Prelaz u ljeto 2026. godine obilježavaju brze i značajne promjene u okeanima i atmosferi.

Najnovije analize i prognostički podaci potvrđuju da se El Ninjo (El Niño) razvija brže i jače nego što se prvobitno predviđalo, a podmorske anomalije upućuju na to da bi ovaj fenomen do druge polovine godine mogao dostići status “Super El Ninja”, piše meteorološki servis Severe Weather Europe.

Ovu globalnu promjenu vremena podstiče snažan okeanski Kelvinov talas, koji se posljednjih sedmica pojačao i time okončao višegodišnji uticaj La Ninje. Kako ova topla anomalija izbija na površinu, pokrenuće i promjene u globalnoj mlaznoj struji, a najnoviji dugoročni modeli u prognozi za ljeto 2026. pokazuju snažniji El Ninjo potpis nego u ranijim proračunima.

Prelaz iz La Ninje u snažnu fazu El Ninja

Glavni pokretač vremenskih obrazaca ovog leta je ENSO, skraćenica za “Južnu oscilaciju El Ninjo” (El Niño Southern Oscillation)”.

Riječ je o području ekvatorijalnog Tihog okeana koje se otprilike svakih 1 do 3 godine smjenjuje između tople i hladne faze. Te okeanske faze ne utiču samo direktno na globalno vrijeme, već služe i kao pokazatelj velikih promjena u cjelokupnom vremenskom sistemu.

Hladna faza ENSO ciklusa naziva se La Ninja , a topla El Ninjo . Svaka faza ima drugačiji uticaj na složen sistem povratne veze između okeana i atmosfere. Te promjene se postepeno prenose na globalnu cirkulaciju i mijenjaju vremenske obrasce širom svijeta.

Određena faza obično se razvija između ljeta i rane jeseni i traje do sljedećeg ljeta. Međutim, neki događaji mogu početi ranije i trajati do dvije godine, što se naziva „dvostruka La Ninja” ili mogu biti izuzetno snažni, poput „Super El Ninja”. Primjer za to je posljednji takav događaj iz 2015. godine, kada su okeanske anomalije bile izrazito rasprostranjene i jake.

Najnoviji podaci pokazuju da se nakon perioda La Ninje dešava brzi raspad hladnih anomalija i jačanje toplih, čime ulazimo u sljedeću veliku prirodnu klimatsku fazu za period od 2026. do 2027. godine ili kasnije. Posjlednjih sedmica taj pomak dodatno je ubrzan, što signalizira da se okeani pripremaju da oslobode sljedeći veliki El Ninjo.

Prognoza ECMWF-a za ljeto 2026.

Zvanično meteorološko ljeto obuhvata jun, jul i avgust. Za ovu analizu korišćeni su dugoročni model Evropskog centra za srednjoročne vremenske prognoze (European Centre for Medium-Range Weather Forecasts – ECMWF) i sezonska prognoza britanskog UKMO-a (UK Met Office).

Prema modelu ECMWF, nad Evropom se predviđaju iznadprosječne temperature na većem dijelu kontinenta. Glavna osa toplijeg vremena proteže se od južne preko centralne Evrope ka sjeveru, što je u skladu sa prognoziranim poljem nižeg pritiska na zapadu koje podstiče južno i zapadno strujanje nad kontinentom.

U Evropi se više padavina od prosjeka predviđa za cijeli južni, jugoistočni i istočni dio kontinenta, kao i krajnji sjever. Manje ljetnjih padavina prognozira se za sjeverozapadne i centralne dijelove, što uz više temperature ukazuje na povećan rizik od suše u centralnoj Evropi.

Sveukupno, prognoza ECMWF-a pokazuje jasan uticaj El Ninja na ljetnje vremenske obrasce.

