Najveći svjetski pilot-projekat četvorodnevne radne sedmice sproveden je u Britaniji u 61 kompaniji i donio je zanimljive rezultate – čak 92 odsto firmi odlučilo je da zadrži ovaj model i nakon šestomjesečnog testa. Belgija je ponudila ovu mogućnost svojim radnicima, a istraživanja je bilo i u Njemačkoj.

Inače, Belgija je prva zemlja Evropske unije koja je svojim zaposlenima ponudila mogućnost četvorodnevne radne sedmice, prenosi RTS.

Svi zaposleni imaju zakonsko pravo da od poslodavca traže četvorodnevnu radnu sedmicu, ali to znači da isti broj sati – 38 nedjeljno – treba da rasporede u četiri dana.

Dakle, nema kraćeg radnog vremena za isti nivo prihoda, i ideja je prije svega bila da se ljudima omogući fleksibilnost.

U susjednoj Holandiji drugačija je situacija – tamo se radi 32 sata nedjeljno. Holanđani prednost daju balansu između privatnog života i radnog vremena i odlučuju se za manji broj radnih sati, bez obzira na to što to eventualno znači i manje prihode.

Podaci, međutim, pokazuju da Holanđani zadržavaju isti nivo produktivnosti i kada rade kraće, ali postavlja se pitanje o dugoročnoj održivosti takvog modela.

U Francuskoj je odavno radna sedmica ograničena na 35 sati i zaposleni imaju mogućnost da rade četiri dana – a da li to znači manju ili istu platu zavisi od konkretnog dogovora sa poslodavcima.

Pilot-projekat u Britaniji

Najveći svjetski pilot-projekat četvorodnevne radne sedmice sproveden je u Britaniji u 61 kompaniji i donio je zanimljive rezultate. Čak 92 odsto firmi odlučilo je da zadrži ovaj model i nakon šestomjesečnog testa, prenosi RTS.

Smanjen osjećaj sagorijevanja prijavio je 71 odsto zaposlenih, 39 odsto kaže da ima manje stresa, a 37 odsto je osjetilo poboljšanje fizičkog zdravlja. I ne samo to – prihodi kompanija su porasli za čak 35 odsto u odnosu na isti period prethodne godine.

Neki idu i korak dalje

Neke zemlje u ovim testovima i eksperimentima idu i korak dalje.

Recimo, na Islandu je raširenija praksa kraćeg radnog vremena za istu platu, jer se smatra da to može da djeluje motivišuće i da je poenta u kvalitetnijem i efikasnijem radu, a ne u broju sati.

I njemačke firme testirale četvorodnevnu radnu sedmicu

Kada je prije dvije i po godine sedamdesetak firmi u Njemačkoj krenulo u eksperiment sa četvorodnevnom radnom sedmicom, mnogi su sumnjičavo vrtjeli glavom. Štaviše, njemački političari su bili izrazito protiv, tvrdeći da nikada nijedna privreda nije porasla tako što su ljudi radili manje.

Međutim, dvije i po godine kasnije, 73 odsto firmi koje su učestvovale u eksperimentu istrajava u tome da njihovi zaposleni imaju tri slobodna dana nedjeljno, a da ostvaruju iste ili čak i bolje rezultate za istu ili veću platu nego ranije.

Studija je pokazala da firme koje su učestvovale u ovom eksperimentu nisu imale finansijske gubitke, da je stres zaposlenih pao za 20 odsto, da su im poboljšani zdravstveni rezultati, kao i da su pojedine firme primijetile da imaju znatno manje bolovanja.

Uprkos tome, njemački kancelar Fridrih Merc i većina šefova njemačkih korporacija izrazito su protiv četvorodnevne radne sedmice, smatrajući da to nije pravi korak u trenutku kada se Njemačka bori sa ekonomskom stagnacijom i kada pati od manjka kvalifikovane radne snage.

S druge strane, zastupnici skraćenog radnog vremena ističu da upravo digitalizacija i šire korišćenje vještačke inteligencije pomaže da se četvorodnevna radna sedmica mnogo šire primijeni u cijeloj njemačkoj ekonomiji.

U Srbiji se radi 41,3 sata nedjeljno, u EU 36 sati

Prema zvaničnim podacima Evropskog statističkog zavoda za 2024, Holanđani rade prosječno 32,1 sat nedjeljno, Nijemci 33,9, a radnici u Srbiji 41,3 sata nedjeljno. Poređenja radi, prosjek Evropske unije je 36 sati.

Podaci pokazuju i da svaki četvrti zaposleni u Srbiji radi više od 45 sati nedjeljno.

Zabluda da se manje radi

Advokat Ozren Slović je, gostujući u Beogradskoj hronici, rekao da je pitanje koje profesije mogu da „trpe“ ovakav model rada.

„Veštačka inteligencija će mnoge profesije da ubrza, olakša, uradi neki administrativni dio i tu će biti prostora da običan čovek radi mnogo manje“, navodi Slović.

Smatra da su visokoobrazovani profili, poput IT sektora, mjesta gdje je najprije moguće primijeniti ovaj model. U Srbiji postoji firma koja s uspjehom na ovaj način funkcioniše – Mikroelektronika.

„To je krug ljudi koji pokušava da se digitalizuje i automatizuje i da komunikaciju među zaposlenima ubrza“, rekao je Slović.

