Connect with us

Društvo

SAD MOŽETE DA SAZNATE: Šta se sve proizvodilo u bivšoj Jugoslaviji? (VIDEO)

Ako ste znatiželjni ili želite da znate šta se to sve proizvodilo u fabrikama (počev od svjetskih brendova) u bivšoj Jugoslaviji (SFRJ) sada možete da saznate.

U bivšoj Jugoslaviji (SFRJ) se proizvodilo skoro sve, “od igle do lokomotive”. Takođe mnoge fabrike u vrijeme tadašnje Jugoslavije su proizvodile (pravile) proizvode po originalnoj licenci mnogih tada svjetskih brendova ( nekih i danas). .

To je u današnje vreme (za mlađe generacije) izgleda gotovo nezamislivo, a tada je bila sasvim normalna stvar

Oni koji se sjećaju bivše države Jugoslavije često kažu kako uopšte nije bilo potrebe za uvozom, a da se država zaduživala upravo kako bi se razvijala na ovaj način.

Na društvenim mrežama kruži mapa sa firmama i na njoj se vidi sve što se proizvodilo u Jugoslaviji.

Neke od jugoslovenskih proizvoda koristio je doslovno cijeli svijet, a proizvodili su se brodovi, automobili, avioni, kamioni, oružje pa čak i računari.

Na mapi su naravno i kompanije koje su bile proizvođači odjeće, hrane i ostalih potrepština. Mnoge od njih više ne postoje, neke su privatizovane, a neke u stečaju.

Za vrijeme Jugoslavije, u BiH se proizvodio popularni Volksvgenov Golf u TAS-u, ali i popularna “buba” koja se proizvodila uz pomoć tadašnjeg UNIS-a. Municija se, na primjer, proizvodila u vogošćanskom PRETIS-u, lideru namjenske industrije u Jugoslaviji.

Teški kamioni i šleperi proizvodili su se u FAP-u iz Priboja i TAM-u iz Maribora, dok su se laki transporteri proizvodili u Zastavi u Kragujevcu.

Godišnje, tamo se otprilike proizvodilo 200.000 automobila. Ponos vojne industrije u bivšoj državi bio je SOKO s proizvodnjom u BiH, dok je državna fabrika aviona postojala i u Kraljevu.

Vjerovali ili ne, Jugoslavija je bila jedna od pet država u Evropi koje su imale svoje računare. Vjerovatno je najpoznatije Galaksija, dok je prvi proizveden računar bio CER-10. Još krajem 70-ih godina, firma Digitron u Bujama u Istri i Iskra u Sloveniji, počeli su sa sklapanjem računara.

U Slavonskom Brodu bila je fabrika vagona, a budući da Hrvatska ima izlaz na more, tamo je bilo najviše brodogradilišta. Ipak, još brodogradilišta bilo je i u Srbiji i Crnoj Gori.

Pulski Uljanik i riječki 3. maj bili su na svjetskom nivou, a u tim brodogradilištima proizvodili su najveće prekookeanske brodove za inostranstvo.

Evo šta smo sve to nekada Jugosloveni imali, a pravili (proizvodili) jugosloveski radnici toj bivšoj državi Jugoslaviji (SFRJ) proizvodli:

1. “Levi Štraus” je proizvodio Varteks iz Varaždina

2. “Le Couper” proizvodio je Beko iz Srbije

3. “Wrangler” se proizvodio u Makedoniji

4. Patike “Puma” u Borovu u Hrvatskoj

5. “Adidas” Planika, … u Sloveniji

P.S. ’‘Nike’’ nije ni postojao, pojavio se tek krajem sedamdesetih

6. “Boss” se radio u DIORK-u …Kragujevac

7. “Javor” iz Ivanjice proizvodio 20.000 košulja mjesečno za svjetski izvoz

8. “22.decembar” proizvodio uniforme za vojsku i policiju …danas se preko privatnika uvozi iz Kine.

9. “Elan” iz Slovenije proizvodio skije koje je svjetski prvak Ingmar Stenmark vozio

10. “Tomi” majonez, PEZ i Wrigley žvake, danasnji Orbit se proizvodio u Kolinskoj u Sloveniji.

