Connect with us

Društvo

APSURD MINIMALCA! Ako gledamo plate, radnici u Srpskoj su POLUPISMENI!

Kada je Vlada Republike Srpske, krajem januara, odlučila da minimalna plata za 2025. godinu bude od 900 do 1.300 KM, u zavisnosti od stručne spreme radnika, u mnogim preduzećima su se bacili u lov na “rupe u zakonu”, kako bi legalno zakinuli radnike.

Tako tvrde brojni sindiklaci i poznavaoci lokalnih ekonomskih prilika, a da u ovom narativu ima istine potvrđuju statitstike o obrazovnoj strukturi radnika u Srpskoj, te o platama nakon što je povećan minimalac.

Podaci koje je iznio Savez Sindikata RS potvrđuju da prosječna neto plata u Republici Srpskoj isplaćena u februaru 2025. godine iznosi 1.475 KM i veća je za 41,00 KM ili samo 2,9 % nominalno, odnosno za 2,0% realno, u odnosu na prosječnu neto platu isplaćenu u januaru 2025.

I tu ne bi bilo ništa čudno, da se u januaru, u pravilu, nisu uplaćivale decembarske plate, dakle plate koje su obračunavane “po starom minimalcu”, a u februaru smo imali isplate januarskih plata, gdje je minimalna plata morala biti u skladu sa Olukom Vlade RS.

Po “novom” minimalac za nekvalifikovane radnike iznosi 900 KM, za kvalifikovane 950 KM, za one sa završenom četvorogodišnjom srednjom školom 1.000 KM, a za radnike za višom školom ili fakultetom 1.300 KM.

Dakle, porast plata je mora biti mnogo značajniji od mršavih 2,9 %, osim… ako je većina zaposlenih u Srpskoj neškolovana i polupismena.

A da li je baš tako? Evo šta o tome kažu podaci Zavoda za statistiku Republike Srpske.

Prema najnovijim podacima Zavoda, onima iz posljednjeg kvartala 2024. godine, U Republici Srpskoj je u poslovnim subjektima RS bilo 246.001 zaposlenih radnika.

Ubjedljivo najbrojniji među njima su radnici za završenom srednjom školom: ima ih 120.509, što će reći malo više od 50 odsto. Drugi po brojnosti su zaposleni ljudi za završenom višom i visokom školom, njih ima ukupno 75.727, što bi bilo skoro 31 % zaposlenih u Srpskoj.

U strukturi zaposlenih radnika najmanje je nekvalifikovanih i polukvalifikovanih, dakle onih kojima sleduje minimalac od 900 KM. Takvih radnika ima ukupno 13.960 ili nešto manje od 6 %.

Kako je onda moguće da je porastom minimalca za visokoobrazovane, sa 900 na 1.300 KM, odnosno za najbrojnije “srednjoškolce” sa 900 na 1.000 KM, prosječna plata porasla za manje od 3 odsto?

Pri tome, ne treba da nas zavara ukupna prosječna plata od 1.475 KM, jer je ona daleko veća od “medijalne”, odnosno one plate koju prima većina zaposlenih. Prosjek popravlja manjina najplaćenijih u finansijskom sektoru, gdje je februarski prosjek iznosi 1.896 KM.

S druge strane, prema podacima Saveza sindikata RS, najmanji rast plata je zabilježen tamo gdje radi veliki broj radnika, pa i veliki broj onih koji primaju minimalac. Tako je u prerađivačkoj industriji plata porasla za manje od pola procenta, svega 0,4 %.

– Isto tako, u trgovini prosječna neto plata u februar 2025. godine u odnosu na januar 2025. godine veća za svega 27 KM ili 1,3% – navode u Savezu sindikata.

Viša stručna saradnica za ekonomska pitanja u Savezu sindikata RS Božana Radomir kaže da navedeni statistički podaci potvrđuju da odluka o diferenciranoj najnižoj plati nije doprinijela značajnijem rastu plata.

–  I dalje postoji zloupotreba instituta najniže plate od strane poslodavca. Javljali su nam se radnici koji nisu članovi sindikata, sa žalbama da se mijenjaju sistematizacije, kako bi se radnicima smanjila prava, odnosno kako bi im mogli isplaćivati manju minimalnu platu. Koliko je ta praksa raširena, ne mogu vam tačno reći, još uvijek nemamo podataka o tome -kaže Božana Radomir.

Ona dodaje da bi rješenje bilo propisivanje platnih razreda, ali i standarda, po kojima bi se odredilo ko može obavljati koji posao.

