Čudne stvari dešavaju se u Evropi. Misteriozni dronovi gotovo svakodnevno pojavljuju se iznad pojedinih evropskih država izazivajući veliku paniku. Poljska, Estonija, Litvanija i Rumunija, članice Evropske unije, ali i NATO-a, nedavno su prijavile upade u njihove vazdušne prostore u kojima su navodno učestvovali ruski avioni i dronovi.

Onda je došlo do navodnog preleta ruskih aviona “MiG-31” u neutralnim vodama Baltičkog mora 19.  septembra. Estonija je tada opet optužila Moskvu za kršenje njenog vazdušnog prostora. Iz Kremlja je poručeno da ruski avioni nisu prekršili nikakve granice i da Kremlj ima dokaze za to.

Sve je dodatno pogoršano nakon incidenta sa nepoznatim dronovima u blizini aerodroma u Kopenhagenu u noći između 22. i 23. septembra, a koji su navodno kružili nekoliko sati. Iako nije bilo nikakvih dokaza, od strane mejnstrim medija i pojedinih evropskih zvaničnika za sve je opet optužena Rusija, čak i prije samog vještačenja i stručne ekspertize.

Ponovila se histerija koja je prvi put stvorena još u martu 2022. godine, kada  je jedna naoružana bespilotna letjelica iz Mađarske ušla u hrvatski vazdušni prostor i srušila se u centru Zagreba. Ni do danas nije razjašnjeno i utvrđeno kako je ovaj dron došao do Hrvatske.

UPITNICI IZNAD GLAVE

Nakon svih ovih slučajeva i optužbi upućenih na rusku adresu – niko se nije htio zapitati – zašto bi Moskva uopšte slala svoje dronove u Evropu?! Umjesto toga, zapadni mejnstrim mediji nastavili su sa širenjem straha, koji se još jednom pokazao kao moćna alatka za manipulisanje. Oni su čak plasirali tezu, odnosno tvrdnju da Rusija na ovaj način testira spremnost NATO-a, odnosno sposobnosti ovog vojnog saveza pripremajući se za napad na neku od evropskih država.

Ove optužbe na račun Moskve idu sve otvorenije iako pojedini stručnjaci ukazuju da za ovakve i slične tvrdnje nema apsolutno nikakvih argumenata i dokaza, jer vrsta dronova pronađenih, primjera radi, u Poljskoj nije mogla da stigne do te zemlje zbog svojih tehničkih karakteristika.

Pojedini poljski mediji, koji se ne nalaze pod kontrolom vlasti, objavili su, pozivajući se na svoje izvore, da su ovi upadi dronova bili lažirani, te da sve predstavlja dio velike zavjere. Oni su čak objavili da se, u stvari, radilo o  ukrajinskim dronovima. Nekako ispod radara prošla je vijest da su poljske vlasti uhapsile nekoliko lica, među kojima i jednog Ukrajinca, koja su upravljala dronovima iznad predsjedničke palate u Varšavi. Danske vlasti su opisale prelete dronova kao djelo profesionalca, ali su se, za razliku od briselskih i NATO zvaničnika, uzdržale od direktnog optuživanja Moskve.

OD FINSKE DO RUMUNIJE

Ono što je interesantno, a reklo bi se indikativno, jeste da je sve ovo u vezi sa pojavom “NLO dronova” širom Evrope bilo uvod u otvaranje priče o neophodnosti aktiviranja  projekta pravljenja zida na istočnim granicama Evrope. Misteriozni upadi neidentifikovanih letećih objekata samo su dodatno dali alibi za tako nešto, odnosno keca u rukavu svima onima koji se zalažu za dalju militarizaciju Evrope.

Prema do sada dostupnim podacima, “zid od dronova” predstavljaće dio većeg projekta nazvanog “Istočna straža” koji pored pomenutog sistema protiv dronova uključuje nadzor svemira i poboljšanu bezbjednost u Crnom i Baltičkom moru. Projekat se sastoji od tri zida – kopnenog, morskog i vazdušnog.

Uprkos svom imenu, pomenuti zid neće biti fizička barijera. Prema riječima stručnjaka, to bi trebalo da bude sistem za detekciju i presretanje koji koristi radar, elektronske ometače, senzore i autonomne dronove presretače raspoređene duž istočnog krila Evrope – od Finske do Rumunije. Sistem se, navodno, u velikoj mjeri oslanja na borbeno testiranu tehnologiju koja je već dobrim dijelom primijenjena u Ukrajini.

