: “Ovom svetu ne treba više sebičnosti niti više straha. Potrebne su mu zemlje koje pokazuju solidarnost i žele da idu napred.”

Premijer je još jednom izrazio saučešće porodici pripadnika Civilne garde koji je preminuo od srčanog udara tokom učešća u evakuaciji u nedjelju.

Uprkos protivljenju regionalne vlade Kanarskih ostrva, centralna vlada Španije dozvolila je MV Hondiusu da usidri brod u luci na Tenerifima – a zatim i kratko pristane – kako bi sprovela operaciju evakuacije.

MV Hondius, koji je dopunio gorivo i zalihe na Tenerifima, sada plovi nazad ka luci Roterdam sa posadom od 25 ljudi, kao i jednim ljekarom i medicinskom sestrom.

U kojim zemljama se nalaze zaraženi od hantavirusa?
Evo u kojim se sve zemljama nalaze zaraženi, preminuli, ali i oni koji su pod strogim nadzorom nakon bekstva sa “kruzera smrti”.

Holandija: Epicentar tragedije i “nulti pacijent”
Dvoje holandskih državljana, 70-godišnji muškarac za koga se veruje da je “nulti pacijent” i njegova supruga, preminuli su od posljedica hantavirusa.

Treći zaraženi Holanđanin je lekar sa broda koji je hitno evakuisan i liječi se u izolaciji.

Zanimljivo je da se u karantinu u Holandiji trenutno nalazi i crnogorska državljanka, inače članica posade kruzera, kojoj do završetka propisanih mjera nije dozvoljeno napuštanje hotela u Ajndhovenu.

Velika Britanija: Filmsko spasavanje padobranima
Kod dvoje Britanaca je zaraza potvrđena, dok se jedan vodi kao “vjerovatan” slučaj. Dvoje ljudi je u samoizolaciji kod kuće bez simptoma, ali moraju da izbjegavaju kontakte 45 dana.

Scena koja je šokirala svet odigrala se kada su britanski vojni lekari skakali padobranima na udaljeno ostrvo Tristan da Kunja kako bi dopremili hitne medicinske zalihe za zaraženog državljanina Velike Britanije sa kruzera.

Amerika: Strogi karantin
Nakon sletanja evakuisanog aviona u Nebrasku, utvrđeno je da je jedan američki državljanin pozitivan na virus, ali bez simptoma, dok još jedna osoba pokazuje simptome i smještena je u bolnicu u Atlanti.

Zdravstveni zvaničnici u najmanje sedam američkih saveznih država prate kontakte, uključujući i one iz komercijalnih aviona.

Španija i Francuska: Zaraza stigla na tlo Evrope
Haos se preselio i na tlo Evrope. Putnik evakuisan u vojnu bolnicu Gomez Ula u Madridu testiran je pozitivno odmah po dolasku.

Prava drama odigrala se na nebu kada je jednoj Francuskinji naglo pozlilo na repatrijacionom letu ka Parizu. Nakon sletanja, potvrđeno je da je pozitivna na hantavirus, a stanje joj se tokom noći dodatno pogoršalo.

Švajcarska
Među preminulima je i jedna njemačka putnica, a njeno telo je danima bilo zarobljeno na brodu pre nego što je transportovano.

U isto vrijeme, jedan Švajcarac koji je napustio brod i putovao kući letovima preko Južne Afrike i Katara, osetio je simptome po povratku i sada je pozitivan na andski soj. Leči se u strogom karantinu bolnice u Cirihu.

Crveni alarm od Afrike do Azije
Mreža kontakata proteže se širom planete:

Južna Afrika i Senegal: Testirani putnici iz ovih afričkih zemalja takođe su pozitivni na smrtonosni andski soj

Poljska: Jedan Poljak hitno je stavljen pod epidemiološki nadzor i još ne pokazuje simptome

Grčka: Jedan evakuisani muškarac će provesti 45 dana u obaveznom bolničkom karantinu, u specijalnoj komori sa negativnim pritiskom u Atini

U strogom nadzoru i samoizolaciji nalaze se i putnici u Danskoj (jedan državljanin) i Singapuru (dvoje ljudi).

Takođe, 38 pomoraca sa Filipina čeka karantin u Roterdamu prije povratka kući.

Nulti pacijent se zarazio na “kraju sveta”
Sve je počelo kada je kruzer “Hondijus” isplovio iz Ušuaje u Argentini, grada poznatog i kao “kraj svijeta”.

Iako zvanično nije potvrđeno, veruje se da su se holandski supružnici zarazili upravo tamo -tokom posmatranja ptica na lokalnoj deponiji, udisanjem kontaminiranog izmeta glodara.

Ministarstvo zdravlja Argentine najavilo je hitno hvatanje i analizu glodara u ovom području kako bi sprečili dalju katastrofu.

Američki predsjednik Donald Tramp izjavio je da bi mogao da posjeti Rusiju ove godine.

Na pitanje novinara da li postoji mogućnost da posjeti Rusiju ove godine, Tramp je rekao da će učiniti sve što je moguće da riješi ukrajinsko pitanje.