– Jasno je da rukovalac teškim mašinama ne može biti nekvalifikovani radnik, ali ima slučajeva da oni primaju minimalne plate propisane za NK radnike – kaže Božana Radomir.

Nekoliko čitalaca je za Srpskainfo svjedočilo da su im, nakon povećanja minimalca za radnike sa srednjom, višom i visokom školom, odmah ponudeni ugovori po kojima pristaju da rade sa manjim obrazovanjem od onog koji imaju, i to po principu “uzmi ili ostavi”.

– Taman sam se obradovao da ću imati sigurnih 1.300 KM osnovne plate, međutim uslijedio je hladan tuš. Šefovi su mi rekle da ono što ja radim, može raditi i tehničar i ponudili mi da potpišem ugovor sa srednjom školom – svjedoči jedan iskusni inženjer sa višom školskom spremom.

Razlika u obrazovanju je samo 1 stapen, ali razlika u minimalcu je ne baš malih 300 KM.

Vlada omogućila zloupotrebe

Pravnici sa kojima smo razgovarali kažu da je, svjesno ili nesvjesno, Vlada RS prilikom donošenja Odluke o najnižoj plati, ostavila “odškrinuta vrata” za moguće zloupotrebe.

Naime, u Odluci se navodi da “najniža plata za poslove za čije obavljanje se zahtijeva NAJMANJE stečeno više obrazovanje iznosi 1.300 KM neto”. Isti princip, dakle sa ključnom riječju “najmanje” propisan je i za minimalac za kvalifikovane radnike i “srednjoškolce”. Dakle, poslodavcu je ostavljena mogućnost da svojim aktima propiše da je za posao koji, na primjer, obavlja radnik sa fakultetskom diplomom, dovoljna “najmanje srednja škola”.

Related Topics:

Društvo

PREVOZNICI SPREMAJU BLOKADU GRANICA SA EU: “Nemaju sluha za naše probleme”

Prevoznici iz Bosne i Hercegovine, Srbije, Sjeverne Makedonije i Crne Gore najavili su da će 14. septembra blokirati granice sa Evropskom unijom ukoliko do tada ne bude pronađeno rješenje za problem ograničenog boravka profesionalnih vozača u zemljama Šengena

Član Konzorcijuma “Logistika” Nikola Brković izjavio je da će prevoznici, nakon što je Evropska komisija saopštila da neće mijenjati šengenska pravila, biti primorani da preduzmu radikalnije mjere, poput onih iz januara.

“Danas smo imali regionalni onlajn sastanak gdje smo svi jednoglasno potvrdili to već što smo iznijeli u medije, zato što Evropska komisija još nema sluha za naše probleme. Iako smo im dostavili protestnu notu gdje smo ih zamolili još jednom da ne pravimo nikome štetu, ni sebi ni drugima, oglušili su se o naše zahtjeve koji su realni”, rekao je Brković Srni.

On je naglasio da neće biti pojedinačnih akcija, već da će prevoznici iz BiH, Srbije, Sjeverne Makedonije i Crne Gore djelovati zajedno.

“Dvije godine razgovaramo sa njima”

Brković smatra da je posebno problematično to što Evropska komisija priznaje da problem postoji i navodi da je otvorena za razgovore, ali, kako tvrdi, ne preduzima konkretne korake.

“Mi smo dvije godine razgovarali sa njima, bezbroj sastanaka je bilo, i u Briselu i onlajn. Pogotovo Srbija koja je imala svoje zastupnike”, rekao je Brković.

Brković: Očekuje se opšti kolaps

On je upozorio da bi blokada granica sa EU mogla dovesti do opšteg kolapsa, ali smatra da je takav potez svojevrsna preventivna mjera.

“Bolje je da sami stanemo i da probamo da brže dođemo do rješenja, nego da nam svima pojedinačno blokiraju više od 80 odsto firmi i da budemo blokirani sami od sebe. Taj scenario nas svakako čeka”, naveo je Brković.

Prema njegovim riječima, prevoznicima ne preostaje mnogo drugih mogućnosti, jer javnost za njihove probleme praktično nije ni znala dok prvi put nisu izašli na granice.

Evropska komisija neće mijenjati pravila

Evropska komisija saopštila je da neće mijenjati šengenska pravila, ali da je otvorena za razgovore o praktičnim rješenjima za prevoznike sa Balkana kojima je potrebno da u šengenskom prostoru borave duže od 90 dana u periodu od 180 dana.

