Connect with us

Društvo

PORAŽAVAJUĆE: Srpska za godinu dana “izgubila” više manjih opština

Već više od 20 godina Republika Srpska ima negativan prirodni priraštaj, a takav trend nastavljen je i u prošloj godini, kada je Srpska “izgubila” nekoliko manjih opština poput Krupe na Uni, Jezera, Istočnog Starog grada i Istočnog Mostara zajedno, jer je broj umrlih lani bio veći za 4.199 u odnosu na broj rođenih.

Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku, tokom 2023. godine u Srpskoj je rođeno 9.309 beba, dok je broj umrlih mnogo veći, odnosno 13.508. Tako je u odnosu na 2022. godinu, lani situacija bila malo bolja. Naime, u 2022. godini je u matičnu knjigu rođenih upisano 9.118 beba, a u matičnu knjigu umrlih 16.263 osobe.

Uzimajući u obzir podatke iz popisa iz 2013. godine, manje od 4.199 stanovnika imaju opštine: Donji Žabar, Han Pijesak, Ljubinje, Novo Goražde, Oštra Luka, Berkovići, Trnovo (RS), Kalinovik, Krupa na Uni, Jezero, Istočni Stari grad, Petrovac, Kupres (RS), Istočni Mostar i Istočni Drvar.

“Od 2002. godine prirodni priraštaj Republike Srpske je negativan. Kontinuitet pada prirodnog priraštaja ukazuje na sve veći broj umrlih, a manji broj živorođenih. Stopa prirodnog priraštaja u 2023. godini iznosila je -3,7 promila”, naveli su iz Zavoda za statistiku Srpske dodajući da je ipak u 2023. godini zabilježena najviša stopa ukupnog fertiliteta.

Stevo Pašalić, demograf, ističe da veći problem predstavlja odseljavanje stanovništva nego negativan prirodni priraštaj, koji je, kako kaže, u 2023. godini bio povoljniji u odnosu na prethodne. Kako navodi, statistika ne uzima u obzir spoljne migracije, a cijeli region je upravo negativan kada se govori o tom pitanju.

“Za ovih 10 godina nakon popisa zaključno sa 2023. godinom, došao sam do broja od 104.000 odlazaka, to je u prosjeku oko 10.430 odlazaka godišnje. Takođe, imamo i unutrašnje migracije u BiH, gdje je Republika Srpska pozitivna”, kaže Pašalić za “Nezavisne novine”.

Kako ističe, raduje ga podatak da je u Srpskoj rođeno više od 9.000 beba, mada je i to malo, te da se mjerama mora povećati broj rođenih bar na 10.000.

Pašalić navodi da je potrebno donijeti mjere koje neće biti populističke niti političke, već stručne i da akcenat treba da bude na kvalitetu, a ne samo na kvantitetu.

“Ne trebaju klasična davanja, ona daju najmanje efekata. Ona svakome dobro dođu, ali ne daju efekte”, kaže on za “Nezavisne novine”.

Prema njegovim podacima, na kraju prošle godine Srpska je imala oko milion i sedam hiljada stanovnika.

Vladimir Vasić, sociolog, ističe za “Nezavisne novine” da se u današnje vrijeme porodica samo deklarativno stavlja na prvo mjesto, ali i da pad nataliteta nije samo karakterističan za bh. društvo, već da sa tim probleme vode i druge zemlje.

“Jedan od razloga jeste taj što veliki broj mladih ljudi u najreproduktivnijoj životnoj dobi napušta državu, dakle, odlaze iz BiH i ona floskula da ćemo postati država staraca čini mi se da se obistinila. Dosta ljudi, odnosno i žena i muškaraca, napušta državu, odlaze i samim tim odnose ljudski resurs, odnosno, rađaju život van granica BiH i te generacije koje se tamo rađaju, one, nažalost, ostaju tamo”, kaže on.

Takođe, kako ističe, danas je često karijera na prvom mjestu.

“Granica ulaska u brak i kod muškaraca i kod žena se pomjerila. U dubokim tridesetim godinama stupamo u brak i rađamo jedno ili dvoje, maksimalno troje djece, što, već vidimo, utiče na negativni prirodni priraštaj”, ističe Vasić za “Nezavisne novine”.

Kako navodi, problem su i odluke koje su često samo “kozmetičke”, a ne suštinske.

“Dakle, da bi se dugoročno riješio ovaj problem, država treba aktivno da se uključi i da se stvore neki realni socijalni uslovi za sklapanje brakova, za rađenje novog života”, smatra on.

Related Topics:

Društvo

DRAMATIČNO UPOZORENJE METEOROLOGA! Super El Ninjo i rijetki fenomen u Indijskom okeanu udružuju snage, EVO KAKVA NAS ZIMA ČEKA!

Dok Super El Ninjo (Super El Niño) ubrzano jača u Tihom okeanu, u tropskim predjelima pojavila se još jedna važna okeanska pojava. Riječ je o pozitivnom Indijskookeanskom dipolu, fenomenu koji stvara velike razlike u temperaturi mora u različitim dijelovima Indijskog okeana.