U njegovoj srži je takozvana “Eiršild” – platforma za borbu protiv dronova potpomognuta vještačkom inteligencijom koju su razvile estonska kompanija “DefSekIntel” i letonska “Oridžin Robotiks”. Sistem  može da detektuje prijetnje na udaljenosti do osam kilometara koristeći mnogobrojne senzore, a zatim da ometa signale dronova ili raspoređuje autonomne dronove presretače “blejz” opremljene bojevim glavama.

DILEME I TRILEME

Međutim, ostalo je još mnogo otvorenih pitanja. Kao prvo: koja je tačna granica “Istočne straže”? Da li će projekat jednoglasno podržati sve države članice Evropske unije, ali i koliko će sve to koštati? Ne postoji ni jasan odgovor na pitanje efikasnosti cijelog ovog poduhvata.

Prema mišljenju stručnjaka za bezbjednost, da bi se efikasno odbili napadi dronova, oni bi morali biti oboreni dok se približavaju granicama zemlje ili, još bolje, da budu napadnuti dok su još u letu i direktno pogođeni na mjestu lansiranja.

U ovom slučaju to bi značilo obaranje dronova iznad ukrajinske teritorije, što bi bilo povoljno za Kijev, ali od čega su se zemlje NATO-a do sada uzdržavale plašeći se direktnog vojnog sukoba sa Rusijom. Ako bi takva odluka bila donesena na najvišim nivoima, zahtijevala bi saglasnost i svih članica vojnog bloka, što je malo vjerovatno da će biti postignuto, jer će se Mađarska i Slovačka najvjerovatnije usprotiviti.

Ako mađarske vlasti odluče da ne budu dio ovog projekta, to bi stvorilo i prazninu od 96.000 kvadratnih kilometara u pomenutom zidu. Prema ocjenama pojedinih analitičara, zbog toga bi “Istočna straža” mogla doživjeti istu sudbinu kao i Mažino linija.

Analitičari ukazuju i da priča o uspostavljanju ovog svojevrsnog zida  ide u korist vladajućem režimu u Ukrajini koji pokušava da uvuče NATO u direktan sukob sa Rusijom. Jedan takav crni scenario je slučajno aktiviranje ovog sistema iznad ruske teritorije, što bi cijelu situaciju moglo dovesti na ivicu novog svjetskog rata.

KEŠ KOLICA, LAGANICA

Kada je u pitanju finansiranje, jedan od mogućih pristupa je korišćenje sredstava iz programa “Bezbjednosna akcija za Evropu”, koji obezbjeđuje 150 milijardi evra kredita za odbrambene potrebe zemalja Evropske unije.

Što se tiče vrijednosti, stručnjaci navode da, kao prvo, treba uzeti u obzir da kopnena linija od Finske do Crnog mora iznosi oko 3.800 kilometara. Kada bi se na svakih 20 kilometara postavio sistem za detekciju dronova i drugih letećih objekata, Evropljane bi to moglo da košta od 550 miliona do milijardu evra. Mobilnim timovima za reagovanje biće potrebno dodatnih od 50 do 150 miliona evra. Jačanje kritičnih objekata, uključujući luke, aerodrome i energetska postrojenja, znači dodatnih od 500 do milijardu evra. Obalska i morska odbrana su poseban trošak – dodatnih par milijardi evra. Najskuplja komponenta su dronovi presretači i drugo oružje. Cijena: oko tri milijarde evra.

Najzahtjevnijim dijelom projekta smatra se integracija takvih sistema koji pokrivaju pet ili više zemalja kako bi mogli jedinstveno da procijene okolno okruženje i prijetnje. Kada se podvuče crta, čitav ovaj projekat mogao bi da košta minimalno sedam milijardi evra.

NAMETANjE NOVE KRIZE

Šta se, u stvari, krije iza svega jer još niko, ni nakon toliko vremena, nije ponudio jasne i nedvosmislene dokaze da Rusija istoji iza ove invazije dronova u Evropi?

Pojedini analitičari su uvjereni da se radi o pokušaju da se Evropi nametne “Bizmarkov trenutak”, poput njemačkog federalnog ujedinjenja kroz rat, i “Hamiltonov”  – američke federalizacije kroz dug. Drugim riječima, prvo se izazove bezbjednosna kriza, a zatim se konsoliduje u panevropski, neodrživ dug kako bi se nametnula politička integracija koju narod nikada nije želio, ni zahtijevao.