11. “Podravka” iz Koprivnice sa Vegetom pokrivala 20% svjetskog tržišta začina a njihov goveđi gulaš bio čak i u vojnim paketima nekih armija svijeta!

12. Naša, ‘‘roland’’ klasa maline bila najskuplja na tržištu a mi bili najveći izvoznici

13. ‘‘Zastava’’ je proizvodila cca 200.000 automobila koji su bili 90% od domaćih kooperanata. Danas sa ‘‘Fiatom’’ je suprotno 90% iz uvoza

14. Sarajevski TAS (legnedrani golf ) proizvodio 40.000 Volkswagena ali i “buba” uz pomoć tadašnjeg UNIS-a U Vogošći (Sarajevo) je, osim TAS-a, bio i PRETIS, lider namjenske industrije u Jugoslaviji, gdje se proizvodila municija.

15. Novo Mesto 30.000 Renoa

16. Cimos je proizvodio Citroen

17. U Prištini se radio vjerovali ili ne Pežo!

18. IDA iz Kikinde je “pravila” 10.000 Opela … u njenoj livnici se radili blokovi za Mercedes, BMW…

19. FAP iz Priboja i TAM iz Maribora proizvodili teške kamione i šlepere a Zastava lake transportere…

20. “Ikarbus” proizvodio autobuse a TAM mini buseve

21. Tomos iz Kopra proizvodio mopeda i vanbrodske motore …njihova ‘‘penta’’ bila najbolji motor na svijetu

22. Fabriku Lada u Rusiji i -125 pz- u Poljskoj pustili u pogon u saradnji sa Fiatom Zastavini stručnjaci

23. Farovi slovenacke fabrike “Saturnus” su se pored Zastave ugradjivali i u VW, Opel, Fiat…

24. FRAD u Aleksincu proizvodio filtere za vazduh za Mercedes, Moris, Fiat…

25. HTD iz Ohrida proizvodio brave, kvake… za auto industriju izmedju ostalog za cijelu sovjetsku proizvodnju

26. Priština ‘‘proizvodila’’ amortizere za Zastavu, Fiatt i Opel

27. U Beogardu fabrika “21.maj ” proizvodila motore

29. Jugoplastika iz Splita 40% izvozila na rvropsko tržište

30. “Filip Kljajić” bio jedna od samo četiri fabrike u svijetu koje proizvode lance, koji su se se (lanci) u cijelom SSSR koristili a u svojim linijama niz fabričkih pogona. Jedno vrijeme je bila najveći izvoznik u Srbiji.

31. “Prvomajska” Zagreb proizvodila strugove, bušilice i opremala čitave pogone po cijelom svijetu

33. IMT izvozio 20.000 traktora u Egipat

34. Brodogradilišta u Hrvatskoj proizvodili najveće prekookeanske brodove

35. “Uljanik” generatore za te brodove

36. Imali fabrike elektro uređaja, televizora, radio aparata, gramofona, kasetofona i bijele tehnike “Obod”, “Cer”, “Gorenje”, “Iskra”, “Rudi Čajevac”, “Borac”… Beograd čak proizvodio i aparate za espresso

37. U Sloveniji u Bujama, još krajem sedamdesetih počeli da se sklapaju kompjuteri

38. EI Niš bio jedan od najboljih svjetskih proizvođača lampi koje je i Philips ugradjivao a imao proizvodnju TV u boji pre Sony a

40. “Insa” iz Zemuna proizvodila satove

41. Tri fabrike telefona od kojih je jedan ‘‘Iskrin’’ proglašen najboljim na svijetu i nalazi se u njujorškom muzeju savremene umetnosti

42. Imali dve fabrike sijalica “Teslu” Pančevo i “TIZ” Zagreb

43. Tri fabrike šibica, ona u Rijeci proizvodila čak i parafinske sve za izvoz

44. “Jugodent” iz Vojvodine proizvodio i izvozio u Afriku i Indiju zubarske stolice