Sezonske prognoze pokazuju da bi zajednički uticaj Indijskookeanskog dipola i Super El Ninja mogao trajati tokom jeseni i početkom zime. Ta kombinacija mogla bi uticati na kretanje vazdušnih struja iznad sjeverne hemisfere i oblikovati vremenske prilike tokom zime 2026/2027. godine, piše portal „Sivir veder Jurop“ (Severe Weather Europe).

Šta je Indijskookeanski dipol?
Indijskookeanski dipol, poznat po skraćenici IOD, nastaje kada temperature mora u istočnom i zapadnom dijelu Indijskog okeana počnu znatno da se razlikuju. Upravo zbog te dvije suprotne temperaturne promjene naziva se dipolom. U pozitivnoj fazi zapadni dio okeana postaje topliji, dok se istočni dio hladi. Iznad toplije vode vazduh se podiže, a iznad hladnijeg područja spušta, što mijenja vjetrove, raspored padavina i kretanje velikih vremenskih sistema.

IOD zato nije samo lokalna pojava. Promjene iznad Indijskog okeana mogu biti povezane sa atmosferskim promjenama u Tihom okeanu i zatim uticati na vremenske prilike u udaljenim dijelovima svijeta. Najnoviji podaci pokazuju da pozitivna faza IOD-a tek počinje da se razvija.

Istočni dio posmatranog područja se hladi, dok se zapadni dio zagrijava, pa bi temperaturna razlika tokom jeseni mogla postati još izraženija. Prognoze pokazuju da nije riječ o kratkotrajnoj pojavi. Pozitivni IOD mogao bi trajati tokom cijele jeseni i završiti se tek početkom zime. Super El Ninjo ubrzano jača
Istovremeno se u Tihom okeanu razvija snažan Super El Ninjo. Najnovije analize pokazuju da su temperature mora u dijelovima centralnog i istočnog Pacifika između četiri i pet stepeni više od uobičajenih vrijednosti.

Hitna pomoć upozorava: Toplotni udar može biti opasan po život

Još veća količina toplote nalazi se ispod površine okeana. Na dubini do 500 metara zabilježeno je područje u kojem je temperatura više od osam stepeni iznad prosjeka.

Ta velika količina tople vode postepeno se pomjera prema istočnom dijelu tropskog Pacifika i izbija prema površini, čime dodatno pojačava El Ninjo.

Sezonski modeli predviđaju da bi ovaj El Ninjo mogao lako preći prag koji se koristi za opisivanje Super El Ninja. Ukoliko se prognoze ostvare, mogao bi postati jedan od najjačih zabilježenih El Ninja.

Kako dva okeana zajedno utiču na vremenske prilike?
Snažne promjene temperature mora utiču na raspored toplote i energije u atmosferi. Zbog toga se za pojave poput El Ninja često kaže da su važni „pokretači zime“.

Super El Ninjo i pozitivni IOD povezani su kretanjem tropskih vjetrova, promjenama vazdušnog pritiska i rasporedom padavina. Kada djeluju istovremeno, mogu snažnije uticati na mlaznu struju, brzu vazdušnu struju koja usmjerava oluje i vremenske sisteme.

Snažno podizanje toplog vazduha iznad Pacifika i zapadnog dijela Indijskog okeana, te spuštanje suvog vazduha iznad Indonezije, stvaraju veliki atmosferski obrazac koji se može proširiti oko cijele sjeverne hemisfere.

Sam Indijskookeanski dipol obično izaziva manji poremećaj. Međutim, u kombinaciji sa Super El Ninjom može nastati znatno izraženiji lanac područja visokog i niskog vazdušnog pritiska koji se proteže oko planete.

Kako taj atmosferski talas prelazi preko Sjeverne Amerike, pojačane putanje oluja podstiču stvaranje područja niskog vazdušnog pritiska iznad sjevernog Atlantika. To zatim pogoduje dotoku vazduha sa zapada prema evropskom kontinentu.

Prognoza za Evropu
Evropa obično nije prva na udaru direktnih uticaja tropskih okeanskih pojava. Ipak, istraživanja pokazuju da se tokom snažnog Super El Ninja i pozitivnog IOD-a često razvija izraženije područje niskog vazdušnog pritiska iznad sjevernog Atlantika i sjeverozapadne Evrope.

Najnovija sezonska prognoza Evropskog centra za srednjoročne vremenske prognoze (ECMWF) pokazuje upravo takav scenario. Predviđa se područje visokog vazdušnog pritiska koje se prema Evropi širi sa juga, te niži pritisak iznad sjeverozapadnog i sjevernog dijela kontinenta.

