Connect with us

Svijet

MAĐARSKA NA RASKRSNICI! Izbori koji će definisati budućnost Evropske unije

Mađarski izbori 12. aprila mogli bi svrgnuti Viktora Orbana nakon 16 godina na vlasti. Čak i ako se Orban održi, nevjerovatan uspjeh opozicionog vođe Petera Madžara i dalje je lekcija za evropski mejnstrim, piše Tibor Desevfi.

Mađarski izbori 12. aprila privlače neuobičajenu pažnju širom Evrope. Premijer Viktor Orban je simbol savremenog populizma – Tramp prije Trampa – i inspiracija za evropsku krajnju desnicu. Ali, prvi put u 16 godina, on i njegova stranka Fides su u problemima.

Neke ankete sugerišu da bi opozicioni vođa Peter Madžar i njegova stranka Tisa mogli ići toliko daleko da osiguraju ustavnu većinu. Ovaj ishod bi im omogućio da demontuju ključne elemente Orbanovog sistema i prepišu mađarski pravni i institucionalni okvir. Ako se ostvari, to bi bio jedan od najznačajnijih političkih preokreta u EU decenijama. Evropska mejnstrim struja trebala bi obratiti pažnju: Čak i ako Madžar na kraju ne pobijedi, njegov nevjerovatan izazov Orbanu naglašava da “vjetrovi promjena” i dalje mogu duvati u oba smjera.

Kampanja koja mijenja smjer

Orban djeluje u izuzetno povoljnom međunarodnom okruženju. Ruski predsjednik Vladimir Putin tretira Mađarsku kao strateškog partnera u EU, uključujući i blisku obavještajnu saradnju. Donald Tramp, američki predsjednik, više je puta javno podržao Orbana u neobično direktnim političkim terminima, uzdižući ga kao uzor “neliberalne internacionale”. Kina i Si Đinping podržali su Mađarsku kroz održivi ekonomski angažman i strateška ulaganja, dok je Benjamin Netanjahu otvoreno izrazio političku podršku Orbanu uoči izbora. Ovo nije samo retoričko slaganje. To odražava obrazac aktivne političke i strateške podrške koja bi, intuitivno, mogla učvrstiti Orbanov položaj. Ali čini se da se unutrašnja dinamika Mađarske i dalje kreće u suprotnom smjeru.

Čini se da Orban prepoznaje šta je u pitanju. Njegova taktika kampanje odavno je premašila konvencionalno demokratsko takmičenje. Ali intenzitet ciklusa iz 2026. sugeriše da je sistem pod pritiskom. Fides kombinuje svoju ogromnu finansijsku i medijsku dominaciju sa sve agresivnijim taktikama, od narativa povezanih s nacionalnom sigurnošću do navodnih “operacija pod lažnom zastavom” i demonizacije njegovih protivnika kao “špijuna”. Štaviše, Trampov drugi čovjek, Džej Di Vens, posjećuje Mađarsku sedmicu prije izbora kako bi podstakao Orbanovu kampanju, što je jasno kršenje međunarodnih normi.

Ipak, evropski mejnstrim trebao bi se oduprijeti gledanju na Orbanove (i taktike njegovih prijatelja) ili Madžarovu snagu u anketama kao na bube u istom starom sistemu. Umjesto toga, to su znakovi (geo)politike koja sve više djeluje izvan prepoznatljivih normi.

Evropski trenutak žirafe
Postoji poznata srednjoevropska šala o čovjeku koji posjećuje zoološki vrt. Stojeći ispred žirafe, čovjek za trenutak proučava životinju, a zatim s povjerenjem izjavljuje: “Takva životinja ne postoji.” Evropske rasprave o Mađarskoj i krajnjoj desnici ponekad slijede sličnu logiku. Kada politički razvoj događaja ne ispuni očekivanja, instinkt ih odbaci kao anomalije.

Ali ako se resursi poput Orbanovih ne pretvore pouzdano u političku moć, ako se duboko ukorijenjeni sistemi mogu iznenada početi tresti i ako ih vanjska podrška ne stabilizuje nužno, onda to nisu izuzeci. Takva se nesigurnost u Evropi često doživljava kao izvor ranjivosti: uzmimo, na primjer, tjeskobu zbog Trampove administracije koja teži “promjeni režima” u Evropi. Ali ako se ograničenja popuštaju, tada se prostor za političko djelovanje širi. I, kao što će Mađarska možda pokazati, to nije relevantno samo za revizionističke ili remetilačke aktere.

To bi takođe trebalo motivisati one političke snage koje i dalje vjeruju u pravednost i pristojnost, ali se često nađu nadmašene agresivnom logikom destruktivnog populizma. Čini se da evropski mejnstrim često igra na terenu koji definišu njegovi protivnici, gdje asimetrija, pojačavanje i kršenje normi neizbježno favorizuju potonje. Ali u tako fluidnom, nepredvidivom (geo)političkom okruženju to nije nužno slučaj.

Prepoznavanje nedostatka neizbježnosti ne uklanja neravnotežu. Ali otvara nove mogućnosti. Sposobnost djelovanja unutar stalno promjenjivog skupa pravila, bilo na domaćem ili međunarodnom planu, može se pokazati jednako važnom kao i resursi ili strukturna prednost. To implicira da evropska glavna struja treba proširiti granice svoje političke mašte – i priznati da žirafe možda zaista postoje, navodi “ECFR”.