45. “Soko”, Mostar proizvodio avione i helikopter Gazelu

46. Zastavin pištolj koristila i americka policija a lovačka puska bila najprodavaniji puška u SAD

47. Tenkovi se u cijelosti proizvodili u zemlji kooperacijom fabrika u Slavonskom Brodu, Kruševcu, Beogradu… samo Kuvajt nabavio preko 1.000 tenkova. Teleoptik proizvodio žiroskope za cijeli svijet

48. Pored JAT-a imali još jednog avioprevoznika “Inex adriu” koji je u floti imao 9 Boinga a kupio ih u kompenzaciji za prašku šunku “Crvene Zvezde” iz Kragujevca i reznog alata FRA iz Čačka …Znači Boing je koristio Čačanske burgije

49. Farmaceutska industrija snabdijevala 30% tržišta SSSR, skoro pola Afrike i Indije …“Lek”, “Krka”, “Pliva”, “Galenika”, “Zdravlje”, “Alkaloid”

50. Većinu najvećih svjetskih gradjevinskih radova su projektovali i izvodili “Energoprojekt” i bh. “Energoinvest” od Asuanske brane, mostova po Africi i čitavih naselja u SSSR, preko bolnica u Libiji do Paname, Zimbabvea…

51. “Šipad” Sarajevo sve hotele, bolnice i idruge objekte u svijetu sagrađene a bilo ih je na stotine, opremao namještajem…

52. “Sloveniales”, “Lesnina” i “Meblo” skoro celu proizvodnju izvozili na zapadno tržište jer su imali i kvalitet i dizajn

53. “Jelovica” i “Šipad” stolariju za cijelu Austriju i Italiju

54. Imali smo željezare u Skopju, Smederevu, Sisku, Zenici i Sloveniji, aluminijumske kombinate u Titogradu i Skoplju, fabriku poncinkovanog lima, na Kosovu

55. Sevojno dobilo prvu liniju za plastifikaciju lima u Evropi

56. Jednu nuklearnu centralu u Sloveniji odnosno tada u Jugoslaviji.

Related Topics:

Društvo

PAKLENI TALAS NE POSUSTAJE: Danas u BiH do čak 41 stepen!

Bosnu i Hercegovinu danas, 31. jula, očekuje pretežno sunčano i izuzetno toplo vrijeme, uz veoma visoke dnevne temperature koje će u pojedinim krajevima dostići čak 41 stepen Celzijusa.

Jutro će biti vedro i svježije, uz temperature od 15 do 22 stepena, dok će na jugu zemlje biti i do 25 stepeni. Tokom dana preovladavaće sunčano vrijeme uz slab do umjeren istočni i sjeveroistočni vjetar.

Najviša dnevna temperatura kretaće se između 33 i 41 stepen, pri čemu će najtoplije biti u Hercegovini i sjevernim dijelovima Bosne. Zbog ekstremno visokih temperatura meteorolozi savjetuju građanima da izbjegavaju boravak na otvorenom u najtoplijem dijelu dana, unose dovoljno tečnosti i posebnu pažnju posvete zaštiti djece, starijih osoba i hroničnih bolesnika.

Prema izgledima vremena, vreli talas nastavlja se i narednih dana, uz sunčano vrijeme i temperature koje će i tokom vikenda ostati iznad prosjeka za ovo doba godine.

Nastavi čitati

Društvo

STUDENTSKI ŽIVOT POSTAO LUKSUZ: Minimalac nije dovoljan ni za osnovne troškove u Banjaluci

FOTO: MIOMIR JAKOVLJEVIĆ/RINGIER

Za mnoge mlade ljude dolazak na fakultet u Banjaluku znači prvi veliki korak ka samostalnosti. Pored izbora fakulteta i pripreme za predavanja, budući studenti i njihovi roditelji najčešće imaju još jedno veliko pitanje – koliko košta život u najvećem gradu Srpske?

Univerzitet u Banjaluci ove godine planira upis 2.605 studenata u prvu godinu prvog ciklusa studija, od čega je najveći broj mjesta predviđen za budžetske studente. Međutim, nakon upisa počinje prava računica smještaj, hrana, prevoz, knjige, izlasci i ostali troškovi.

