Connect with us

Svijet

MAĐARSKA NA RASKRSNICI! Izbori koji će definisati budućnost Evropske unije

Mađarski izbori 12. aprila mogli bi svrgnuti Viktora Orbana nakon 16 godina na vlasti. Čak i ako se Orban održi, nevjerovatan uspjeh opozicionog vođe Petera Madžara i dalje je lekcija za evropski mejnstrim, piše Tibor Desevfi.

Mađarski izbori 12. aprila privlače neuobičajenu pažnju širom Evrope. Premijer Viktor Orban je simbol savremenog populizma – Tramp prije Trampa – i inspiracija za evropsku krajnju desnicu. Ali, prvi put u 16 godina, on i njegova stranka Fides su u problemima.

Neke ankete sugerišu da bi opozicioni vođa Peter Madžar i njegova stranka Tisa mogli ići toliko daleko da osiguraju ustavnu većinu. Ovaj ishod bi im omogućio da demontuju ključne elemente Orbanovog sistema i prepišu mađarski pravni i institucionalni okvir. Ako se ostvari, to bi bio jedan od najznačajnijih političkih preokreta u EU decenijama. Evropska mejnstrim struja trebala bi obratiti pažnju: Čak i ako Madžar na kraju ne pobijedi, njegov nevjerovatan izazov Orbanu naglašava da “vjetrovi promjena” i dalje mogu duvati u oba smjera.

Kampanja koja mijenja smjer

Orban djeluje u izuzetno povoljnom međunarodnom okruženju. Ruski predsjednik Vladimir Putin tretira Mađarsku kao strateškog partnera u EU, uključujući i blisku obavještajnu saradnju. Donald Tramp, američki predsjednik, više je puta javno podržao Orbana u neobično direktnim političkim terminima, uzdižući ga kao uzor “neliberalne internacionale”. Kina i Si Đinping podržali su Mađarsku kroz održivi ekonomski angažman i strateška ulaganja, dok je Benjamin Netanjahu otvoreno izrazio političku podršku Orbanu uoči izbora. Ovo nije samo retoričko slaganje. To odražava obrazac aktivne političke i strateške podrške koja bi, intuitivno, mogla učvrstiti Orbanov položaj. Ali čini se da se unutrašnja dinamika Mađarske i dalje kreće u suprotnom smjeru.

Čini se da Orban prepoznaje šta je u pitanju. Njegova taktika kampanje odavno je premašila konvencionalno demokratsko takmičenje. Ali intenzitet ciklusa iz 2026. sugeriše da je sistem pod pritiskom. Fides kombinuje svoju ogromnu finansijsku i medijsku dominaciju sa sve agresivnijim taktikama, od narativa povezanih s nacionalnom sigurnošću do navodnih “operacija pod lažnom zastavom” i demonizacije njegovih protivnika kao “špijuna”. Štaviše, Trampov drugi čovjek, Džej Di Vens, posjećuje Mađarsku sedmicu prije izbora kako bi podstakao Orbanovu kampanju, što je jasno kršenje međunarodnih normi.

Ipak, evropski mejnstrim trebao bi se oduprijeti gledanju na Orbanove (i taktike njegovih prijatelja) ili Madžarovu snagu u anketama kao na bube u istom starom sistemu. Umjesto toga, to su znakovi (geo)politike koja sve više djeluje izvan prepoznatljivih normi.

Evropski trenutak žirafe
Postoji poznata srednjoevropska šala o čovjeku koji posjećuje zoološki vrt. Stojeći ispred žirafe, čovjek za trenutak proučava životinju, a zatim s povjerenjem izjavljuje: “Takva životinja ne postoji.” Evropske rasprave o Mađarskoj i krajnjoj desnici ponekad slijede sličnu logiku. Kada politički razvoj događaja ne ispuni očekivanja, instinkt ih odbaci kao anomalije.

Ali ako se resursi poput Orbanovih ne pretvore pouzdano u političku moć, ako se duboko ukorijenjeni sistemi mogu iznenada početi tresti i ako ih vanjska podrška ne stabilizuje nužno, onda to nisu izuzeci. Takva se nesigurnost u Evropi često doživljava kao izvor ranjivosti: uzmimo, na primjer, tjeskobu zbog Trampove administracije koja teži “promjeni režima” u Evropi. Ali ako se ograničenja popuštaju, tada se prostor za političko djelovanje širi. I, kao što će Mađarska možda pokazati, to nije relevantno samo za revizionističke ili remetilačke aktere.