S druge strane, teško je zamisliti da maloprodaja radi četiri dana nedjeljno, ističe Slović, upozoravajući da bi se napravio još veći jaz među onima koji rade u kancelariji i na terenu.

„Ni postojeća prava radnika i zakonodavni okvir nismo u stanju da zaštitimo do kraja, tako da nije realno očekivati da ćemo dati još i jedan pride slobodan dan zaposlenom. S druge strane, koliko se brzo menja tehnologija, postepeno uvođenje tako nečega sigurno dolazi na red“, zaključio je Slović.

Pratioci Instagram profila Beogradske hronike odgovarali su na pitanje šta bi prije izabrali – četiri radna dana, a istu platu ili pet radnih dana, a veću platu. Više od polovine odgovorilo je da bi radili četiri dana.

Predsjednik SAD- a Donald Trump izjavio je da bi Vašington “vjerovatno” mogao da povuče američke trupe iz Španije i Italije, čime je pojačao pritisak na evropske saveznike zbog njihovog stava prema ratu u Iranu, prenosi danas Politiko.

Govoreći novinarima u Ovalnom kabinetu, Tramp je kritikovao premijera Španije Pedra Sančeza, ocijenivši da je Madrid “apsolutno užasan”, dok je za Italiju rekao da “nije bila od pomoći”, aludirajući na odluke obje zemlje da ne dozvole korišćenje svojih baza za američke vojne operacije povezane sa sukobom u Iranu.

Slične poruke američki predsjednik uputio je ranije ove sedmice i njemačkom kancelaru Fridrihu Mercu, čija zemlja, za razliku od Italije i Španije, omogućava SAD korišćenje baze Ramštajn za koordinaciju vojnih aktivnosti.

Sančez se predstavlja kao evropska protivteža Trampu, dok se Meloni – jedna od Trampovih najvjernijih evropskih saveznica nakon njegovog reizbora 2024. godine – u posljednje vrijeme distancirala od američkog predsjednika, u pokušaju da sačuva svoju premijersku poziciju pred nacionalne izbore koji se očekuju 2027. godine, navodi briselski portal.

Merc je rekao da su SAD “ponižene” od Irana u sukobu na Bliskom istoku.

Italijanski ministar odbrane Gvido Krozeto izjavio je da ne razumije razloge za eventualno povlačenje američkih trupa iz Italije.

Prema podacima Pentagona, u Italiji je raspoređeno oko 12.000 američkih vojnika, dok ih je u Španiji oko 3.800, a u Njemačkoj više od 36.000.

Zvaničnici odbrane rekli su da za sada ne postoje konkretni planovi za povlačenje snaga, ali da Trampove izjave shvataju ozbiljno, prenosi Tanjug.

U kampovima za raseljene Palestince u Gazi, pacovi i paraziti šire zarazu, pogoršavajući zdravstvenu krizu među stanovnicima.

U kampovima za raseljene Palestince u Gazi, širi se zaraza pacovima i parazitima, dok uništena kanalizacija, gomile otpada i ograničen ulazak istrebljivača pogoršavaju zdravstvenu krizu.

Problem se produbljuje jer je većina od više od dva miliona stanovnika Gaze raseljena i živi u oštećenim kućama ili improvizovanim šatorima postavljenim na otvorenom, pored puteva ili na ruševinama srušenih zgrada. U takvim uslovima, pacovi jedu malo preostalih stvari i češće napadaju ljude tokom noći.

Amani Abu Selmi, dvadesetogodišnjakinja raseljena sa porodicom u Kan Junisu na jugu Gaze, rekla je da su pacovi izgrizli njenu odjeću i torbe sa svadbenog veselja. Pokazujući na rupe na svojoj tradicionalnoj tamnocrvenoj vezenoj haljini.

“Sva moja sreća je nestala, pretvorila se u tugu, u slomljeno srce – moje stvari su nestale, moje svadbeno veselje je nestalo”, istakla je.

Halil Al-Mašaravi je izjavio da je pacov ujeo njegovog trogodišnjeg sina za ruku i prste na nogama pre nekoliko nedjelja, a njega samog prošlog petka. Porodica sada spava u smjenama kako bi brinula o djeci, jer su zamke za glodare uglavnom neefikasne u uništenim kućama i šatorskim naseljima.

“Napadaju nas dok spavamo”, rekao je Al-Mašaravi, koji živi sa porodicom u ruševinama njihove kuće u naselju Tufah na sjeveru Gaze.

Mohamed Abu Selmija, direktor bolnice Al Šifa, upozorio je da bi se situacija mogla pogoršati kako se približava ljeto i kako Izrael zabranjuje unos sredstava za suzbijanje štetočina, poput otrova za pacove. On je naveo da bolnice bilježe svakodnevne prijeme pacijenata zbog incidenata povezanih sa glodarima, posebno djece, starijih i bolesnih, uz strah od širenja bolesti poput groznice ujeda pacova, leptospiroze, pa čak i kuge.

Prema podacima humanitarnih i zdravstvenih organizacija, obustavljeno odvoženje otpada i gotovo potpuno uništeni kanalizacioni i sanitarni sistemi doveli su do nagomilavanja zagađene vode i smeća pored šatorskih naselja.

Lokalna predstavnica Svjetske zdravstvene organizacije, Rajnhilde Van de Verdt, rekla je da je ove godine u Gazi zabilježeno oko 17.000 slučajeva povezanih sa infekcijama izazvanim glodarima i ektoparazitima.