Brucoši koji dolaze iz drugih gradova najčešće prvo rješavaju pitanje smještaja. Najtraženija opcija je studentski dom, ali broj mjesta nije dovoljan za sve zainteresovane.

U Banjaluci, dom raspolaže sa kapacitetom od 1.250 kreveta, što znači da preko 1.000 studenata mora da pronađe drugi smještaj.

Student na budžetu koji dobije mjesto u domu praktično dobija najveću uštedu jer su troškovi smještaja znatno niži nego kod privatnog najma. U ranijim godinama posebno je isticano da studenti na budžetu imaju povoljnije uslove, uključujući besplatan smještaj i subvencionisanu ishranu, gdje 3 obroka na dan plaćaju po cijeni od 3KM.

Studentica Fizioterapije Marija, već treću godinu živi u domu, te je i sama istakla brojne benefite.

– Život u studentskom domu mi je u velikoj mjeri olakšao studiranje jer ne plaćam smještaj. Hranim se u menzi, gdje su obroci pristupačni, pa uz oko 500 KM džeparca mjesečno uspijevam da pokrijem sve osnovne troškove. Naravno, nekada bude neplaniranih izdataka, ali uz dobru organizaciju mogu da funkcionišem bez većih problema – kaže Marija.

Privatni smještaj – više slobode, ali skuplje

Studenti koji ne dobiju mjesto u domu ili žele više privatnosti okreću se iznajmljivanju stanova. Najveći problem je cijena.

Za garsonjere i manje stanove u Banjaluci cijene se, zavisno od lokacije i opremljenosti, često kreću od nekoliko stotina maraka mjesečno. Ranija iskustva studenata pokazivala su da su cijene garsonjera mogle dostići oko 450–500 KM i više, posebno u periodu najveće potražnje pred početak akademske godine.

Dajana, studnetica trece godine Građevinskog fakulteta, kao brucoš nije uspjela ostvariti pravo na dom, pa je jedina opcija bila prvatni smještaj.

– Živim sa cimerkom u iznajmljenom stanu i kiriju od 500 KM dijelimo, ali uz to plaćamo i režije. Hranu uglavnom kupujem u marketima i pripremam kod kuće. Kada se saberu kirija, režije, namirnice, prevoz i ostali svakodnevni troškovi, za normalan život u Banjaluci potrebno mi je oko 1.000 do 1.100 KM mjesečno – rekla je Dajana.

Računica

Ukupni mjesečni izdaci tako se kreću između 800 i 1.300 KM, u zavisnosti od životnih navika i budžeta.

Ako student živi sam, cijene izgledaju ovako:

– kirija: 400–600 KM

– režije: 50–150 KM

– internet/telefon: 30–50 KM

– hrana: 250–400 KM

– prevoz i ostali troškovi: 50–150 KM

Jednostavna računica pokazuje da troškovi studentskog života u privatnom smještaju mogu premašiti iznos minimalne plate u Republici Srpskoj, zbog čega finansiranje studiranja za mnoge porodice predstavlja veliki izazov.

Za neke brucoše Banjaluka će biti samo mjesto studiranja, a za mnoge prvi pravi dom. Iako finansijska računica postaje sve važniji dio studentskog života, iskustva mnogih pokazuju da upravo godine provedene na fakultetu ostaju među najvažnijim periodima života.

Srpskainfo

Nastavi čitati

Društvo

AKO IDETE NA MERLINOV KONCERT: Objavljena važna uputstva za ulazak i boravak

– Uoči tri velika koncerta Dine Merlina, koji će biti održani 31. jula te 1. i 2. avgusta na stadionu “Asim Ferhatović Hase”, poznatijem kao Koševo, organizatori su objavili važna uputstva za posjetioce.

Informacije se odnose na organizaciju ulaska, sigurnosne procedure i kretanje unutar sigurnosnih zona.

U saopštenju organizatora navedeno je da će, kako bi ulazak bio brži i sigurniji, prvi put u ovom dijelu Evrope biti uveden dvostepeni sistem sigurnosnih provjera uz primjenu najsavremenijih AI sigurnosnih skenera.