Related Topics:

Svijet

PALA ODLUKA ZA UBISTVO ČARLIJA KIRKA! Sudija iz Jute prelomio

– Osumnjičenom ubici američkog intelektualca Čarlija Kirka, Tajleru Robinsonu (23) biće suđeno za teško ubistvo, odlučio je sudija u gradu Provo, u američkoj saveznoj državi Juta, Toni Graf.

Sudija je uvažio zahtev tužilaca, koji su saopštili da imaju dovoljno dokaza da Tajlera Robinsona izvedu pred sud po optužbi za teško ubistvo, zbog čega bi mogao da se suoči sa smrtnom kaznom, doživotnim zatvorom bez mogućnosti uslovnog otpusta, ili 25 godina do doživotnog zatvora sa mogućnošću uslovnog otpusta, prenosi CBC.

Tužilaštvo je navelo da postoje “ubedljivi” dokazi da je Robinson 10. septembra prošle godine na Univerzitetu Juta u Orumu ispalio hitac koji je usmrtio Kirka (31) tokom jedne od njegovih javnih debata.

Robinson se tereti po sedam tačaka, uključujući teško ubistvo, za koje je u Juti predviđena smrtna kazna.

Odbrana osporava dokaze tužilaštva i tvrdi da nema dovoljno osnova za suđenje, kao i da ubistvo ne ispunjava kriterijume za izricanje smrtne kazne.

Robinson se do sada nije izjasnio o krivici.

(Tanjug)

Nastavi čitati

Svijet

286 DANA NEIZDRŽIVIH USLOVA! Američki vojnici na ivici snaga, spas od istorijske misije potražili u Aziji!

– Američki nosač aviona “USS Abraham Linkoln” uplovio je danas u tajlandsku luku Laem Čabang, posle izveštaja o pogoršanim uslovima na brodu i problemima sa mentalnim zdravljem pripadnika američke vojske, nakon 286 dana na moru, od čega veći deo vremena na Bliskom istoku.

“USS Abraham Linkoln”, sa oko 5.000 mornara i marinaca, raspoređen je u novembru prošle godine i bio je uključen u američku pomorsku blokadu i borbene operacije u ratu sa Iranom, prenosi Rojters.

Prema rečima američkih demokratskih senatora, taj nosač aviona je postavio moderni rekord po neprekinutim danima koje je proveo na moru.

Komandant Udarne grupe nosača aviona 3, kontraadmiral Robert E. Lofran je kazao u saopštenju da dolazak u Laem Čabang “pruža zasluženu priliku” mornarima i marincima da se odmore i napune energijom.

“To takođe podvlači snažno i trajno partnerstvo i savez između Sjedinjenih Država i Tajlanda. Ono što je ova udarna grupa postigla je zaista istorijsko. Ne mogu biti ponosniji na izuzetan profesionalizam i stručnost koju je pokazao svaki član ovog tima tokom naših operacija”, kazao je Lofran.

Prema saopštenju tajlandskih zvaničnika, “USS Abraham Linkoln” će se, u pratnji drugih američkih ratnih brodova, zaustaviti na Tajlandu, koji je jedini partner Sjedinjenih Američkih Država u kontinentalnoj jugoistočnoj Aziji, na pet dana odmora i oporavka.

(Tanjug) Foto: AP

Nastavi čitati

Svijet

MOSKVA ZADALA SUROV UDARAC! Rusija udara na žilu kucavicu Ukrajine

Rusija sve intenzivnije usmjerava napade na ukrajinsku transportnu i logističku infrastrukturu, a željeznica postaje jedan od važnih ciljeva u pokušaju Moskve da oteža svakodnevni život stanovništva i funkcionisanje zemlje.

Željeznica sve češće na udaru

Ruske snage posljednjih mjeseci pojačale su napade na ukrajinsku transportnu mrežu, uključujući željezničke objekte, dok analitičari smatraju da je jedan od ciljeva otežavanje ukrajinske logistike i povezivanja različitih dijelova zemlje.

Institut za proučavanje rata ranije je ocijenio da Moskva intenzivira napade na željezničku infrastrukturu kako bi poremetila ukrajinske logističke operacije u pozadini fronta.

Poseban pritisak posljednjih sedmica zabilježen je i na jugu zemlje, gdje ruske snage napadaju transportne pravce, mostove i graničnu infrastrukturu između Ukrajine i Moldavije.

Prema procjenama analitičara, takvi napadi imaju za cilj da otežaju ukrajinski uvoz i izvoz, ali i da zemlju dodatno izoluju od evropskih saobraćajnih i trgovinskih pravaca.

Pritisak na civile i ukrajinski moral

Napadi na saobraćajnu infrastrukturu uklapaju se u širu rusku strategiju udara na objekte koji su ključni za normalno funkcionisanje ukrajinskih gradova, uključujući energetsku mrežu, industrijske pogone i civilnu infrastrukturu.

Ukrajinske vlasti tvrde da Moskva takvim udarima pokušava ne samo da oslabi vojne kapacitete zemlje nego i da izvrši psihološki pritisak na stanovništvo i oslabi njegovu spremnost da nastavi otpor.

Rusija, s druge strane, tvrdi da napada objekte povezane sa ukrajinskim vojnim potencijalom i odbacuje optužbe da namjerno gađa civile. Analitičari upozoravaju da bi napadi na energetsku, transportnu i drugu kritičnu infrastrukturu mogli dodatno da se pojačavaju, posebno zbog nedostatka raketa-presretača za ukrajinske sisteme protivvazdušne odbrane.

Nastavi čitati

Aktuelno