To bi takođe trebalo motivisati one političke snage koje i dalje vjeruju u pravednost i pristojnost, ali se često nađu nadmašene agresivnom logikom destruktivnog populizma. Čini se da evropski mejnstrim često igra na terenu koji definišu njegovi protivnici, gdje asimetrija, pojačavanje i kršenje normi neizbježno favorizuju potonje. Ali u tako fluidnom, nepredvidivom (geo)političkom okruženju to nije nužno slučaj.

Prepoznavanje nedostatka neizbježnosti ne uklanja neravnotežu. Ali otvara nove mogućnosti. Sposobnost djelovanja unutar stalno promjenjivog skupa pravila, bilo na domaćem ili međunarodnom planu, može se pokazati jednako važnom kao i resursi ili strukturna prednost. To implicira da evropska glavna struja treba proširiti granice svoje političke mašte – i priznati da žirafe možda zaista postoje, navodi “ECFR”.

Related Topics:

Svijet

IZBORI U RUSIJI 18. DO 20. SEPTEMBRA: Ko izlazi na crtu Putinu?

U Rusiji će od 18. do 20. septembra biti održani trodnevni parlamentarni izbori.

Svjetski mediji prenose da će većinu od 450 poslanika u Državnoj dumi zasigurno osvojiti Jedinstvena Rusija predsjednika Vladimira Putina.

Putin ne izlazi na ove izbore kao kandidat, ali izborna trka se vodi između njegove vladajuće stranke Jedinstvena Rusija i opozicije.

Stranke koje “izlaze na crtu” Putinovoj stranci zapravo su pod strogom kontrolom Kremlja, tvrde svjetski mediji.

Predvođena poznatim političarima, kao što su ministar spoljnih poslova Sergej Lavrov i gradonačelnik Moskve Sergej Sobjanin, Jedinstvena Rusija ima jasan cilj – zadržati dvotrećinsku ustavnu većinu.  Na ovim izborima kao kandidate ističu i velik broj veterana rata u Ukrajini.

Koje su stranke opozicije?

Na ovim izborima biće i Komunistička partija Ruske Federacije (KPRF), najveća opoziciona stranka, koju vodi veteran ruske politike Genadij Zjuganov.

Iako se u nekim regionima suočavaju sa pritiscima Kremlja, oni u potpunosti podržavaju spoljnu i ratnu politiku zemlje.

Liberalno-demokratska partija Rusije (LDPR) takođe učestvuje na ovim izborima. Stranku je nekada vodio Vladimir Žirinovski, a sada je pod vođstvom Leonida Sluckog.

Ova stranka djeluje kao desna, ultranacionalistička opcija koja je potpuno lojalna predsjedniku.

Među partijama koje izlaze na izbore u septembru je i mlađa stranka Novi ljudi na čelu s Aleksejem Nečajevim i sa istaknutim članom Vladislavom Davankovom.

Na septembarskim izborima bira se svih 450 poslanika Dume. Foto Tanjug/AP
Na septembarskim izborima bira se svih 450 poslanika Dume. Foto Tanjug/AP

Ova stranka privlači mlađe i poslovne birače, ali ne dovodi u pitanje ključne odluke Kremlja.

Antiratnoj liberalnoj stranci Jabuka sudskim su odlukama ukinute regionalne izborne liste u nekoliko ključnih regija, a njihovi istaknuti članovi, među kojima je Lev Šlosberg, osuđeni su ili se suočavaju sa zatvorskim kaznama.

Antiratnom političaru Borisu Nadeždinu je zabranjena kandidatura na ranijim predsjedničkim izborima, a zbog toga što bi mogao biti uhapšen, napustio je Rusiju uoči parlamentarne kampanje.

Putin o izborima

Putin je izjavio da će predstojeći parlamentarni izbori u njegovoj zemlji potvrditi stabilnost ruske države.

“Uvjeren sam da će predstojeći izbori potvrditi stabilnost države”, rekao je Putin obraćajući se na kongresu vladajuće stranke Jedinstvena Rusija.

Dodao je da će ovi izbori potvrditi i “zrelost” ruskog političkog sistema te sposobnost zemlje da se odupre “bilo kakvim spoljnim prijetnjama”.

Putin ne izlazi kao kandidat, ali izborna trka se vodi između njegove stranke i opozicije. Foto Tanjug/AP
Putin ne izlazi kao kandidat, ali izborna trka se vodi između njegove stranke i opozicije. Foto Tanjug/AP

Istakao je da će izbori takođe izraziti “zajedničku volju miliona ljudi i njihovu želju da osiguraju suverenitet i sigurnost Rusije”.

Fokus na državu i ekonomiju

Putin je rekao da Rusija, “uprkos svim poteškoćama”, razvija, pokreće i provodi velike projekte usmjerene na unapređenje kvaliteta javne uprave, odbrambenih kapaciteta, ekonomskog rasta i društvenog razvoja.

