Connect with us

Svijet

NAUČNICI UPOZORAVAJU: Tačka preokreta je pređena

Naučnici upozoravaju da je Zemlja službeno prešla svoju prvu klimatsku tačku preokreta povezanu sa emisijama štetnih gasova.

Koralni grebeni, dom četvrtine svih morskih vrsta, sada su na putu dugoročnog kolapsa, što bi moglo da ugrozi i živote stotina miliona ljudi, navodi se u novom izvještaju.

Izvještaj koji je sastavio međunarodni tim naučnika i konzervatora upozorava da je svijet “na ivici” i drugih opasnih prekretnica – od propadanja Amazonije i kolapsa glavnih okeanskih struja, do gubitka ledenih ploča na Antarktiku i Grenlandu, prenosi Jutarnji list.

“Prvu klimatsku prekretnicu smo već prešli”

“Više ne možemo da govorimo o tačkama preokreta kao o budućem riziku. Prvi talas masovnog propadanja koralnih grebena već je započeo”, izjavio je voditelj istraživanja, prof. Tim Lenton sa Univerziteta u Ekseteru.

Istraživanje, koje je finansirao fond vlasnika “Amazona” Džefa Bezosa, okupilo je 160 naučnika iz 87 institucija i 23 zemlje, a njihova procena glasi: koralni grebeni dostigli su tačku preokreta kada se globalna temperatura povisi između 1 i 1,5°C u odnosu na predindustrijsko razdoblje, s kritičnim pragom od 1,2°C.

Trenutno je svijet već na oko 1,4°C.

“Ako se temperature ne vrate barem na 1,2 °C, a idealno na 1 °C, koralni grebeni više neće postojati u značajnim razmjerama”, navodi se dalje u izvještaju.

Sada smo u neistraženom području

Koralni grebeni suočeni su s četvrtim i najtežim globalnim pitanjem njihove egzistencije ikad zabilježenim, a koje traje od januara 2023. godine.

Više od 80 odsto grebena u preko 80 zemalja pogođeno je ekstremnim temperaturama mora, zbog čega naučnici tvrde da su grebeni sada “u neistraženom području”.

Posebno su pogođeni Karibi, gdje kombinacija morskih toplotnih talasa, bolesti i gubitka biološke raznolikosti prijeti potpunim urušavanjem ekosistema.

Ali…

Ne slažu se svi naučnici da je kraj neizbježan.

Prof. Piter Mumbaj sa Univerziteta Kvinslend smatra da, iako su grebeni u ozbiljnom padu, postoje dokazi da se korali mogu prilagoditi i preživjeti čak i pri 2°C globalnog zagrijavanja.

“Koralni grebeni bi trebalo agresivno da djeluju na klimatske promjene i bolju lokalnu zaštitu”, rekao je Mumbaj, upozorivši da ne smijemo stvoriti utisak da su grebeni već izgubljeni.

“Bojim se da će društvo jednostavno odustati od koralnih grebena ako pomisli da ih više nije moguće spasiti”, objasnio je on.

Slično misli i dr Majk Beret iz Svjetskog fonda za divlji život (World wildlife fond), koji kaže da je “očuvanje grebena sada važnije nego ikad”.

Ističe da postoje tzv. utočišta – područja gdje posljedice klimatskih promjena još nisu toliko izraženi – i da bi upravo ta mjesta trebalo hitno zaštititi.

“Moramo osigurati sjeme obnove za budućnost u kojoj bi uspjeli da stabilizujemo klimu”, kaže Beret.

Sljedeći na udaru glečeri i Amazonija

Lenton upozorava i da su zapadni Antarktik i Grenland “opasno blizu” svojih tačaka preokreta jer ubrzano gube led, što direktno pridonosi porastu nivoa mora.

Prema trenutnim projekcijama, granica od 1,5°C biće probijena oko 2030. godine, što nas uvodi u zonu još većih rizika, rekao je on.

Slično stanje je i u Amazoniji, gdje kombinacija deforestacije i klimatske krize prijeti urušavanjem najveće svjetske prašume.

Ipak, izvještaj završava s tračkom optimizma, jer autoriu navode da se u društvu već događaju pozitivne tačke preokreta, poput ubrzanog prelaska na električna vozila i obnovljive izvore energije.

“Trka je počela”, zaključuje Lenton, pa još dodaj: “Moramo ubrzati te pozitivne promjene ako želimo da izbjegnemo katastrofalne posljedice koje će donijeti dalje klimatske prekretnice.”

Related Topics:

Svijet

UZBUNA U LETONIJI: NATO podigao borbene avione

Neidentifikovana bespilotna letjelica ušla je danas, 21. maja, u vazdušni prostor Letonije, što je treći takav slučaj u tri dana.

Zbog incidenta su vlasti u nekoliko regija proglasile vazdušnu uzbunu, a podignuti su i NATO-ovi borbeni avioni usljed sve veće zabrinutosti da, kako se navodi, Rusija ometa ukrajinske dronove i preusmjerava ih prema teritoriji NATO-a, piše The Kyiv Independent.

Reakcija na treći uzastopni upad

Nacionalne oružane snage Letonije potvrdile su da je u vazdušnom prostoru zemlje otkrivena najmanje jedna bespilotna letjelica.

Kao odgovor na prijetnju, aktivirani su NATO borbeni avioni zaduženi za misije vazdušne policije na Baltiku, prenosi Index.

Stanovnici pogođenih područja pozvani su da ostanu u zatvorenim prostorima i potraže zaklon unutar zgrada, pridržavajući se “pravila dva zida”, mjere civilne zaštite koja smanjuje izloženost eksplozijama.

