Connect with us

Društvo

Karićeva topuzinom udara po nauci

Gradonačelnica Sarajeva Benjamina Karić se samo bruka svojim izjavama, pogotovo u dijelu u kome se poziva na Aneks 8 Dejtonskog mirovnog sporazuma, poručujući javnosti, prvenstveno Srbima, kako je kulturno nasljeđe savremene BiH isključivo “bosansko”.

Kaže ovo za “Glas Srpske” srpski član Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika BiH Anđelina Ošap Gaćanović ističući kako je to netačno, jer je Aneks 8 pravna potvrda upravo toga da ne postoji “uniformno bosansko nasljeđe, već da je ono sastavljeno od kulturnog nasljeđa etničkih grupa savremene BiH”.

– Član 6 Aneksa 8 jasno donosi definiciju nacionalnog spomenika. Prema tome, radi se o jednoj svjesnoj manipulaciji javnošću i namjerno pogrešnom izvrtanju činjenica, s ciljem prikazivanja postojanja, kako je navela Karićeva, “zajedničkog bosanskog nacionalnog korpusa” i “bosanskohercegovačkog nasljeđa” koje, u stvari, niti pravno, niti suštinski istorijski ne postoji – istakla je Ošap Gaćanović komentarišući reakciju dijela sarajevske javnosti koja je “osula drvlje i kamenje” na apel srpskih istoričara koji su u svom pismu prije nekoliko dana još jednom upozorili na sve perfidnije pokušaje otimanja kulturno-istorijskog nasljeđa srpskog naroda, s kojim se paralelno sprovodi i jedan identitetski inženjering s ciljem pravljenja tzv. “bosanske nacije”.

Prema njenim riječima, njeno novo pominjanje Tvrtka I Kotromanića, stećaka, povelje Kulina bana i Čajničkog jevanđelja u kontekstu negiranja njihove pripadnosti srpskom nacionalnom kulturnom i istorijskom korpusu je dokaz da je ovaj nedavni apel srpskih naučnika opravdan.

– Ponovo se drznula da kaže da je Čajničko jevanđelje nastalo u okrilju jeretičke crkve bosanske. Zaboravlja da je ono nastalo i očuvalo se u liturgijskoj upotrebi u okrilju SPC više od 500 godina. I koliko god se skorija sarajevska naučna javnost vrtila oko pokušaja da ga dokaže kao jeretički rukopis, toliko je samo dokazala da ono nije ništa manje srpsko i ništa manje napisano na temeljima pravoslavlja. O jeretičkoj crkvi bosanskoj nema niti jednog naučnog dokaza – poručila je Ošap Gaćanović.

Na nove istorijske vratolomije Karićeve, koja je, inače, pravnica, ali i pojedinih bošnjačkih istoričara, reagovali su i autori pomenutog apela, koji su potpisala 43 istoričara iz Srpske i Srbije.

Jedan od njih je dekan Filozofskog fakulteta Univerziteta u Istočnom Sarajevu Draga Mastilović koji kaže da “istorije ima koliko ima i istorijskih izvora, a to što ti izvori ponekad ne gode svačijem oku i uhu, je problem onih koji žele prisvojiti srpsku kulturno-istorijsku baštinu”.

– Reakcije iz FBiH su očekivane, ali, na njihovu žalost, i naučno neutemeljene. To što je vizantijski car i pisac Konstantin VII precizno locirao zemlje koje naseljavaju Srbi, što se srpsko nacionalno ime na prostoru današnje BiH pominje u većem broju istorijskih izvora iz srednjovjekovnog perioda, što su Srbi prvi imali štampariju na ovom prostoru, još u sedmom vijeku u Goraždu, što se Stefan Vukčić Kosača titulisao kao Herceg od Svetog Save, što se Tvrtko krunisao nad moštima Svetog Save u Mileševi, sve su to za nekoga u današnjoj BiH neprijatne istorijske činjenice, ali to nije naš problem – poručio je Mastilović.

I profesor na Pravoslavnom bogoslovskom fakultetu u Foči Darko Đogo smatra kako se o istorijskim činjenicama ne može raspravljati, te da tako raspravi nije podložno ni stanje stvari koje kaže da Konstantin Porfirogenit spominje Bosnu kao dio krštene Srbije.

– Čini mi se da je sarajevska čaršija navikla da, kao u djelu velikog srpskog prozaiste Meše Selimovića “Tvrđavi”, jalijaški slomi svakoga, živog i mrtvog. Da iždžepari i zdravog i bolesnog. Ali sa činjenicama to ne ide. Možda neki sanjaju Bosnu bez Srba, među precima i među savremenicima, no ta srpska zemljica preživjeće i ovaj tamni čas strane okupacije i njihove laži – poručio je Đogo.

