Connect with us

Društvo

ŠTEDE MAHOM BOGATI, ostali jedva krpe kraj s krajem

Ukupni depoziti stanovništva kod komercijalnih banaka u BiH na kraju septembra iznosile su 16,94 milijarde KM i veći su za 1,42 milijarde KM ili 9,2 odsto u odnosu na septembar lani.

I dok ekonomisti smatraju da građani imaju veliko povjerenje u banke, iz udruženja za zaštitu potrošača ističu da je štednja privilegija nekolicine bogatih, dok ostali jedva sastavljaju kraj s krajem.

Kako je saopštila Centralna banka BiH (CB BiH), a povodom Svjetskog dana štednje, koji je obilježen juče, depoziti stanovništva imaju najveće učešće u ukupnim depozitima kod komercijalnih banaka, od 51,6 odsto, pa stoga predstavljaju važnu osnovu finansiranja i funkcionisanja banaka.

“Ako posmatramo depozite stanovništva po ročnoj strukturi, oročeni i štedni depoziti na kraju septembra iznose 5,31 milijardu KM ili 31,4 odsto od ukupnih depozita stanovništva, i veći su na godišnjem nivou za 15,6 odsto. Važno je naglasiti da dugoročno oročeni depoziti stanovništva bilježe porast na godišnjem nivou od 16,7 odsto, što je siguran znak stabilnosti bankarskog sektora i rezultat pokrenutih akcija dosta visokih kamatnih stopa preko tri odsto na oročenu štednju, štednju sa posebnim pogodnostima kao isplata kamate unaprijed, fiksne kamatne stope, stimulativne kamatne stope itd”, saopšteno je iz CB BiH.

U pogledu valutne strukture, dodaju, na kraju septembra ukupni depoziti stanovništva u domaćoj valuti iznose 9,53 milijarde KM, što čini 56,3 odsto učešća, uglavnom zbog velikog učešća transakcionih računa stanovništva u KM u iznosu od 7,21 milijardu KM, depoziti u evrima i u KM sa valutnom klauzulom vezanom za evro valutu iznose 6,70 milijardi KM ili 39,6 odsto, a depoziti u ostalim stranim valutama 707 miliona KM ili 4,1 odsto od ukupnih depozita stanovništva.

Marko Đogo, profesor na Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Istočnom Sarajevu, za “Nezavisne novine” kaže da je štednja građana rasla posljednjih petnaestak godina, što je dovelo do toga da se kod nas promijenila struktura depozita kod banaka.

“Nekad je bila čudna struktura, kad smo imali jednu trećinu depozita građana, te jednu trećinu štednje privrednih subjekata, pri čemu su dominirali depoziti banaka iz inostranstva, koje su držali kod matičnih banaka u BiH, kako bi omogućili kreditni rast. U jednom trenutku smo imali, pogotovo u Republici Srpskoj, nakon privatizacije, od 2007/08. godine, značajne depozite države. U međuvremenu se struktura promijenila, tako da su depoziti građana postali dominantan izvor sredstava banaka, što je dobro. Banke su po definiciji finansijske institucije koje prikupljaju veliki broj manjih depozita građana i plasiraju manji broj većih kredita privredi. To što se desilo je bilo dobro i to je normalniji način poslovanja u odnosu na ono što smo imali neposredno nakon rata i godinama kasnije. Banke su nakon rata imale negativno nasljeđe nevraćene stare devizne štednje i tu štednju novca nisu vratili građani već RS i zemlje regiona iz budžeta, te su pomogle bankama”, rekao je Đogo.

Pojašnjava da naši građani imaju prilično povjerenje u banke i bankarski sistem, gdje je Agencija za osiguranje depozita odigrala pozitivnu ulogu, pogotovo kad su dvije banke iz RS otišle u stečaj.

“Taj mehanizam je funkcionisao kad je trebalo, i rekao bih da građani imaju prilično veliko povjerenje u banke. Visokom nivou štednje doprinosi nerazvijenost finansijskog tržišta, a pogotovo tržišta kapitala, jer je to, pogotovo u Americi, alternativa bankarskom sektoru. To je razlog zašto su građani postali dominantan izvor štednje, a banke dio finansijskog sektora BiH”, ističe Đogo.

Admir Arnautović, predsjednik Udruženja kluba potrošača srednje Bosne Travnik, ističe da banke iz godine u godinu objavljuju podatke o štednji građana, koje su u ukupnom iznosu u porastu, ali da ne objavljuju podatke o broju štediša i visinama pojedinih štednji.

“Time bi pokazali da u stvari postoji ogromna razlika između većine građana Bosne i Hercegovine, koji jedva sastavljaju kraj s krajem i koji nemaju apsolutno nikakve mogućnosti da štede i malog broja građana koji imaju izuzetno visoke, čak i multimilionske iznose štednje”, rekao je Arnautović za “Nezavisne”.

