Uvođenje pojma “posebno nadzirano javno preduzeće” omogućiće primjenu pojačanih mjera nadzora nad radom ovih preduzeća, koja su od najvećeg značaja za javne finansije, navedeno je u Prijedlogu zakona o izmjenama i dopunama Zakona o javnim preduzećima o kojem će Narodna skupština raspravljati u nastavku zasjedanja naredne sedmice.

Pravno lice pod direktnom ili indirektnom kontrolom

Obrazloženo je da se pojam “posebno nadzirano javno preduzeće” definiše kao pravno lice pod direktnom ili indirektnom kontrolom Republike Srpske koje dvije uzastopne kalendarske godine ispunjava kriterijume velikog pravnog lica u skladu sa zakonom kojim se uređuje računovodstvo i revizija. Kako je navedeno, ovim zakonom precizira se definicija javnog preduzeća, dodatno jačaju odgovornost, efikasnost i ekonomičnost kao osnovna načela upravljanja javnim preduzećima, propisuje se izrada politike vlasništva, kao strateškog dokumenta za unapređenje vlasničkog upravljanja i uspostavlja se Sistem za koordinaciju nadzora javnih preduzeća u Republici Srpskoj.

Šta će zakon definisati?

“Zakonom se jasno definiše javno preduzeće kao privredno društvo u većinskom javnom vlasništvu ili pod kontrolom javnog organa, a uvodi se i pojam `kontrola po drugom osnovu`, koja omogućava obuhvatanje svih relevantnih pravnih lica koja se faktički nalaze pod javnom kontrolom, bez obzira na formalni vlasnički udio”, navodi se u tekstu Prijedloga zakona.

Kada je riječ o kontroli, uspostavlja se novi sistem za koordinaciju nadzora javnih preduzeća kao novina u odnosu na raniji model utvrđen odlukom o uspostavljanju sistema za koordinaciju nadzora javnih preduzeća iz 2021. godine.

Sistem za koordinaciju nadzora obuhvata javna preduzeća u punom kapacitetu, više organa i institucija koje imaju jasno utvrđene nadležnosti, čime se omogućava koordinisano i efikasnije vršenje nadzora nad javnim preduzećima.

“Sistem za koordinaciju nadzora obuhvata više institucija sa jasno definisanim nadležnostima, a čine ga Vlada Republike Srpske, Tijelo za koordinaciju nadzora, resorna ministarstva, Ministarstvo finansija, Investiciono-razvojna banka i jedinice lokalne samouprave”, ističe se u tekstu Prijedloga.

Sprečavanje sukoba interesa

S ciljem sprečavanja sukoba interesa i jačanja nadzorne funkcije, propisuje se uvođenje u nadzorni odbor javnih preduzeća najmanje jednog nezavisnog člana, u smislu da je nezavisni član lice koje ne obavlja rukovodeće funkcije u javnom preduzeću, nije zaposleno u javnom preduzeću, nije član organa upravljanja ili nadzora povezanih društava, nema vlasnički udio ili bilo koji finansijski i drugi interes u javnom preduzeću.

Predloženo je da uspostavljanje sistema za koordinaciju nadzora, za posebno nadzirana javna preduzeća, stupaju na snagu osmog dana od dana objavljivanja u “Službenom glasniku Republike Srpske”, dok se na ostala javna preduzeća odredbe primjenjuju nakon dvije godine od donošenja zakona jer se ostavlja period adaptacije i razvoja drugih neophodnih kapaciteta, prenosi Srna.