Slično mišljenje dijeli i istoričar Boris Radaković. Kaže da oni koji “prozivaju” potpisnike apela da su se vodili ideološkim i dnevno-političkim motivima, a nikako naukom, svjesno prenebregavaju i zaboravljaju da upravo stručna i politička javnost, a uz njih i mnogi laici sa prostora FBiH, godinama unazad nenaučno projektuju temelje današnje državne zajednice BiH u srednji vijek i doba banova i kraljeva.

– Istina, neki deklarativno tvrde da današnja BiH nema veze sa državom Kotromanića, ali kada se uklone naslage stručnih termina i drugih biranih riječi, vidimo da se iza toga krije probosanska Kalajeva ideja o bosanskoj naciji kojoj pripada sve što se nalazi na teritoriji današnje BiH. Dakle, rade upravo ono što prigovaraju srpskim istoričarima – istakao je Radaković.

Dodaje i da je Čajničko četvorojevanđelje, na koje su oko bacile Karićeva i bošnjačka javnost, bogoslužbena knjiga koja se vijekovima koristi u okrilju SPC i tu Dejton, na koji se gradonačelnica poziva, nema nikakvu ulogu. Smatra i da su njene izjave, u stvari, poput topuza koji ona stavlja iznad nauke, jer se sporazum koji je prekinuo građanski rat u današnjoj BiH nastoji iskoristiti kao bič za kažnjavanje svakog naučnog rezultata koji ne odgovara zvaničnom Sarajevu.

– Puna su im usta priče o nasljeđu “svih nas”, o nauci i objektivnosti, ali samo kao svojini današnje BiH. Ovoj priči treba dodati i nastojanja o pisanju udžbenika istorije za školarce, koji će biti zajednički i govoriti o zajedničkoj istoriji. To nije ništa drugo do povampirenje teorije Benjamina Kalaja o “bosanskoj naciji” – smatra Radaković.

Prema riječima profesora na Filozofskom fakultetu u Beogradu, istoričara Miloša Kovića, tvrditi da današnji Srbi nemaju ništa s onima iz srednjeg vijeka je smiješno, jer se ne može negirati istorijski kontinuitet srpskog naroda.

– Volio bih da znam kakve su kvalifikacije Karićeve, koja deli istorijske lekcije. Istina, Čajničko jevanđelje pripada svima, čitavom svetu, pa i BiH, ali je ono pre svega srpsko nasleđe i ne može se otimati od nas i pripajati novom bošnjačkom identitetu. Tako je i sa kraljem Tvrtkom. Ako želimo videti šta je o svom identitetu govorio Tvrtko, možemo lako pronaći ako zaronimo u istoriju, baš kao i slučajevima drugih vladara srednjovekovne Bosne. Istorijski izvori su jedini relevantni, ne nečije želje – naglasio je Ković.

Podsjećanja radi, grupa srpskih istoričara nedavno je upozorila kako je nedopustivo da se i dalje kralj Tvrtko proglašava “bosanskim”, njegova povelja kamenom temeljcem bosanske pismenosti i države, jer se radi o srpskom vladaru i najstarijem pisanom spomeniku na srpskom narodnom jeziku. Napomenuli su i da je nedavni slučaj u vezi sa Čajničkim jevanđeljem, koje su pojedini “naučni” krugovi iz FBiH proglasili spisom “bosanske provenijencije”, na tom fonu, negiranja njegovog pravoslavnog i srpskog karaktera.

Related Topics:

Društvo

SPREMITE KIŠOBRANE: Nestabilno vrijeme donosi pljuskove i grmljavinu

Nakon nekoliko dana visokih temperatura, danas stiže osjetna promjena vremena. Prema prognozi meteorologa, očekuje se umjereno do pretežno oblačno vrijeme, uz povremenu kišu i lokalne pljuskove koji ponegdje mogu biti praćeni grmljavinom.

Jutro će biti svježije, uz temperaturu oko 16 stepeni, dok će najviša dnevna temperatura dostići oko 23 stepena Celzijusova, što je znatno niže u odnosu na prethodne dane. Vjetar će biti slab do umjeren, sjevernog i sjeveroistočnog smjera.

Meteorolozi savjetuju građanima da zbog mogućih pljuskova i grmljavine planiraju aktivnosti na otvorenom uz dodatni oprez.

Nastavi čitati

Društvo

NOVAC STIŽE ZA NEKOLIKO SEKUNDI: Pušten sistem instant plaćanja u BiH

Centralna banka BiH pustila je u funkciju domaći sistem instant plaćanja, koji omogućava da prenos novca sa jednog na drugi račun bude izvršen za svega nekoliko sekundi, bez obzira na to da li je radni dan, vikend ili praznik.