Oružane snage takođe su objavile kako su preduzele dodatne korake za zaštitu granice.

“Ojačali smo sposobnosti protivvazdušne odbrane na istočnoj granici raspoređivanjem dodatnih jedinica”, stoji u saopštenju.

Sve veći problem za baltičke zemlje

Letonija, baltička država koja dijeli 283 kilometra dugu granicu sa Rusijom i 173 kilometra dugu granicu sa Bjelorusijom, nalazi se na istočnom krilu NATO, u neposrednoj blizini rata u Ukrajini.

Upadi dronova postali su izuzetno osjetljivo pitanje u baltičkim državama nakon što se 7. maja ukrajinski dron srušio na naftno postrojenje u istočnoj Letoniji. Sumnja se da su ga preusmjerile ruske protivmjere.

Taj incident izazvao je političku krizu zbog koje je premijerka Evika Silina 14. maja podnijela ostavku.

Slični incidenti u Estoniji i Litvaniji

Slični događaji nižu se i u susjednim zemljama. U Estoniji je 18. maja NATO-ov borbeni avion oborio ukrajinski dron nakon što je ušao u estonski vazdušni prostor.

Vlasti su i u tom slučaju izrazile sumnju da je Rusija omela sisteme letjelice i preusmjerila je. Litvanija je takođe proglasila vazdušnu uzbunu 20. maja, nakon što je sumnjivi dron prešao u njen vazdušni prostor iz Bjelorusije. To je bilo prvo takvo upozorenje na nacionalnom nivou u zemlji.

Nakon tog incidenta, direktor litvanskog Odjeljenja za državnu bezbjednost Remigijus Bridikis upozorio je da se bezbjednosna situacija u zemlji “zateže” usljed ponovljenih upada dronova.

Nastavi čitati

Svijet

RUTE: Previše oslanjanja Evrope na SAD po pitanju bezbjednosti “nije zdravo”

Preveliko oslanjanje Evrope na Sjedinjene Američke Države po pitanju bezbjednosti “nije zdravo”, izjavio je danas, 21. maja, generalni sekretar NATO-a Mark Rute, istakavši da evropske zemlje moraju da više rade na sopstvenoj bezbjednosti.

Na pitanje novinara o iznenadnim najavama o povlačenju određenih kontigenata američkih snaga iz evropskih zemalja, prije svega Njemačke i Poljske, Rute je rekao da “smena snaga koja je uključena u tim najavama nema uticaja na odbrambene planove NATO-a”, prenosi Gardijan.

Obraćajući se novinarima na međunarodnoj bezbjednosnoj konferenciji GLOBSEC Forum, on je ocijenio da se odluka SAD da se više koncentriše na Aziju umjesto na Evropu sprovodi “korak po korak na način koji neće smanjiti ukupno odvraćanje i odbranu Alijanse”.

Govoreći o dronu koji je NATO juče oborio u vazdušnom prostoru Estonije, a za koji se sumnja da je bio ukrajinska letjelica skrenuta sa kursa usljed ruskog elektronskog ometanja, naveo je da Alijansa uvijek mora biti spremna za “svaku mogućnost” i da je reagovanjem na zalutali dron pokazala da je spremna za svaki scenario.

Nastavi čitati

Svijet

POLITIČKA OSVETA U BUDIMPEŠTI: Novi premijer jednim potezom zauvijek diskvalifikovao Orbana

Vladajuća mađarska stranka Tisa predložila je ustavni amandman kojim se mandat premijera ograničava na maksimalno osam godina, čime se direktno onemogućava povratak Viktora Orbana na vlast.

Vladajuća mađarska stranka Tisa podnijela je u parlamentu kasno u sredu ustavni amandman kojim bi se ograničio mandat premijera na najviše osam godina, što bi onemogućilo povratak bivšeg premijera Viktora Orbana na tu funkciju.

Premijer Peter Mađar, koji je na izborima u aprilu nakon 16 godina svrgnuo nacionalističkog Orbana, izjavio je da će iskoristiti dvotrećinsku većinu u parlamentu kako bi poništio i izmijenio zakone koje je donijela Orbanova stranka Fides, uključujući Ustav, radi obnavljanja demokratske ravnoteže između tri stuba vlasti.

Prema nacrtu amandmana objavljenom na internet stranici parlamenta, osobe koje su ranije bile na funkciji predsednika vlade najmanje osam godina “ne mogu biti birane za premijera”. To bi se primjenjivalo na premijerske mandate nakon 2. maja 1990. godine. Takođe, premijer bi trebalo da odstupi nakon ukupno osam godina staža, odnosno dva mandata.

Amandman priprema put i za ukidanje Kancelarije za zaštitu suvereniteta, tela koje je Orban osnovao 2023. godine i koje je vodilo spisak medija koji su smatrani pretnjom mađarskom suverenitetu, te imalo pravo da “istražuje aktivnosti koje prete suverenitetu zemlje”.

Mađarova vlada bi na osnovu amandmana takođe mogla da preuzme kontrolu nad fondacijama koje upravljaju sa dvadesetak univerziteta, a vlada bi te fondacije mogla i da raspusti.

U tom slučaju bi se državna imovina u vrijednosti od više stotina milijardi forinti, koju je Orbanova vlada dodijelila tim fondacijama, vratila državi, piše Rojters. “Amandman jasno ističe da iako su fondacije privatni entiteti, njihova imovina je državna imovina”, stoji u tekstu predloga.

Nastavi čitati

Aktuelno