Budimpešta i Bukurešt isključili javnu rasvjetu

Velika razlika između tih područja visokog i niskog vazdušnog pritiska pojačala bi zapadno strujanje. Ono bi sa Atlantika prema Evropi donosilo blaži i vlažniji vazduh. Zbog toga prognoza za period od decembra do februara pokazuje uglavnom iznadprosječne temperature u većem dijelu Evrope.

To, međutim, ne znači da tokom zime neće biti hladnijih perioda. Povremeni prodori hladnog vazduha i dalje su mogući, naročito u Ujedinjenom Kraljevstvu i Irskoj, ali prema trenutnom sezonskom obrascu ne bi trebalo da preovladavaju.

Bez mnogo snijega
Pojačano zapadno strujanje prema Evropi donosilo bi i više vlage. Zbog toga se u dijelovima kontinenta očekuju iznadprosječne količine padavina.

Količina snijega u velikoj mjeri zavisiće od pojedinačnih područja niskog vazdušnog pritiska i njihovih putanja. Za snijeg u nizinama biće potrebno da se vlažni atlantski vazduh susretne sa dovoljno hladnim vazduhom iz sjevernih ili istočnih dijelova Evrope.

Danas vrhunac toplotnog talasa, spremite se za tropsku noć

Uopšteno gledano, trenutni sezonski obrazac nije naročito povoljan za obilnije količine snijega u većem dijelu Evrope. Veći potencijal za snijeg očekuje se na sjeveru i sjeveroistoku kontinenta, te u višim planinskim predjelima.

Sezonska prognoza, ipak, prikazuje samo preovlađujući obrazac tokom nekoliko mjeseci. Blaža zima u prosjeku ne isključuje pojedinačne snažne prodore hladnoće, snježne oluje ili kraće periode izrazito zimskog vremena.

Nastavi čitati

Društvo

U subotu malo svježije, pa šok! Od nedjelje ulazimo u NOVI TOPLOTNI TALAS, u najavi ova temperatura

Sutra i u subotu blaži pad temperature u većem dijelu BiH.

Pad temperature će se najviše osjetiti u subotu, kada će dnevna temperatura u većini mjesta pasti na oko 30 stepeni, osim u Hercegovini gdje se “pržionica” i temperature oko ili malo iznad 40 stepeni nastavljaju i u narednom periodu, objavljeno je na Fejsbuk stranici BHmeteo.

Uz pad temperature, prolazno će biti nestabilnije vrijeme uz lokalno kišu i pljuskove sa grmljavinom.

“Ako rijetkih pljuskova ima i ovih dana, u petak i subotu će ih biti nešto više”, navodi se u objavi.

Od nedjelje temperatura u porastu i pretežno sunčano vrijeme.

“Ulazimo u novi toplotni talas i temperature do oko 40 stepeni, lokalno i malo iznad toga, uz pretežno sunčano vrijeme, koje će nas pratiti i sljedeće sedmice”, stoji u objavi.

Lokalne i prolazno padavine u petak i subotu neće bitnije pridonijeti ublažavanje suše, tako da se suša i vrućine nastavlja i u narednih 7-10 dana.

“Trenutno, nekih naznaka za kišnije vrijeme ima iza 17. avgusta, ali to je još daleko”, objavljeno je na BHmeteo.

Srpskainfo

Nastavi čitati

Društvo

VREMENSKA PROGNOZA! Vreo dan ali poslijepodne mogući pljuskovi i grmljavina!

Pred nama je pretežno sunčan i topao ljetni dan, ali meteorolozi upozoravaju da toplotni talas donosi i lokalne nestabilnosti. Iako će većina dana proteći u znaku sunca i visokih temperatura, poslijepodne donosi prolazno osvježenje u nekim krajevima.

Jutro ugodno, tokom dneva tropske vrućine
Već od jutarnjih sati očekuje nas pretežno sunčano vrijeme. Jutarnja temperatura zraka kretat će se u rasponu od 17 do 23 °C, dok će na jugu zemlje jutro biti znatno toplije sa temperaturama do 26 °C.

Kako dan bude odmicao, temperature će naglo rasti:

Većina krajeva: Dnevni maksimumi od 30 do 36 °C

Jug zemlje: Izuzetno vruće sa temperaturama koje će dostizati i 40 °C

Upozorenje za građane: Zbog izuzetno visokih temperatura, posebno na jugu, savjetuje se izbjegavanje direktnog izlaganja suncu u najtoplijem dijelu dana, kao i redovan unos tečnosti.

Poslijepodnevni preokret: Naoblaka, pljuskovi i grmljavina
Iako nas očekuje pretežno sunčan dan, tokom popodneva i večeri doći će do umjerenog porasta naoblake. Ovaj oblačni talas u pojedinim regijama može usloviti kratkotrajne lokalne pljuskove, ponegdje praćene i grmljavinom.

Vjetar će tokom dana biti slab do umjeren, sjevernog i sjeveroistočnog smjera, što bi u trenucima naoblačenja moglo donijeti blago, ali dobrodošlo osvježenje.

Nastavi čitati

Aktuelno