Connect with us

Društvo

DANAS JE MRATINDAN: Šta kažu vjerovanja – kakva će biti zima

Srpska pravoslavna crkva (SPC) danas proslavlja Svetog mučenika Stefana Dečanskog. U narodu se praznik naziva Mratindan. Danas se obilježava i dan Svetog velikomučenika Mine. Stefan Uroš III Nemanjić, sin kralja Milutina i otac cara Dušana, živio je krajem 13. i početkom 14. vijeka.

Po naređenju oca bio je oslijepljen, a po naređenju lakomislenog sina, u starosti udavljen.

Pri osljepljenju javio mu se Sveti Nikola u hramu na Ovčem polju i obećao mu da će mu vratiti vid.

Pet godina proveo je Sveti Stefan u Carigradu kao zatočenik u manastiru Svedržitelja (Pantokratora). Svojom mudrošću i trpeljivošću, podvigom i blagodušnošću izazivao je divljenje i monaha i cijelog Carigrada.

Kada je prošlo pet godina Sveti Nikola čudotvorno je vratio vid kralju Stefanu, koji je odmah, iz zahvalnosti sagradio hram Visoki Dečani, jednu od najljepših građevina vizantijske umjetnosti i srednjovjekovne arhitekture na tlu srpske države.

Bogato je darivao Baziliku Svetog Nikole u Bariju u kojoj počivaju svetiteljeve mošti.

Svoj vijek proživio je Sveti Stefan kao pravednik i mučenik i tako ga i skončao 1336. godine na današnji dan. Sa Svetim Savom i Svetim knezom Lazarom, Sveti Stefan čini trojstvo najmudrijih, najpožrtvovanijih i najblagorodnijih ličnosti i svetitelja koje je dao srpski narod.

Nekada se na ovaj dan u narodu proslavljao Sveti Martin. Crkvenom odlukom na ovaj dan premještena je slava posvećena srpskom kralju. Narod ga je po Svetom Martinu prozvao Mrata.

U mnogim krajevima danas se proslavljaju krsne i zavjetne slave. Mnogi su i kršteni njegovim imenom. Dan Svetog mučenika Stefana Dečanskog crno je slovo u kalendaru srpske pravoslavne crkve. Zavjetni je dan za sve one koji boluju od očnih bolesti.

Običaj je da se danas ovce ne izvode iz tora. Najavljuje se i zima izrekom “Sveti Mrata, snijeg na vrata”. Postoji vjerovanje i da se na Mratindan predskazuje kakva će zima biti. Ako je dan maglovit, zima će biti promjenljiva, a ako je vedar i sunčan, biće mraza.

Vjeruje se i da će, ako domaćin danas preuzme sve poslove u kući na sebe, domaćinstvu krenuti nabolje. U suprotnom, za tu kuću godina će biti loša.

Postoje interesantni običaji povezani s ovim praznikom, koji, kako tvrde etnolozi, potiču iz paganskih vremena. Prema jednom, na Mratindan su Stari Sloveni slavili kult vuka koji je istovremeno moćan protivnik i zaštitnik od demona.

Tako je nastalo vjerovanje da 24. novembra Sveti Mrata saziva sve vukove i određuje im koliko ovaca od kojeg domaćina smiju da pojedu te zime tako da nikome ne nanesu preveliku štetu.

Danas se završava period Vučijih dana, koji su počeli na Đurđic.

U ovim danima ništa se ne daje iz kuće, ne prede se vuna i ništa se ne pere. Krojači i obućari odmaraju, a žene ne rade ručne radove.

Srpska pravoslavna crkva danas proslavlja i Svetog velikomučenika Minu. Kao istinski hrišćanin, napustio je vojsku i otišao u planinu. Poslije nekoliko godina se vratio i pred okupljenima objavio svoju vjeru u Hrista. Mučen je i na kraju posječen mačem oko 304 godine. Nad njegovim moštima u Aleksandriji sagrađena je crkva.

Related Topics:

Društvo

VREMENSKA PROGNOZA! Zahlađenje, snijeg i olujni vjetar

Republiku Srpsku i FBiH očekuje zahlađenje sa snijegom koji će u nižim predjelima napadati od pet do 20, a na planinama više od 30 centimetara.

U prvom dijelu dana se na zapadu i jugu očekuju jača kiša, ponegdje i prolazni pljusak sa grmljavinom, a na istoku će i dalje biti suvo i toplo uz sunačne periode.

Tokom dana padavine će jačati, naročito na jugu i zapadu, a do večeri zahvatiće sve krajeve, saopšteno je iz Republičkog hidrometeorološkog zavoda. U brdsko-planinskim, ponegdje i u nižim predjelima na zapadu, kiša će preći u snijeg uz formiranje snježnog pokrivača.

U prvom dijelu dana duvaće umjeren do jak vjetar, u Hercegovini i olujni jugo. Uveče vjetar u skretanju na sjeverne smjerove i u slabljenju. Na sjeverozapadu tokom dana vjetar jak do olujni, sjevernih smjerova.

Maksimalna temperatura vazduha u prvom dijelu dana od devet na zapadu do 20 na sjeveroistoku, u višim predjelima od pet stepeni Celzijusovih. Uveče zahlađenje, te će minimalna temperatura biti od nula do osam, u višim predjelima od minus tri stepena Celzijusova.