Nažalost, kako kaže, štednja je postala privilegija bogatih i luksuz koji je, ističe, daleko od prosječnog stanovnika naše zemlje.

Related Topics:

Društvo

VREMENSKA PROGNOZA! Temperature idu do 26 stepeni

U Republici Srpskoj i Federaciji BiH /FBiH/ će biti sunčano i još toplije, uz malu do umjerenu oblačnost.

Jutro će biti pretežno vedro i svježe, u višim predjelima i hladno, a lokalno duž rijeka i po kotlinama uz moguću prolaznu maglu, saopšteno je iz Republičkog hidrometeorološkog zavoda.

Minimalna temperatura vazduha biće od četiri do devet, na jugu oko 12, u višim predjelima od minus jedan, a maksimalna od 20 do 26, u višim predjelima od 15 stepeni Celzijusovih. Duvaće slab do umjeren promjenljiv vjetar ili sjeveroistočni. Na zapadu i na planinama će poslije podne početi da duva jugo koji će prema noći jačati i biti umjeren i jak.

Nastavi čitati

Društvo

GODIŠNJE GUBIMO MANJI GRAD! Zvanični podaci Agencije za statistiku potvrdili crne prognoze za BiH

Bosna i Hercegovina nastavlja da tone u ozbiljnu demografsku krizu. Tokom 2025. godine broj umrlih bio je za 11.696 veći od broja rođenih, pokazuju podaci Agencije za statistiku BiH. U prošloj godini registrovano je 24.105 živorođene djece, što je za dva odsto manje nego 2024. godine. Istovremeno je umrla 35.801 osoba, odnosno 0,58 odsto više nego godinu ranije.

Drugim riječima, prirodnim putem BiH je za samo godinu dana izgubila gotovo 12.000 stanovnika.

Sve manje rođenih, sve više umrlih

Demografska slika dodatno je pogoršana u odnosu na prethodnu godinu.

Negativan prirodni priraštaj u 2024. godini iznosio je 10.997 osoba, dok je tokom 2025. godine razlika između broja rođenih i umrlih povećana na 11.696.

To znači da se jaz između broja novorođenih i preminulih nastavlja širiti, pri čemu je broj rođenih dodatno smanjen, dok je broj umrlih porastao.

Manje brakova, više razloga za zabrinutost

Tokom 2025. godine u BiH je sklopljeno 15.168 brakova, što je za 4,02 odsto manje nego godinu ranije.

Istovremeno su registrovana 2.052 razvoda.

Broj brakova sam po sebi ne određuje broj budućih rođenja, ali pad broja sklopljenih brakova predstavlja još jedan pokazatelj promjena u demografskom i društvenom ponašanju stanovništva.

BiH svake godine ostaje bez jednog manjeg grada

Kada se razlika između broja rođenih i umrlih posmatra kroz brojke, razmjeri problema postaju još očigledniji.

Za samo godinu dana prirodnim putem izgubljeno je gotovo 12.000 stanovnika. To je broj ljudi koji odgovara stanovništvu jednog manjeg grada.

A ovo nije konačna slika demografskog pada.

Podaci Agencije za statistiku BiH ne uključuju migracije stanovništva. Odlazak građana u inostranstvo dodatno utiče na ukupan broj stanovnika, pa je stvarni demografski gubitak zemlje znatno složeniji od onoga što pokazuje samo odnos rođenih i umrlih.

Ako se ovakav trend nastavi, pitanje više nije samo koliko nas se godišnje rodi i umre, već koliko će ljudi u BiH uopšte biti za nekoliko decenija.

(Buka)

Nastavi čitati

Društvo

PROSJEČNA PLATA U BIH RASLA BRŽE OD CIJENA: Inflacija “pojela” više od polovine

Prosječna neto plata u Federaciji BiH i Republici Srpskoj danas je za 60 do 78 posto veća nego 2020. godine. Kada se od tog rasta oduzme inflacija, radniku ostaje manje od polovine povišice. Pritom sindikalna potrošačka korpa u Federaciji BiH raste brže i od plata.

Prema podacima Federalnog zavoda za statistiku, prosječna neto plata u FBiH 2020. godine iznosila je 956 KM. Republički zavod za statistiku RS za istu godinu objavio je identičan prosjek od 956 KM. Pet godina kasnije, u 2025., prosjek u Federaciji iznosio je 1.594 KM, a u RS-u 1.528 KM. U FBiH je to nominalni rast od 66,7 posto, a u RS-u od 59,8 posto.

Odmah treba napomenuti da iznosi u dva entiteta nisu direktno uporedivi. Federalni zavod za statistiku upozorio je da u javnom sektoru RS-a topli obrok i regres po zakonu ulaze u osnovnu platu, dok se u FBiH isplaćuju odvojeno i ne ulaze u prosjek. Republički zavod za statistiku navodi da te naknade u svoj obračun ne uključuje. Zato tekst poredi koliko su plate porasle u svakom entitetu, a ne koliko su visoke.