Prevoznici su se u ponedjeljak, 31. avgusta, okupili ispred sjedišta delegacija EU u Sarajevu, Beogradu, Podgorici i Skoplju, zahtijevajući da hitno bude riješen problem ograničenog boravka profesionalnih vozača sa Balkana u zemljama Šengena.

Nastavi čitati

Društvo

HOĆE LI ČASOVI BITI SKRAĆENI? U banjalučkim školama NEIZDRŽIVO, Ministarstvo na potezu!

Aktiv direktora osnovnih škola u Banjaluci zatražio je od Ministarstva prosvjete i kulture Republike Srpske odobrenje za održavanje skraćenih časova tokom ove sedmice.

Predsjednik Aktiva direktora osnovnih škola banjalučke regije Miroslav Popržen za BL portal potvrdio da je su zatražili skraćene časove, zbog još uvijek visokih temperatura, te uslova u kojima učenici ne mogu biti dovoljno fokusirani na nastavu.

“Jeste, prijedlog je da se razmotri ta opcija”, kratko je kazao Popržen za BL portal.
Nova školska godina počela je juče, 1. septembra, a odluci o skraćenim časovima naknadno će se oglasiti u Ministarstvu prosvjete i kulture Republike Srpske.

Predsjednik Sindikata obrazovanja, nauke i kulture Republike Srpske, Dragan Gnjatić, takođe je prije samo dva dana upozorio javnost da je potrebno pokrenuti projekat klimatizacije svih škola, budući da klimatizovane učionice trenutno predstavljaju rijetkost.

“Zbog visokih tempertura u pojedinim školama u Republici Srpskoj biće skraćeni časovi. Vjerujte, u Trebinju je tek neizdrživo. Potrebno je klimatizovati sve škole, a ne da to funkcioniše kao sada jedna učionica ima klimu jer učenik ima roditelja koji će to da donira, a druga nema. Sistemski se mora uraditi”, kazao je nedavno Gnjatić za BL portal.

Nastavi čitati

Društvo

„NIŠTA NAM NE GOVORE!“! Potresne riječi generalovog sina, niko ne zna kada tijelo stiže u Srbiju!

– Međunarodni rezidualni mehanizam za krivične sudove (MKSR) u Hagu ni posle šest dana nije obavestio članove porodice generala Ratka Mladića, koji je preminuo u pritvorskoj bolnici u Sheveningenu, kada bi mogli da preuzmu njegovo telo, izjavio je Mladićev sin Darko Mladić.

On je za ”Politiku” rekao da još nema informacije o tome dokle se stiglo sa istragom o okolnostima smrti njegovog oca koju je naložila predsednica Mehanizma Grasiela Pati Santana.

Istragu o okolnostima Mladićeve smrti, shodno odluci Santane, vodi sudija Ijan Bonomi, kojem su na raspolaganje stavljena sva dokumenta o nekadašnjem komandantu VRS, među kojima su i oni sa znakom poverljivosti.

Procedura u vezi sa utvrđivanjem uzroka smrti je, kako je ranije izjavio  predsednik Centra za obnovu međunarodnog prava Goran Petronijević, standardna i sprovodi se nakon smrti nekog pritvorenika ili osuđenika i u skladu je sa pravilima o postupku i do kazima Mehanizma i postupku sa zatvorenicima u slučaju smrti i holandskim zakonima.

Nakon smrti se naređuje istraga koja obuhvata uzimanje izjava od lica koja su zatekla umrlog osuđenika, kada su ga zatekla, kada su ga poslednji put videla…

Izjave te vrste se, u najvećem broju slučajeva, uzimaju od bolničara, stražara ili onoga ko se nalazio u njegovom okruženju.

Obavezno se radi obdukcija, nalaže se i toksikološka analiza, a nakon toga se utvrđuje tačan uzrok i vreme smrti.

Kad se završe sve navedene analize i kada se utvrdi tačan uzrok smrti, izdaje se takozvana međunarodna ili internacionalna umrlica.

Reč je o sprovodnom dokumentu kojі garantuje da je lice preminulo, gde, kada i pod kojim okolnostima se to dogodilo i to služi kao jedan od dokumenata da se od holandskih vlasti dobije dokument kojim se dozvoljava da se posmrtni ostaci transportuju u zemlju u kojoj će biti obavljena sahrana.

General Ratko Mladić preminuo je 27. avgusta u pritvorskoj bolnici u Hagu u 84. godini.

(Tanjug) Foto: Tanjug

Nastavi čitati

Aktuelno