Connect with us

Društvo

Sirovine zbog kojih će se RATOVATI

Zapadne industrijske sile su 2020. zakonima definisale “kritične mineralne sirovine” iz uvoza, a potom su počele da razrađuju strategije za sprečavanje nestašice tih minerala, čiji bi nedostatak uzdrmao “ekonomsku i nacionalnu bezbjednost”.

Dramatično obrazloženje pokazuje ne samo ozbiljnu zabrinutost Zapada zbog uvozne zavisnosti od mineralnih sirovina za razvoj novih tehnologija, već je i najava da će američke i evropske industrijske sile biti spremne na sve da bi došle do ruda koje sadrže te minerale, pišu Novosti.

One se trenutno najviše eksploatišu sa teritorija novih “ekonomskih tigrova”, koji više nisu samo sirovinske baze već su razvili sopstvene napredne tehnologije i ravnopravno se nadmeću sa zapadnim silama za otvaranje rudnika u trećim zemljama.

Stručnjaci upozoravaju da je ovom bitkom za minerale započeo proces prekompozicije moći na planeti zbog koga raste i rizik da se svijet suoči sa novim ratovima za sirovine, nalik onima iz vremena borbe za naftonosne kolonije. I ovoga puta u centru pažnje su energetske sirovine, prije svih litijum.

Kritični minerali
Zakonom o energetici iz 2020. SAD su prve definisale pojam “kritičnih minerala” kao strateške sirovine “minerale, elemente, supstance ili materijale” koji su “od suštinskog značaja za ekonomsku ili nacionalnu bezbednost Sjedinjenih Država”, a čiji je lanac snabdijevanja podložan poremećajima “uključujući ograničenja povezana sa spoljnopolitičkim rizikom, naglim rastom potražnje, vojnim sukobom, nasilnim nemirima, antikonkurentskim ili protekcionističkim ponašanjem i drugim rizicima u cijelom lancu snabdijevanja”. Na vrhu liste tih minerala su oni koji imaju suštinski značaj za energetske tehnologije, odbranu, valutu, poljoprivredu, potrošačku elektroniku i zdravstvenu zaštitu.

EU je iste godine u “Akcionom planu za kritične sirovine 2020” definisala svoju listu minerala od kojih je uvozno zavisna i počela da se bavi osiguranjem snabdijevanja.

Ovom problematikom se u septembru bavila “Konferencija o obezbjeđivanju mineralnih sirovina u Evropi” koja je održana u Pragu pod pokroviteljstvom Češke, predsedavajućom Savjetom Evrope. Na skupu je bilo oko 80 učesnika iz članica EU izuzev Hrvatske, Slovenije i Bugarske, a kao gosti su pozvani predstavnici Velike Britanije, Srbije, Sjeverne Makedonije, Bosne i Hercegovine, Albanije, Norveške i Ukrajine. Cilj konferencije je bila diskusija visokih predstavnika država članica EU, suseda i potencijalnih članica “kako ojačati sirovinsku sigurnost i samodovoljnost EU, odnosno cijelog kontinenta”.

“Problematične” i “prijateljske” zemlje izvoznice
“Suštinsko pitanje bila je sirovinska politika, odnosno kako da se EU učini manje zavisnom od uvoza, posebno kritičnih mineralnih sirovina. Poslednjih nekoliko godina planeri EU i SAD izuzetno veliku pažnju poklanjaju ovoj temi, jer se njihovi glavni izvori snabdevanja nalaze izvan njihovih prostora. Najviše mineralnih sirovina uvoze iz Kine, Rusije, Afrike, a nešto manje iz Južne Amerike i neznatno iz Australije. U dokumentima EU i SAD neke od zemalja – izvoznica su svrstane u ‘prijateljske’, a neke u ‘problematične’, koje mogu predstavljati veliki problem u nabavci. To se posebno odnosi na snabdijevanje takozvanim rijetkim elementima i rijetkim zemljama, a upravo su ove dve grupe mineralnih sirovina izuzetno značajne za razvoj i primenu takozvane zelene energije ili čiste energije”, kaže geolog inženjer Predrag Mijatović, zamjenik direktora Geološkog zavoda Srbije, koji je prisustvovao konferenciji u Pragu.