Prema riječima ovih analitičara, u ovoj logici “zid dronova” djeluje manje kao odgovor na prijetnje, a više kao alat za preraspodjelu budžeta i uticaja. Dok korporativni indeksi, politički rizici i dužnički teret evropskih zemalja rastu, bezbjednosna arhitektura Evropske unije postaje sve više vezana za obrazac određenih obaveza odbrane od spoljnog neprijatelja. Kako dalje navode, eskalacija postaje resurs koji koristi malom krugu korisnika – od odbrambenih kompanija do briselskih agencija – dok pravu cijenu plaćaju države članice i njihovi građani.

Pojedini evropski parlamentarci smatraju da sve ovo predstavlja samo izgovor za krađu. Navode i da evropske i briselske elite na ovaj način žele skrenuti pažnju sa sve goreg životnog standarda, pri tome se još jednom stavljajući u službu zahuktalog vojno-industrijskog kompleksa.

IMA NEKA TAJNA VEZA

Najveću korist od ovog projekta, finansijski gledano, trebalo bi da imaju Velika  Britanija, Francuska, Njemačka, Italija, Španija i Švedska, jer imaju razvijenu odbrambenu industriju koja je već dobro profitirala od rata u Ukrajini.

Švedski proizvođač vojne opreme “Saab” već je saopštio da bi rado razgovarao o tome kako eventualno mogu doprinijeti predloženom zidu od dronova. Slične poruke u međuvremenu odaslane su i iz “BAE sistemsa” i “Rajnmetala”, britanske i njemačke kompanije.

Da je proizvodnja oružja postala najunosniji biznis u današnjim vremenima, govore i namjere kancelara Fridriha Merca da ukine dosadašnja striktna pravila o dugu, što bi onda omogućilo neograničeno zaduživanje za odbranu.

I njemački “Folksvagen” razmatra mogućnost da pređe na proizvodnju oružja i vojne opreme. Izvršni direktor Oliver Blume nedavno je saopštio da se razmatra i ova mogućnost. “Folksvagen” je, inače, ranije proizvodio vojna vozila za Vermaht, oružane snage nacističke Njemačke, tokom Drugog svjetskog rata, a bio je uključen i u proizvodnju komponenti za bombu V-1, vrstu rane krstareće rakete.

LOBISTI OKUPIRALI BRISEL

Da se sve vrti oko novca, pa i sam projekat “gradnje” zida od dronova, možda najbolje ilustruje i to što su nakon otvaranja ove priče evropski indeksi odbrambenih akcija opet vrtoglavo porasli. “Saab”, njemački “Hensolt” i “Rajnmetal”, italijanski “Leonardo” i druge kompanije zabilježile su najveći rast vrijednosti akcija. Analitičari pripisuju ovaj trend očekivanjima novih odbrambenih ugovora i ubrzanom rastu porudžbina.

I na kraju nikako ne treba da zaboravimo pomenuti još jednu veoma važnu činjenicu. U proteklih nekoliko godina lobisti proizvođača oružja jednostavno su okupirali Brisel.

Na ovo je nedavno ukazao i list “Politiko” otkrivajući da su firme “Erbas”, “Leonardo”, “Tales”, “Rajnmetal”, “Naval”, “Saab”, “Safran”, KNDS, “Daso” i “Finkantijeri” unajmile na desetine skupih i uticajnih konsultanata i povećale svoju potrošnju za lobiranje. I neke američke firme poslale su svoje izaslanike na istu adresu. “Lokid Martin” nedavno se upisao u registar lobista i već ima dva agenta u Evropskom parlamentu, dok “Rejtion” zastupa šest konsultanata.

Gvozdena kupola

Američki predsjednik Donald Tramp predstavio je sredinom ove godine ideju o futurističkom odbrambenom sistemu “Zlatna kupola”, poručivši da bi on mogao da bude potpuno operativan do kraja njegovog mandata. Ovaj sistem obuhvata mrežu sistema na kopnu, moru i u svemiru – ključno uključivši presretače i senzore u svemiru, čiji je cilj da odbiju nadolazeće projektile. Trampov plan je djelimično inspirisan izraelskom “Gvozdenom kupolom”. Pojedini stručnjaci smatraju da sada i Evropa pokušava nešto slično uraditi, ali joj je za to potreban dobar alibi.

Glas Srpske