U ovoj godini rast se nastavlja. Prosjek za prvih sedam mjeseci u Federaciji iznosi 1.698 KM, a posljednji objavljeni mjesečni podatak, za august, 1.708 KM. U RS-u je prosječna plata u julu iznosila 1.688 KM.

Koliko su cijene porasle

Prema Agenciji za statistiku BiH i Centralnoj banci BiH, cijene su 2020. pale za jedan posto, a 2021. porasle za dva posto. U 2022. godini inflacija je dostigla oko 14 posto. U 2023. iznosila je 6,1 posto, u 2024. oko dva posto, a u 2025. četiri posto. Centralna banka BiH procjenjuje inflaciju za prvih šest mjeseci ove godine na 4,42 posto.

Kad se te stope saberu, cijene su u 2025. bile oko 30 posto više nego 2020., a sredinom ove godine oko 36 posto. Hrana je poskupjela znatno više od prosjeka: indeks cijena hrane i bezalkoholnih pića u 2025. bio je 57,6 posto iznad nivoa iz 2015., dok je ukupni indeks bio 30,6 posto iznad.

Koliko je ostalo radniku

Kad se uračuna inflacija, prosječna plata u Federaciji BiH realno je u 2025. bila oko 28 posto veća nego 2020., a u RS-u oko 22 posto. Drugim riječima, od 638 KM nominalne povišice u FBiH, poskupljenja su pojela oko 58 posto. U RS-u je od 572 KM povišice pojedeno oko 62 posto.

Ako se uzme prosjek za prvih sedam mjeseci ove godine, prosječna plata u FBiH za šest godina porasla je za 742 KM. Uz procjenu da su cijene ove godine oko četiri posto više nego u 2025., inflacija je od te povišice pojela oko 447 KM, odnosno 60 posto, a radniku je ostalo oko 295 KM. U RS-u je, prema plati za juli, od 732 KM povišice inflacija pojela oko 444 KM, a radniku je ostalo oko 288 KM.

Najteža je bila 2022. godina. Prosječna plata u FBiH tada je nominalno porasla 11,8 posto, a u RS-u 13,9 posto, dok je inflacija iznosila oko 14 posto. Plate su te godine u stvarnoj vrijednosti stagnirale ili čak pale.

Minimalac: veliki skok tek 2025.

Najniža plata u Federaciji BiH 2020. i 2021. iznosila je 406 KM. Za 2022. je utvrđena na 543 KM, za 2023. na 596 KM, a za 2024. na 619 KM. Vlada FBiH ju je od januara 2025. podigla na 1.000 KM, a za ovu godinu na 1.027 KM. To je ukupni nominalni rast od 153 posto, a realni od oko 86 posto. Ipak, do kraja 2024. minimalac je u odnosu na 2020. realno porastao tek oko 21 posto.

U Republici Srpskoj najniža plata 2020. iznosila je 520 KM. Sredinom 2021. povećana je na 540 KM, 2022. na 590 pa 650 KM, 2023. na 700 pa 750 KM, a 2024. i 2025. iznosila je 900 KM. Od januara ove godine iznosi 1.000 KM za nekvalifikovane radnike, a raste do 1.450 KM za radnike sa visokom stručnom spremom. To je nominalni rast od 92 posto, odnosno realni od oko 42 posto.

Ni minimalci u dva entiteta nisu direktno uporedivi. Ekonomisti upozoravaju da minimalna plata u RS-u uključuje i naknade poput toplog obroka i prevoza, dok se u FBiH one isplaćuju pored minimalca.

Korpa se udvostručila

Sindikalna potrošačka korpa Saveza samostalnih sindikata BiH za četveročlanu porodicu u Federaciji je u julu 2020. iznosila 1.822,07 KM, a prosječna plata pokrivala je 51,31 posto njene vrijednosti.

Za septembar ove godine korpa iznosi 3.565,70 KM, što je rast od gotovo 96 posto. U augustu je dostigla i 3.810,70 KM. Prosječna plata danas pokriva 47,9 posto korpe, a minimalna 28,81 posto.

Prema tim podacima, prosječna plata u FBiH sindikalnu korpu pokriva slabije nego 2020. Minimalac je, zbog skoka 2025., korpu pokrivao bolje nego prije šest godina, kada je pokrivao oko 22 posto.

U Republici Srpskoj sindikalna korpa Saveza sindikata RS-a u decembru 2020. iznosila je 2.032 KM i prosječna plata pokrivala ju je sa 51 posto. U junu ove godine korpa je iznosila 2.918 KM, odnosno 43,6 posto više. Prosječna plata od 1.698 KM pokriva oko 58 posto korpe.

Sindikalne korpe nisu zvanična statistika. Sindikati ih računaju po vlastitoj metodologiji, koja se razlikuje između entiteta. Zbog toga rast korpe u FBiH znatno odstupa od zvanične inflacije, piše Klix

Nastavi čitati

Aktuelno