U trenutku kada je opoziciji u Republici Srpskoj više nego ikada potrebno jedinstvo, odgovornost i dogovor, pojedini potezi Nebojše Vukanovića ponovo otvaraju pitanje da li on zaista doprinosi zajedničkoj borbi protiv vlasti ili svojim djelovanjem postaje jedan od glavnih remetilačkih faktora u opozicionom bloku.

Da stvar bude zanimljivija, Nebojša Vukanović je još prošle godine praktično sam sebe kandidovao za jednu od najvažnijih funkcija, bez ozbiljnih konsultacija ne samo sa ostatkom opozicije, već ni sa vlastitom strankom, koja ni danas nema razvijenu partijsku strukturu i organe koji bi donosili takve odluke. U trenutku kada se među opozicionim partijama nije ni razgovaralo o kandidaturama, Vukanović je svojim istupima unio nepotrebnu nervozu i otvorio nova pitanja i podjele tamo gdje je bilo potrebno graditi povjerenje i dogovor.

SAMOPROGLAŠENI KANDIDAT I MIT O IZBORIMA IZ 2012. GODINE

Kao argument za svoju kandidaturu često navodi lokalne izbore u Trebinju 2012. godine, tvrdeći da mu je tada malo nedostajalo da kao nezavisni kandidat pobijedi u trci za gradonačelnika. Međutim, izborni rezultati pokazuju drugačiju sliku. Iako se često poziva na te izbore kao dokaz svoje političke snage, činjenica je da ih je završio na trećem mjestu. Zbog toga mnogi smatraju da njegova kandidatura tada nije ojačala opoziciju, već dodatno raslojila opozicione glasove.

MANDAT DOBIO OD SDS-A, KORIST IZVUKAO ZA SEBE

Nakon što je među biračima izgubio kredibilitet ozbiljnog opozicionara, Vukanović je 2018. godine na sve načine nastojao da se domogne SDS-ove liste, svjestan da sam nema političku snagu za osvajanje mandata. SDS mu je pružio priliku, infrastrukturu i podršku, zahvaljujući čemu je sa oko 4.000 glasova osvojio poslanički mandat u Narodnoj skupštini Republike Srpske.

Umjesto da taj mandat iskoristi za jačanje stranke koja mu je otvorila vrata politike, Vukanović je naredne četiri godine iskoristio za ličnu promociju i izgradnju vlastitog političkog projekta. Nakon što je zahvaljujući SDS-u dobio politički prostor i prepoznatljivost, krenuo je putem izgradnje vlastite političke organizacije.

SLAB NA IZBORIMA, GLASAN U MEDIJIMA

Kada je 2022. godine prvi put izašao na opšte izbore sa vlastitom listom, Vukanović je osvojio svega 4,93% glasova, ubjedljivo najmanje od tri najveće opozicione stranke. Poređenja radi, PDP je osvojio više od 10%, a SDS gotovo 15% glasova. Iako mu je taj rezultat bio dovoljan za četiri poslanička mandata, pokazalo se da je njegova politička snaga daleko manja od slike koju pokušava stvoriti u javnosti.

Prava mjera njegove političke organizacije vidjela se na lokalnim izborima 2024. godine. U gradovima i opštinama poput Prijedora, Teslića, Višegrada, Prnjavora, Dervente i Srpca nije uspio ni da formira odborničke liste. Tamo gdje je izašao na izbore, rezultati su bili skromni: Foča 0,87%, Zvornik 1,02%, Pale 1,64%, Gacko 2,06% i Bijeljina 2,21%.

Posebno je indikativna bila Banjaluka. Umjesto da podrži gradonačelnika Draška Stanivukovića u borbi protiv SNSD-a, Vukanović je mjesecima vodio kampanju protiv njega, uvjeravajući javnost da je izgubio podršku građana i da slijedi politički poraz. Uprkos takvim tvrdnjama, izborni rezultat pokazao je suprotno – Stanivuković je ubjedljivo pobijedio.

Najbolji pokazatelj tog političkog pada jeste činjenica da je njegova lista u Banjaluci sa 7% podrške 2022. godine pala na svega 3% 2024. godine. Dok je napadao druge opozicionare, birači su sve manje podržavali njega.

BEZ POBJEDA, ALI SA AMBICIJOM DA VODI CIJELU OPOZICIJU

Uprkos ograničenim izbornim rezultatima i izostanku značajnijih političkih pobjeda, Vukanović danas nastoji da se nametne kao ključni politički autoritet unutar opozicije.

Posebno je simptomatično to što ni u rodnom Trebinju nije uspio da potvrdi političku snagu koju godinama pripisuje sam sebi – jednom je izgubio kao kandidat, a drugi put nije uspio do pobjede dovesti ni kandidata kojeg je snažno podržavao.

Zbog toga se nameće jednostavno pitanje: na osnovu kojih rezultata Vukanović danas traži da ga opozicija prihvati kao najboljeg kandidata za neku od najvažnijih funkcija? Politički rezultati i izborni pokazatelji takvu tvrdnju ne potvrđuju. Ono što nesporno posjeduje jesu velika medijska prisutnost i pregledi na vlastitim kanalima, koji mu donose političku vidljivost i finansijsku korist.

Istovremeno, gotovo da ne prođe dan bez novih napada na ljude iz opozicionih redova. Kod Vukanovića je odavno uspostavljeno pravilo da svako ko se ne slaže s njegovim stavovima ili ne podržava njegove ambicije vrlo brzo bude proglašen saradnikom režima, izdajnikom ili prikrivenim saveznikom vlasti.

JEDINSTVO ILI SUJETA: KOME ZAISTA KORISTE VUKANOVIĆEVI POTEZI?

Vukanović danas sebe predstavlja kao jedinog istinskog opozicionara, jedinog koji navodno beskompromisno vodi borbu protiv vlasti. Međutim, politika se na kraju ne mjeri izjavama, već efektima. A efekat njegovih poteza posljednjih mjeseci ide direktno u korist SNSD-u.

Računica je jednostavna. Ako vladajuća koalicija raspolaže sa približno 200.000 glasova, a opozicija ima potencijal od oko 250.000 glasova, jedini put do pobjede jeste zajednički nastup i maksimalna mobilizacija svih opozicionih birača. Svako ko prije dogovora nameće vlastite kandidature, otvara sukobe i stvara podjele direktno smanjuje šanse opozicije za pobjedu.

Najveći problem je što očigledno nije spreman da lične animozitete i političku sujetu stavi u drugi plan zarad zajedničkog cilja. A istorija pokazuje da se dugogodišnje vlasti ne pobjeđuju pojedinačnim istupima, već okupljanjem. Tako je bilo u Crnoj Gori, gdje su opozicione partije ostavile po strani brojne razlike kako bi srušile režim. Tako je bilo i u Mađarskoj, gdje se gotovo kompletna opozicija okupila oko kandidata za kojeg je procijenjeno da ima najveće šanse protiv vlasti.

Danas odbija zajedničke sastanke i ideju zajedničkog nastupa opozicije, podržava uglavnom one koji se protive dogovoru, dok gotovo svako ko poziva na kompromis i jedinstvo postaje meta njegovih kritika.

I zato se nameće pitanje – da li Vukanoviću više odgovara pobjeda opozicije ili još četiri godine u skupštinskom cirkusu? Još četiri godine kamera, pregleda, sukoba, statusa „najvećeg opozicionara“ i sigurnih poslaničkih primanja.

BL24