Nastavi čitati

Društvo

PENZIJE POD UPITNIKOM! Srpska “spasava” sistem novcem građana dok direktor HVALI REZULTATE

Iako se rukovodstvo Fonda za penzijsko i invalidsko osiguranje Republike Srpske hvali desetom uzastopnom pozitivnom revizijom, realnost na terenu je daleko od ružičaste. Sa kritičnim odnosom od svega 1,15 radnika na jednog penzionera, penzioni sistem Srpske održava se isključivo zahvaljujući direktnim finansijskim “infuzijama” iz republičkog trezora.

Zvanični podaci pokazuju prividnu stabilnost, ali novčanici korisnika govore drugu priču. Dok se u javnosti ističe prosječna penzija od 653 marke, statistika skriva surovu istinu o kupovnoj moći.

“Oko 147.000 korisnika prima penziju do 552 KM, dok druga polovina prima preko tog iznosa”, potvrdio je Mladen Milić, direktor Fonda PIO RS.

Poređenja radi, dok je minimalna penzija u Republici Srpskoj trenutno 349 KM, njihove kolege u Federaciji BiH primaju najniži iznos od 666 KM.

U anketi u Bijeljini, penzioneri ne kriju ogorčenje. Za mnoge je penzija tek sredstvo za puko preživljavanje:

“Dobio sam penziju 333 marke.”

“Prvo poplaćam režije, one su 200 maraka, pa šta ostane.”

“Gdje ću biti zadovoljna, više dam za lijekove nego za bilo šta drugo.”

Dok najstarija populacija kalkuliše sa svakom markom, dug za doprinose nastavlja da raste i dostigao je vrtoglavih 339,5 miliona KM.

Direktor Milić precizira da se 71 milion maraka duga odnosi na javni sektor, dok privatni sektor duguje čak 268,5 miliona KM. Među najvećim dužnicima su javne zdravstvene ustanove (31,7 miliona KM), predvođene UKC-om sa dugom od 20,7 miliona maraka, te preduzeća poput Željeznica RS.

Podaci Fonda otkrivaju i sumornu zdravstvenu sliku nacije – karcinomi i duševne bolesti postali su vodeći uzroci invalidnosti.

Kao novi izazov za najranjivije, od maja se uvodi ukidanje isplate penzija putem punomoći. Iako se ova mjera pravda borbom protiv prevara, ona predstavlja ogromnu barijeru za stare, bolesne i nepokretne koji fizički ne mogu doći do banke.

Bez stalne podrške iz budžeta, sistem koji vlasti opisuju kao likvidan, srušio bi se poput kule od karata, ostavljajući hiljade građana bez osnovnih sredstava za život.

(BN)

Nastavi čitati

Društvo

ENERGETSKI ALARM: Izvoz struje pada, uvoz drastično raste

Bosna i Hercegovina je početkom ove godine dodatno smanjila izvoz električne energije, koja se svakako sve manje izvozi iz godine u godinu.

Tako je Bosna i Hercegovina postala od velikog izvoznika električne energije veliki uvoznik.

Ono što predstavlja veliki problem je i uvođenje CBAM-a od početka godine.

Podsjećamo, CBAM je mehanizam za prekogranično prilagođavanje ugljenika te predstavlja dodatni namet na uvoz cementa, željeza, čelika, aluminijuma, đubriva i električne energije u Evropsku uniju iz zemalja koje ne oporezuju emisije CO2.

Koliki je bio izvoz?

Naime, prema podacima Agencije za statistiku BiH, izvoz električne energije je u prva dva mjeseca iznosio 123,4 miliona KM, dok je u istom periodu prethodne godine iznosio 146,9 miliona KM.

Ovo znači da je izvoz smanjen za oko 23 miliona KM.

Da se izvoz smanjuje, pokazuje i to da je u periodu januar – februar 2024. godine izvoz iznosio 128,3 miliona KM.

Smanjen uvoz, ali…

Sa druge strane, i uvoz se smanjio u odnosu na prethodnu godinu.

Tako je u dva mjeseca ove godine uvezeno struje za 101 miliona KM, a u januaru i februaru 2025. godine za 153,2 miliona KM.

Jedan od razloga smanjenog uvoza je možda i povoljna hidrologija kakva je početkom godine bila u BiH, što znači dobru proizvodnju električne energije u hidroelektranama.

Ipak, i ovo je ogroman uvoz znajući da je u dva mjeseca 2024. godine uvoz struje bio “svega” 27 miliona KM.

Admir Softić, zamjenik ministra u sektoru energetike pri Ministarstvu spoljne trgovine i ekonomskih odnosa BiH, nedavno je rekao da je usvajanje Zakona o regulatoru, prenosu i tržištu električne energije u Bosni i Hercegovini od krucijalne važnosti.

Takse od CBAM-a

Ovo, jednostavnim jezikom govoreći, znači da se takse od CBAM-a neće plaćati domaćim institucijama već EU institucijama.

“Kroz analize uz tehničku podršku projekta ‘EU for Energy’ smo došli do podataka da bismo u najgorem scenariju imali 644 miliona evra gubitaka, i to je samo kada se govori o električnoj energiji, te bi ovaj novac bio uplaćen u budžet EU”, naglasio je Softić.

Nastavi čitati

Aktuelno