Novi sistem dostupan je 24 časa dnevno, sedam dana u sedmici, tokom cijele godine, a predstavlja jedan od najznačajnijih koraka u modernizaciji platne infrastrukture BiH u posljednjih 25 godina.

Novac stiže odmah, bez čekanja na radno vrijeme banaka
Iz Centralne banke BiH saopšteno je da je sistem od prvog dana dostupan svim komercijalnim bankama u zemlji.

U početnoj fazi priključile su se:

Ove tri banke zajedno čine oko četvrtine ukupne aktive bankarskog sektora u BiH, a njihovi klijenti već mogu koristiti brže transakcije.

Kada se priključe i ostale banke, građani i privredni subjekti moći će da obavljaju plaćanja za samo nekoliko sekundi, bez obzira na termin u kojem se transakcija obavlja.

Koristi za građane i privredu
Uvođenje instant plaćanja donosi brojne prednosti za građane, kompanije, banke i cjelokupnu ekonomiju.

Iz Centralne banke BiH navode da će građani imati:

novac dostupan odmah nakon uplate;
brži prenos sredstava između računa;
veću jednostavnost i sigurnost prilikom plaćanja.
Za privredu novi sistem znači:

brži priliv novca;
efikasnije upravljanje novčanim tokovima;
poboljšanu likvidnost kompanija.
Bankama će omogućiti razvoj novih digitalnih usluga i unapređenje korisničkog iskustva.

Naknade niže od postojećeg sistema
Centralna banka BiH navela je da je naknada za obradu transakcije u sistemu instant plaćanja niža u odnosu na naknadu koja se trenutno primjenjuje u sistemu žiro kliringa.

Selimović: BiH dobila modernu infrastrukturu po evropskim standardima
Guverner Centralne banke BiH Jasmina Selimović istakla je da je uspostavljanjem ovog sistema BiH dobila savremenu platnu infrastrukturu koja je usklađena sa evropskim standardima.

– Uspostavljanjem i puštanjem u funkciju domaćeg sistema instant plaćanja, BiH dobija modernu platnu infrastrukturu koja je spremna za budući razvoj digitalnih finansijskih usluga – rekla je Selimovićeva.

Projekat realizovan uz podršku Evropske unije
Domaći sistem instant plaćanja uspostavljen je po uzoru na evropski sistem instant plaćanja, koji je za zemlje Zapadnog Balkana prilagodila Banka Italije uz saglasnost Evropske centralne banke.

Projekat je realizovan uz podršku Evropske komisije i Delegacije Evropske unije u BiH.

Šef Delegacije EU u BiH Luiđi Soreka rekao je da pokretanje ovog sistema predstavlja važan korak ka jedinstvenom digitalnom tržištu Evropske unije.

– Usklađivanjem platne infrastrukture sa evropskim standardima, Centralna banka doprinosi sigurnim, jednostavnim i trenutnim finansijskim transakcijama za građane, istovremeno otvarajući put budućoj integraciji u prekogranične evropske platne mreže – rekao je Soreka.

On je naveo da Evropska unija izdvaja dva miliona evra za podršku izradi Projekta TIPS klon i finansiranje njegovog održavanja tokom prve godine.

Slijede nove funkcije i dodatne usluge
Centralna banka BiH najavila je da će u narednom periodu nastaviti razvoj sistema kroz uvođenje novih funkcionalnosti i dodatnih usluga.

Cilj je da građani i privreda dobiju još jednostavnije, sigurnije i inovativnije načine plaćanja, prenosi Glas.

Nastavi čitati

Društvo

PRAVDA NA PAPIRU, KOPANJE NA TERENU: Uprkos presudi, bageri ne staju na Bukovoj Kosi

Iskopavanje uglja na lokalitetu “Bukova Kosa” kod Prijedora nastavljeno je uprkos nedavnoj odluci Vrhovnog suda Republike Srpske kojom je poništena koncesija za istraživanje ovog ležišta.

Iako su mještani odluku suda dočekali kao važnu pravnu pobjedu, ona nije zaustavila rad rudnika, jer kompanija “Drvo-Export” iz Teslića već dvije godine posjeduje koncesiju za eksploataciju uglja, izdatu nakon završetka istražnih radova.

Odbornik Saveza nezavisnih socijaldemokrata iz Teslića Srđan Klječanin Rufi, koji stoji iza ove firme, za CAPITAL kaže da rudnik radi punim kapacitetom i da će eksploatacija biti nastavljena i u narednom periodu.

“To zavisi od naših potreba, kao i kupaca iz Srbije. Sve zavisi od potreba naših kupaca. Što se tiče poništene koncesije, istraživanje na ovom lokalitetu je davno završeno. Ta koncesija je, takođe, istekla prije dvije godine“, kaže Klječanin.