Na njoj je predstavljena nova sirovinska politika EU koja namerava da smanji uvoznu zavisnost unapređenjem evropskog rudarskog sektora i poveća investicije u rudarstvu iz sopstvenih, evropskih izvora.

“Rečeno je da ovim aktivnostima mora da prethodi donošenje novih pravnih regulativa na nivou EU i država članica u sferi rudarstva, prerade i dobijanja finalnih proizvoda, kao i na zaštiti životne sredine. U kasnijoj fazi to treba da prati primena i instaliranje savremene opreme i formiranje takozvanih smart rudnika, što se već priprema i funkcioniše u svetu, u čemu Kina prednjači. U zaključcima konferencije je naglašeno da članice EU moraju da podstiču eksploataciju mineralnih sirovina u svojim zemljama i sarađuju sa bliskim susedima – kao što su Velika Britanija, Norveška, zemlje Zapadnog Balkana, Severna Afrika, Island, Turska i Ukrajina. Primarni cilj EU je da u narednih 15 godina obezbedi nove primarne zalihe mineralnih sirovina za proizvodnju ‘čiste energije'”, kaže Mijatović.

Treći vid obezbjeđivanja kritičnih mineralnih sirovina u EU je reciklaža svih proizvoda iz kojih se mogu dobiti kritične mineralne sirovine. Na projektima reciklaže i na direktnoj primeni se već uveliko radi i postrojenja su puštena u proizvodnju. Na konferenciji je rečeno da se na prostoru EU trenutno izvode geološka istraživanja na 68 lokacija, a najintezivnija je potraga za ležištima litijuma, kojim se bave četiri velika projekta (ne računajući Srbiju).

“Osim litijuma, intenzivno se istražuju i prostori potencijalni za otkrivanje ležišta nikla, kobalta, retkih zemalja i retkih elemenata. Trenutno najveći i najznačajniji projekat, najbliži otpočinjanju eksploatacije je rudnik litijuma u ležištu Cinovec, severozapadno od Praga. Zajedničkim ulaganjima nemačkih i čeških kompanija eksploatacija litijuma počeće najkasnije 2026. godine, rečeno je na konferenciji”, navodi Mijatović.

Ekspert napominje da će se, sudeći po specifičnom tipu ležišta, najverovatnije eksploatisati i kalaj i volfram, a da se otvara i mogućnost ekstrahovanja i mnogih retkih elemenata i elemenata rijetkih zemalja.

“Perspektiva ovog rudnika kao izvora kritičnih minerala u EU je velika, ali i šire. Po rečima domaćina, češka ekonomija očekuje velike finansijske efekte kada krene eksploatacija. To su u izlaganjima i istakli predstavnici kompanije European Metals Holdings, koja u potpunosti poseduje projekat i razvija ga sa investicijom od 482 miliona dolara. Oni predviđaju godišnju proizvodnju od oko 2,4 milijarde tona rude. Poređenja radi, predviđena godišnja proizvodnja iz Loznice iznosila bi oko 1,6 do 1,8 miliona tona rude i dobijanje najmanje dva proizvoda, litijuma i bora”, zaključuje Mijatović.

Evropska lista
EU je 2020. napravila poslednju verziju svoje liste 30 kritičnih mineralnih sirovina: antimon, berilijum, borati, kobalt, ugalj za koksovanje, fluorit, galijum, germanijum, laki i teški rijetki elementi, indijum, litijum, magnezijum, grafit, niobijum, platinska grupa metala, fosfati, silicija, volfram, barit, boksit, hafnijum, prirodna guma (kaučuk), skandijum, tantal, titan, vanadijum, bizmut, fosfor, stroncijum.