“Sve nove mogućnosti koje zajedno stvaramo moraju ojačati suverenitet, sigurnost Rusije i njen položaj u svijetu”, rekao je Putin.

Naglasio je da će Rusija nastaviti da održava izbore na različitim nivoima širom svoje teritorije.

111 miliona birača

Septembarski izbori odrediće svih 450 poslanika devetog saziva Državne dume Rusije, Donjeg doma ruskog parlamenta.

Izbori se sprovode kroz trodnevno glasanje i uz široku upotrebu elektronskog glasanja.

Centralna izborna komisija Rusije (CIK) saopštila je da je broj birača u Rusiji na dan 1. jula iznosio više od 111 miliona, dok se van zemlje nalazi više od 1,8 miliona birača, prenio je ranije Tanjug.

Na kanalu Centralne izborne komisije na platformi Maks navedeno je da je 1. jula u Rusiji bilo registrovano 111.037.047 birača, prenijele su RIA Novosti.

Van teritorije Rusije živi više od 1.816.000 ruskih birača, dok se u gradu Bajkonuru nalazi više od 11.500 birača, naveli su iz ruske Centralne izborne komisije.

Za ruske državljane koji žive ili borave u inostranstvu biće otvoreno 312 biračkih mjesta u 152 zemlje.

Nastavi čitati

Svijet

PALA ODLUKA ZA UBISTVO ČARLIJA KIRKA! Sudija iz Jute prelomio

– Osumnjičenom ubici američkog intelektualca Čarlija Kirka, Tajleru Robinsonu (23) biće suđeno za teško ubistvo, odlučio je sudija u gradu Provo, u američkoj saveznoj državi Juta, Toni Graf.

Sudija je uvažio zahtev tužilaca, koji su saopštili da imaju dovoljno dokaza da Tajlera Robinsona izvedu pred sud po optužbi za teško ubistvo, zbog čega bi mogao da se suoči sa smrtnom kaznom, doživotnim zatvorom bez mogućnosti uslovnog otpusta, ili 25 godina do doživotnog zatvora sa mogućnošću uslovnog otpusta, prenosi CBC.

Tužilaštvo je navelo da postoje “ubedljivi” dokazi da je Robinson 10. septembra prošle godine na Univerzitetu Juta u Orumu ispalio hitac koji je usmrtio Kirka (31) tokom jedne od njegovih javnih debata.

Robinson se tereti po sedam tačaka, uključujući teško ubistvo, za koje je u Juti predviđena smrtna kazna.

Odbrana osporava dokaze tužilaštva i tvrdi da nema dovoljno osnova za suđenje, kao i da ubistvo ne ispunjava kriterijume za izricanje smrtne kazne.

Robinson se do sada nije izjasnio o krivici.

(Tanjug)

Nastavi čitati

Svijet

286 DANA NEIZDRŽIVIH USLOVA! Američki vojnici na ivici snaga, spas od istorijske misije potražili u Aziji!

– Američki nosač aviona “USS Abraham Linkoln” uplovio je danas u tajlandsku luku Laem Čabang, posle izveštaja o pogoršanim uslovima na brodu i problemima sa mentalnim zdravljem pripadnika američke vojske, nakon 286 dana na moru, od čega veći deo vremena na Bliskom istoku.

“USS Abraham Linkoln”, sa oko 5.000 mornara i marinaca, raspoređen je u novembru prošle godine i bio je uključen u američku pomorsku blokadu i borbene operacije u ratu sa Iranom, prenosi Rojters.

Prema rečima američkih demokratskih senatora, taj nosač aviona je postavio moderni rekord po neprekinutim danima koje je proveo na moru.

Komandant Udarne grupe nosača aviona 3, kontraadmiral Robert E. Lofran je kazao u saopštenju da dolazak u Laem Čabang “pruža zasluženu priliku” mornarima i marincima da se odmore i napune energijom.

“To takođe podvlači snažno i trajno partnerstvo i savez između Sjedinjenih Država i Tajlanda. Ono što je ova udarna grupa postigla je zaista istorijsko. Ne mogu biti ponosniji na izuzetan profesionalizam i stručnost koju je pokazao svaki član ovog tima tokom naših operacija”, kazao je Lofran.

Prema saopštenju tajlandskih zvaničnika, “USS Abraham Linkoln” će se, u pratnji drugih američkih ratnih brodova, zaustaviti na Tajlandu, koji je jedini partner Sjedinjenih Američkih Država u kontinentalnoj jugoistočnoj Aziji, na pet dana odmora i oporavka.

(Tanjug) Foto: AP

Nastavi čitati

Aktuelno