Vremenska prognoza britanskog UKMO-a

Drugi korišćeni model je UKMO (UK Met Office), prognostički sistem Meteorološke službe Ujedinjenog Kraljevstva, koji se posljednjih godina pokazao veoma uspješnim i nedavno je unaprijeđen. I ovaj model nad Evropom pokazuje jasan uticaj zone niskog pritiska u sjevernom Atlantiku, što podstiče južnije strujanje vazduha, dovodi do porasta pritiska i podiže ljetnje temperature na većem dijelu kontinenta.

Obrazac padavina sličan je prognozi ECMWF-a, sa iznadprosječnim količinama na jugu i sjeveru, dok se u centralnim i zapadnim dijelovima očekuju normalne do ispodprosječne količine.

Obje prognoze upućuju na jasan uticaj El Ninja na atmosferu već tokom ljeta, prenosi Index.hr.

Predsjednik Sjedinjenih Američkih Država Donald Tramp izjavio je sinoć u razgovoru sa novinarima da će cijene energenata “pasti kao kamen” čim se završi rat u Iranu.

Globalne cijene nafte su dostigle četvorogodišnji maksimum od preko 126 dolara po barelu zbog zabrinutosti da bi sukob mogao dovesti do produžene krize, prenosi Rojters.

Cijena nafte tipa Brent porasla je za skoro sedam odsto na 126,31 dolar po barelu, a potom je ponovo pala na oko 114 dolara.

Oko 20 odsto svjetske nafte i tečnog prirodnog gasa (TPG) trasportuje se kroz Ormuski moreuz, a sukob je doveo do skoka globalnih cijena energenata.

Vrhovni vjerski vođa Irana, ajatola Modžtaba Hamnei izjavio je u četvrtak da će Teheran obezbijediti Ormuski moreuz i eliminisati “neprijateljske zloupotrebe tog plovnog puta”, prenio je BBC.

SAD su u međuvremenu saopštile da će blokirati iranske luke sve dok zvanični Teheran prijeti bezbjednosti tankera koji pokušavaju da koriste Ormuski moreuz ozbiljno ometajući globalne isporuke energenata, prenosi Tanjug.

Na Siciliji postoji grad koji je posle razornog zemljotresa 1968. godine zatrpan betonom kako bi zauvijek ostao sačuvan.

Pejzaži Sicilije često podsjećaju na razglednice, spoj obale, brda i planina koji lako parira nekim od najljepših pejzaža na svijetu. Ipak, u dolini Belice, na zapadu ostrva, nalazi se prizor koji odudara od svega poznatog: dva brežuljka koji svjedoče o jednoj od najvećih tragedija moderne Italije, ali i o neobičnom pokušaju da se ona sačuva kroz umjetnost.

Na jednom od njih nalaze se ruševine nekadašnjeg grada Gibelina, razorenog u zemljotresu 15. januara 1968. godine. Na drugom, ogromna betonska površina, poznata kao “Kreto di Buri”, monumentalno umjetničko djelo koje prekriva ostatke grada. Ova instalacija, završena 2015. godine prema ideji umjetnika Alberta Burija, prostire se na više od 80.000 kvadratnih metara i prati mrežu nekadašnjih ulica ovohg grada. Posjetioci danas hodaju “ulicama” koje zapravo predstavljaju pukotine između betonskih blokova, simbolično zamrznutog grada.

Na taj način, Gibelina je postala svojevrsna moderna Pompeja, ne zatrpana pepelom, već svjesno prekrivena betonom kako bi sjećanje na nju ostalo trajno.

Razaranje koje je promijenilo sve
Zemljotres koji je pogodio dolinu Belice bio je prvi veliki potres moderne Italije. Serija podrhtavanja kulminirala je u noći između 14. i 15. januara, kada je udar jačine 6,4 stepena Rihterove skale sravnio sa zemljom 21 naselje. Najteže su stradale Gibelina, Salaparuta i Pođoreale.