Američki spisak
SAD su zakonom utvrdile 36 kritičnih minerala, po redoslijedu od najvišeg do najnižeg, na osnovu srednje vrijednosti njihovih ukupnih ocjena rizika ponude: galijum, niobijum, kobalt, neodimijum, rutenijum, rodijum, disprozijum, aluminijum, fluorit, platina, iridijum, prazeodimijum, cerijum, lantan, bizmut, itrijum, antimon, tantal, hafnijum, volfram, vanadijum, kalaj, magnezijum, germanijum, paladijum, titan, cink, grafit, hrom, arsen, barit, indijum, samarijum, mangan i telur, litijum.

Related Topics:

Društvo

MESO POSTAJE LUKSUZ: Cijene otišle u nebo, građani sve teže pune korpe

​Cijene mesa na svjetskom tržištu dostigle su rekordne nivoe, a posebno je poskupjela govedina, koja je prema podacima Organizacije Ujedinjenih nacija za hranu i poljoprivredu (FAO) dostigla najvišu cijenu otkako se vodi statistika.

Kako prenosi “Agroklub”, rast cijena mesa dio je šireg talasa poskupljenja hrane koji posljednjih mjeseci pogađa globalno tržište.

Prema FAO indeksu cijena hrane, ukupne cijene prehrambenih proizvoda porasle su na najviši nivo u posljednje dvije godine. Posebno su poskupjeli meso i biljna ulja, dok su cijene žitarica i šećera zabilježile blaži pad.

Govedina predvodi rast cijena

Najveći rast zabilježen je kod goveđeg mesa, čija je cijena dostigla istorijski maksimum zbog smanjene proizvodnje, velike globalne potražnje i problema u stočarskom sektoru. Pored govedine, rasle su i cijene ovčetine, dok je živinsko meso zabilježilo blaži rast.

Stručnjaci upozoravaju da je glavni razlog poskupljenja smanjenje stočnog fonda u brojnim državama, rast cijena stočne hrane i sve veći troškovi proizvodnje. Dugotrajne suše i klimatske promjene dodatno su pogoršale situaciju u poljoprivredi i stočarstvu širom svijeta.

Sve manje proizvodnje, a potražnja raste

Poljoprivredni analitičari navode da mnoge zemlje proizvode manje mesa nego ranijih godina, dok potrošnja i dalje raste. U pojedinim državama Evrope domaća proizvodnja više ne može zadovoljiti potrebe tržišta, zbog čega raste zavisnost od uvoza.

“Troškovi uzgoja životinja postali su ogromni, posebno zbog cijena kukuruza, soje i energenata”, upozoravaju stručnjaci iz agro sektora.

Prema procjenama ekonomista, dodatni problem predstavlja činjenica da farmeri sve češće odustaju od stočarske proizvodnje jer im otkupne cijene ne pokrivaju troškove rada i ulaganja. To dugoročno može dovesti do još većeg manjka mesa na tržištu.

Poskupljenja pogađaju i region

Rast cijena mesa već se osjeti i u zemljama regiona. U Srbiji i Hrvatskoj cijene svinjetine, junetine i piletine posljednjih godina kontinuirano rastu, dok pojedini proizvodi od mesa postaju luksuz za dio građana.

Ekonomisti upozoravaju da bi novi talas poskupljenja mogao dodatno povećati inflaciju hrane, posebno ako se nastave problemi u globalnoj proizvodnji žitarica i stočne hrane. Istovremeno, potrošači sve češće biraju jeftinije prerađevine ili smanjuju količinu mesa u ishrani.

FAO: Situacija i dalje neizvjesna

FAO navodi da je tržište hrane i dalje veoma nestabilno zbog geopolitičkih tenzija, klimatskih promjena i poremećaja u lancima snabdijevanja. Iako su cijene žitarica posljednjih mjeseci blago pale zahvaljujući dobroj žetvi u pojedinim dijelovima svijeta, tržište mesa i dalje ostaje pod velikim pritiskom.

Analitičari smatraju da bi se rekordne cijene mesa mogle zadržati i tokom narednih mjeseci, posebno ako se nastavi smanjenje stočnog fonda i rast troškova proizvodnje u Evropi i Sjevernoj Americi.

