Mnogi Banjalučani i gosti grada svakodnevno zastanu pred ljepotom Hrama Hrista Spasitelja, čija pozlaćena kupola i monumentalni krst predstavljaju jedan od najprepoznatljivijih simbola Banjaluke. Sličan prizor dočekuje i posjetioce Hrama Svetog Save na Vračaru u Beogradu, gdje se zlatni krst uzdiže iznad jedne od najvećih pravoslavnih svetinja.

Sličnost krstova na ova dva hrama privlači pažnju i otvara zanimljivo pitanje: da li je riječ o istom umjetničkom rješenju ili o sličnosti koja proizlazi iz zajedničke pravoslavne tradicije?

Krst koji je obilježio izgled Hrama Svetog Save

Krst na centralnoj kupoli Hrama Svetog Save u Beogradu djelo je vajara Nebojše Mitrića, čije je rješenje postalo prepoznatljiv dio izgleda ove svetinje. Njegov oblik, sa stilizovanim ocilima, predstavlja spoj hrišćanske simbolike i srpskog vizuelnog nasljeđa.

Hram Svetog Save građen je tokom više decenija, a njegovo dovršavanje i uređenje obilježili su razvoj savremene srpske sakralne arhitekture.

Banjalučki hram – simbol obnove i vaskrsenja

Hram Hrista Spasitelja u centru Banjaluke ima posebno mjesto u istoriji grada. Prvobitna crkva Svete Trojice srušena je 1941. godine, tokom Drugog svjetskog rata, a njena obnova započela je 1993. godine. Novi hram, posvećen Hristu Spasitelju, izgrađen je na mjestu nekadašnje svetinje.

Njegova arhitektura, visoka kupola i pozlaćeni krst daju mu monumentalnost i čine ga jednim od simbola Banjaluke. Sličnost sa krstom na Hramu Svetog Save posebno je uočljiva kada se posmatraju silueta, oblik i ukrasni elementi.

Ipak, bez pouzdane dokumentacije nije moguće tvrditi da je banjalučki krst identična replika krsta iz Beograda, niti da su njihovi autorstvo, dimenzije i proporcije isti.

Više od arhitektonske sličnosti

Bez obzira na to da li postoji direktna autorska veza između ova dva krsta, njihova sličnost podsjeća na zajedničku pravoslavnu tradiciju i bogato nasljeđe srpske sakralne umjetnosti.

Hram Svetog Save i Hram Hrista Spasitelja razlikuju se po svojim arhitektonskim rješenjima i istorijskom putu, ali oba zauzimaju važno mjesto u duhovnom i kulturnom životu svojih gradova.

Sljedeći put kada prođete pored Hrama Hrista Spasitelja u Banjaluci ili posjetite Hram Svetog Save u Beogradu, obratite pažnju na krstove koji se uzdižu iznad njihovih kupola. Njihova sličnost vrijedan je povod da se istraže umjetničke i istorijske veze između dvije velike pravoslavne svetinje.

Banjaluka24

Banjaluka s ponosom nosi epitet grada mladosti, kulture i prepoznatljivog duha, a kružni tok koji spaja Bulevar srpske vojske i Aleju Svetog Save, u neposrednoj blizini vodenog parka „Akvana“ i studentskog kampusa, krasi istinsko umjetničko remek-djelo. Ova impresivna instalacija, osmišljena kao velika otvorena knjiga iz koje vjetar raznosi stranice ispunjene bezvremenskim mudrostima, privlači poglede prolaznika i na najljepši način oplemenjuje ovaj dio grada.

Centralna skulptura nosi duboku poruku posvećenu trudu i znanju: „Korijeni učenja su gorki, ali su plodovi slatki“. Među rasutim listovima koji djeluju kao da lebde u prostoru, posebnu pažnju privlači snažan citat velikog prosvjetitelja Dositeja Obradovića:

„Nema gorih ljudi od onih koji se protive prosvećenju i obrazovanju naroda. Takvi, da mogu, i sunce bi ugasili“.

Pored misli domaćih velikana i svetitelja, prolaznici na stranicama ove knjige mogu pročitati i inspirativne poruke svjetskih vizionara i umova, među kojima su Henri Ford i Bendžamin Frenklin.

Smještena na samom prilazu univerzitetskom gradu, instalacija predstavlja svojevrsnu kapiju znanja koja naglašava suštinsku važnost obrazovanja, pismenosti i duhovnog rasta. Svojom originalnošću i snažnom simbolikom, ova otvorena knjiga svakodnevno inspiriše generacije studenata i posjetilaca, potvrđujući da je Banjaluka istinski centar kulture i trajnih vrijednosti.

Banjaluka24

U ime gradonačelnika Draška Stanivukovića i u svoje lično ime, ovlašteni potpisnik u Odjeljenju za brigu o porodici i demografiju Adriana Basara,, ugostila je Majkla Lombarda, Amerikanca poznatog kao „Mihajlo Srbin“ – čovjeka koji svojim sportskim podvizima, načinom života i otvorenom ljubavlju prema srpskom narodu, pravoslavlju i tradiciji privlači ogromnu pažnju javnosti širom planete.

Lombardo, inače maratonac i takmičar na zahtjevnim „Ironman“ nadmetanjima, kroz svoje sportske rezultate i uticaj na društvenim mrežama neumorno promoviše istrajnost i šalje pozitivnu sliku o srpskoj kulturi.

Adriana Basara je tom prilikom istakla koliko su ovakve posjete i prijateljstva dragocjeni za Republiku Srpsku.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Adriana Basara (@adriana.basara)

„Za Banjaluku i Republiku Srpsku posebno je važno da imamo prijatelje poput njega, ljude koji će istinu prenijeti daleko izvan naših granica. Najbolji promoteri jednog naroda i jednog kraja često su upravo oni koji su ih upoznali, zavoljeli i tu ljubav iskreno dijele sa drugima“, poručila je Basara.

Tokom posjete Banjaluci, Lombardo je bio u pratnji supruge, a zajedno sa domaćinima obišao je najvažnije duhovne i istorijske tačke grada.

„Posebno mi je bilo drago da upoznam i njegovu suprugu, koja, iako u drugom stanju, slijedi i ohrabruje Mihajla u njegovim podvizima. Bilo mi je zadovoljstvo da zajedno posjetimo Hram Hrista Spasitelja i Centralno spomen-obilježje, za koje, s pravom kažemo da je sveto mjesto“, navela je Basara.

Dolazak „Mihajla Srbina“ u grad na Vrbasu organizovan je na inicijativu Banjalučanina Vladimira Seleca, organizatora Banjalučkog maratona.

„Zahvalnost na ovoj izvanrednoj prilici dugujem našem sugrađaninu Vladimiru Selecu, organizatoru Banjalučkog maratona, zbog kojeg je Mihajlo i došao u Banjaluku. Dobro nam došao, Mihajlo! Neka tvoja priča bude još jedna nit koja povezuje Banjaluku, Republiku Srpsku i svijet“, zaključila je Basara u svojoj objavi.

Banjaluka24