Mještani pričaju da kompanija “Drvo-Export” iz Teslića iskopavanje vrši punom parom, ali da ugalj ne odvoze iz rudnika nego lageruje na tri velike deponije.

Tvrde da se posljedice rudarenja svakodnevno osjećaju, posebno zato što na njima neprestano izbijaju požari više od godinu dana.

Bojana Knežević koja živi nedaleko od ovog lokaliteta kaže da je situacija oko rudnika katastrofalna, da su kuće obavijene čađi i dimom, a da radnici požare na deponijama povremeno ručno gase.

“Sigurno deset mjeseci niko nije odvozio ugalj iz rudnika. Napravljene su tri ogromne deponije. Sve su razvalili i uništili privatnu svojinu. Ono što nisu otkupili od mještana, zagadili su kopanjem i prašinom“, kaže Kneževićeva.

Podsjećamo, Vrhovni sud Republike Srpske poništio je nedavno odluku Vlade RS o dodjeli koncesije za istraživanje uglja na Bukovoj Kosi, prihvativši argumente Centra za životnu sredinu i mještana da javnost nije bila adekvatno uključena u postupak dodjele koncesije.

Presuda bez uticaja

Sud je ocijenio da građani imaju legitiman pravni interes da osporavaju odluke koje mogu ugroziti njihovo pravo na zdravu životnu sredinu.

Međutim, ta presuda za sada nema neposredan uticaj na eksploataciju uglja, jer se ona odvija na osnovu koncesije za eksploataciju koju je Vlada Republike Srpske dodijelila “Drvo-Exportu” 2024. godine.

Međutim, sudovi su poništili druge dozvole na ovom lokalitetu, ali ništa od toga nije zaustavilo razaranje ovog sela.

CAPITAL je ranije pisao da je ekološka dozvola za ovaj rudnik dva puta poništavana pred sudom, da su mještani godinama upozoravali na nestanak izvora vode, zagađenje i proširenje eksploatacionog polja, te da su tvrdili kako se radovi odvijaju mimo prvobitno odobrenih granica

Iz Centra za životnu sredinu nakon presude su upozorili da iako presuda Vrhovnog suda predstavlja važan pravni presedan, ona sama po sebi nije riješila probleme na terenu.

Rekli su da se eksploatacija uglja na Bukovoj Kosi i dalje odvija nesmetano, uprkos tome što su prethodno poništavane pojedine dozvole, a građani i dalje ukazuju na posljedice po životnu sredinu.

Inače, iskopavanje na ovom lokalitetu na Kozari počelo je gotovo godinu dana prije izdavanja bilo kakvih dozvola i koncesije koju imaju od 2024. godine.

Dozvolu su naknadno dobili od Vlade RS koja je prethodno godinu dana ignorisala žalbe mještana i molbe da se u njihovim selima ne otvaraju novi rudnici.

Mještani su stalno isticali da se eksploatiše ugalj koji sadrži visok udio sumpora, od devet do 13 odsto i da im prijete požari i teško zagađenje vazduha i vode.

Voda obojena teškim metalima

Isticali su da su stručnjaci i ranije upozoravali da se ugalj sa tolikom količinom sumpora ne eksploatiše i ne sagorijeva upravo zbog štete koja se nanosi prirodi i zdravlju ljudi.

Kasnije analize iz Instituta za biohemiju u Srbiji pokazale da su oborinske vode u ovom kraju promijenile boju u narandžastu, te da sadrže teške metale.

Površina eksploatacionog polja, po izjavama mještana, prelazi dozvoljene granice i sa 9,7 hektara popela se na 46 hektara, iako eventualni projekat proširenja nije bio predmet prethodne procjene uticaja na životnu sredinu.

Uz to, po tužbama Centra za zaštitu životne sredine Banjaluka, ekološka dozvola za ovaj rudnik je, do sada, poništena dva puta i još uvijek je predmet spora.

Ipak, nakon odluke Vrhovnog suda, mještani očekuju zaštitu osnovnih ljudskih prava, naročito prava na zdravu životnu sredinu, poštovanje privatnog i porodičnog života, i prava na imovinu.

Kako su njihova prava i interesi ozbiljno ugroženi realizacijom koncesije, čija dodjela je bila nezakonita, mještani i ekolozi traže hitno revidiranje zakonitosti rudnika na “Bukovoj kosi” i sličnih privatnih projekata.

Takođe, u decembru 2025. godine, problemi sa zakonitošću koncesija u BiH izneseni su i pred Komitet UN-a po pitanjima usklađenosti sa Aarhuskom konvencijom.

Komitet UN-a je prihvatio žalbu Centra, te je postupak preispitivanja usklađenosti u toku.

Podsjećamo, CAPITAL je o ovom rudniku i nezakonitostima koje prate njegov rad napisao seriju tekstova.

Nastavi čitati

Aktuelno