Poginulo je 296 ljudi, više od 1.000 je povređeno, a gotovo 100.000 ostalo je bez doma. Mnogi su uspjeli da napuste kuće na vrijeme, jer su prethodni potresi upozorili na opasnost, ali razmere razaranja bile su potpune.

#Gibellina rinasce come Capitale italiana dell’#Arte Contemporanea 2026.
Tra memoria e innovazione, la città si fa simbolo di resilienza e bellezza condivisa.
Un luogo dove l’arte diventa voce, futuro e speranza.https://t.co/sBO1I4k1RN

📷 Regione Siciliana#visitsicilyinfo pic.twitter.com/fIdpLErXwm

— Visit Sicily (@VisitSicilyOP) September 30, 2025

Obnova, međutim, nije bila ni brza ni jednostavna. Država je u početku nudila novac i čak karte za iseljavanje u SAD i Australiju, umjesto obnove siromašnog regiona. Stanovnici su godinama živjeli u šatorima i privremenim barakama, često bez osnovnih uslova.

Novi grad, ali bez duše?
Za razliku od drugih naselja, Gibelina nije obnovljena na istom mjestu. Zahvaljujući tadašnjem gradonačelniku Ludoviku Koraou, grad je izmješten na ravnicu, bliže saobraćajnicama, sa idejom da se obezbijedi bolja budućnost.

Aici a fost satul Gibellina din Vestul Siciliei care a fost distrus de un cutremur devastator in 1968. In 1984 artistul Alberto Burri a creat acest monument în aer liber care reprezintă structura locuită a satului acoperita cu piatră. Se pot vedea usor ulitele, zonele elevate… pic.twitter.com/mGbjtBF2jj

— Victor Emmanuel (@victore_1974) May 29, 2024

Nova Gibelina građena je kao moderan, eksperimentalni grad, sa širokim ulicama, bez centralnog trga i prilagođena automobilima, a ne ljudima. Takav koncept bio je stran lokalnom stanovništvu, naviknutom na bliskost i život u zajednici.

Istovremeno, vlasti i umjetnici pokušali su da gradu udahnu “dušu” kroz umjetnost.

Grad kao galerija
Od 1970-ih, Gibelina postaje centar savremene umjetnosti. U grad dolaze brojni umjetnici, arhitekte i intelektualci, ostavljajući iza sebe djela koja su transformisala prostor: skulpture, instalacije, pozorišne scene i muzeje.

Gibellina, Italy 🇮🇹 pic.twitter.com/6ueU2nancM

— Italian Aesthetics (@ItaliaAesthetic) October 6, 2025

Danas ovaj mali sicilijanski grad posjeduje hiljade umjetničkih djela, najviše po glavi stanovnika u Italiji i desetine lokacija posvećenih savremenoj umjetnosti. Zbog toga je 2026. godine proglašen prvom italijanskom prestonicom savremene umjetnosti, uz niz izložbi i kulturnih događaja. Festival Orestiadi, koji se tamo održavao, postao je jedan od najznačajnijih umetničkih događaja u Evropi, ali se posetioci nisu zadržavali.

Ipak, uprkos umetničkom značaju, Gibelina se suočava sa problemima tipičnim za ruralnu Italiju, depopulacijom i ekonomskim stagnacijama. Grad danas ima oko 3.000 stanovnika, upola manje nego pre zemljotresa, a ni turisti nisu naročito zainteresovani.

Posjetioci ga često opisuju kao neobično i pomalo sablasno mjesto: široke, prazne ulice bez pješaka, ali sa skrivenim “džepovima” života u kafićima i restoranima.

Upravo zato, 2026. godina vidi se kao šansa za novi početak, ne samo kao turistička promocija, već kao pokušaj da se umjetnost ponovo poveže sa zajednicom i privuče nova generacija stvaralaca.

Gibelina tako ostaje jedinstven primjer grada koji nije pokušao da izbriše tragediju, već da je pretvori u trajno sjećanje i umjetnost koja traje.