Nastavi čitati

Društvo

SZO UPALILA ALARM: I u Srpskoj registrovan hantavirus, evo koje organe može napasti

U Srpskoj je, unazad 3 godine, registrovano 19 slučajeva hemoragijske groznice sa bubrežnim sindromom.

To su saopštili iz Instituta za javno zdravstvo RS, iz kojeg ističu da hantavirusi predstavljaju grupu virusa koje prenose glodari, koji su rezervoar ovog virusa u prirodi.

– U pitanju su prirodnožarišne infekcije i da bi došlo do pojave bolesti potrebno je da je u određenom životnom staništu prisutna pojava glodara, koji su rezervoari. Ljudi se mogu zaraziti u kontaktu sa izlučevinama zaraženih glodara i u slučaju udisanja prašine kontaminirane česticama urina, izmeta ili pljuvačke zaraženih glodara. Andes virus, pronađen u Južnoj Americi, trenutno je jedini hantavirus za koji je poznato da postoji mogućnost prenosa sa čovjeka na čovjeka u situacijama bliskog i prolongiranog kontakta – naglašavaju u IJZ.

Objašnjavaju da su klinički oblici bolesti koji se najčešće javljaju hemoragijska groznica sa bubrežnim sindromom i hantavirusni kardiopulmonalni sindrom.

Nastavi čitati

Društvo

POČINJU “EKSPRESNI” OTKAZI! Kraj za “lažna” bolovanja u MUP-u Srpske

Ministarstvo unutrašnjih poslova Republike Srpske odlučilo je da stane u kraj praksi po kojoj su pojedini policajci izbjegavali odgovornost za teže povrede dužnosti čekajući da njihov slučaj “zastari” zbog bolovanja ili drugog odsustva.

Novi Prijedlog zakona o policiji i unutrašnjim poslovima, koji će se pred poslanicima Narodne skupštine Republike Srpske naći po hitnom postupku na redovnoj sjednici zakazanoj za 19. maj donosi promjenu zastara disciplinskog postupka više neće teći dok je policajac odsutan, piše Srpskainfo.

– S obzirom na zakonske rokove za pokretanje i vođenje disciplinskog postupka, u praksi su česti slučajevi nastupanja zastare za pokretanje ili vođenje disciplinskog postupka zbog odsustva policijskog službenika, zbog privremene spriječenosti za rad, te je predviđena mogućnost prekida disciplinskog postupka u slučaju odsustva policijskog službenika, u kojem rokovi zastare ne teku – navodi se u obrazloženju zakona. Osim lova na one koji izbjegavaju disciplinsku komisiju, MUP uvodi i “brzu traku” za one koji se kaju.

– Predviđena je mogućnost da se disciplinski postupak vodi po skraćenom postupku, ukoliko policijski službenik koji se tereti za težu povredu dužnosti prilikom davanja izjave u unutrašnjem postupku prizna izvršenje teže povrede dužnosti, čime se doprinosi efikasnosti i ekonomičnosti disciplinskog postupka – navodi se u razlozima za donošenje zakona.

Takođe, pooštrena su pravila i kod otkaza jer žalba više neće odgađati izvršenje rješenja o prestanku radnog odnosa, što znači da policajac odmah ostaje bez uniforme i legitimacije.

– Naime, u slučaju prestanka radnog odnosa voljom policijskog službenika, kada policijski službenik navrši 55 godina života i 40 godina penzijskog staža ili 65 godina života i najmanje 15 godina staža osiguranja, ako se policijski službenik u roku od pet radnih dana od dana isteka neplaćenog odsustva ne vrati na rad, gubitkom državljanstva Republike Srpske, odnosno BiH, ako je policijskom službeniku pravosnažnom presudom izrečena bezuslovna kazna zatvora i ako je policijski službenik prilikom zasnivanja radnog odnosa dao netačne i nepotpune podatke koji su od značaja za zasnivanje radnog odnosa u Ministarstvu, žalba ne odgađa izvršenje rješenja – navodi se u obrazloženju.

Nastavi čitati

Aktuelno