“Nova tehnologija omogućava bržu obradu velikog broja posjetilaca, prepoznavanje nedozvoljenih predmeta i značajno efikasniji protok ljudi, uz podizanje sigurnosnih standarda na najviši nivo”, javljeno je u nastavku.

Ulazak na stadion

Ulazak u sigurnosni perimetar stadiona biće omogućen od 16.30, dok se kapije stadiona otvaraju u 18 časova, a organizatori pozivaju posjetioce da dođu ranije kako bi izbjegli gužve i olakšali proces ulaska.

Do sigurnosne zone biće moguće doći iz pet različitih pravaca, koji su označeni na priloženoj mapi.

“Na svakom od prilaza biće postavljeni AI sigurnosni kontrolni punktovi, gdje će se obavljati prvi sigurnosni pregled i provjera ulaznica. Završna kontrola ulaznica vršit će se neposredno prije ulaska na stadion”, naveli su organizatori.

Organizatori, takođe, pozivaju posjetioce da po dolasku u sigurnosni perimetar stadiona prate signalizaciju i koriste isključivo ulaz naznačen na svojoj ulaznici, kao i broj numerisanog sjedišta, zavisno o vrsti ulaznice.

Na raspolaganju će biti organizaciono osoblje i tri info punkta (iz pravca ulice Patriotske lige, Alipašine ulice i naselja Kromolj), koji će pružati pomoć svim posjetiocima.

Mapa prikazuje raspored svih ulaza u stadion, kao i pristupne pravce, te se posjetiocima preporučuje da prije dolaska provjere lokaciju ulaza naznačenog na svojoj ulaznici.

Poseban režim saobraćaja

Zbog uspostavljanja sigurnosnog perimetra i posebnog režima saobraćaja, prilaz stadionu privatnim automobilima neće biti moguć, te organizatori savjetuju posjetioce da koriste alternativne načine prevoza, jer parking u neposrednoj blizini stadiona neće biti na raspolaganju.

“Tokom sva tri koncertna dana – 31. jula te 1. i 2. augusta  od 14 do 24 sata za saobraćaj će biti zatvorene ulice Ibre Poplate (Betanija), Patriotske lige (prsten oko stadiona Koševo), kao i prilaz stadionu kroz prostor dvorane Zetra”, stoji u saopštenju.

Preporučuje se korištenje javnog gradskog prevoza, taksi prevoza ili dolazak pješice, uz planiranje ranijeg dolaska kako bi se izbjegle gužve.

Korištenje dronova

Korištenje dronova u zoni održavanja koncerta nije dozvoljeno, osim letjelica organizatora i Ministarstva unutrašnjih poslova Kantona Sarajevo.

Kompletan sigurnosni perimetar stadiona biće pod stalnim nadzorom MUP-a Kantona Sarajevo.

Informacije o ulaznicama

“Validne su isključivo ulaznice kupljene putem ovlaštenih platformi Adria Ticket i Entrio, kao i ulaznice kupljene na ovlaštenim prodajnim mjestima Magaza, biletarnica Bosanskog kulturnog centra i biletarnica Skenderija, kao i svih ovlaštenih prodajnih mjesta Entrio, pri čemu svaka ulaznica sadrži jedinstveni QR kod i može biti iskorištena samo jednom”, javili su organizatori.

Dolazak djece

Zone za stajanje PARTER i FAN PIT namijenjene su posjetiocima starijim od sedam godina, dok djeci mlađoj od sedam godina nije dozvoljen ulazak u ove zone, a djeca starija od sedam godina mogu boraviti u zonama PARTER i FAN PIT isključivo uz važeću ulaznicu i u pratnji odrasle osobe.

2Djeca do sedam godina ostvaruju besplatan ulaz na tribine ukoliko ne zauzimaju posebno sjedište, odnosno ukoliko sjede u krilu roditelja ili druge odrasle osobe koja posjeduje važeću ulaznicu”, navode organizatori.

Osobe sa invaliditetom

Za osobe koje koriste invalidska kolica osigurana je posebna platforma, uz besplatan ulaz za jednu osobu i jednog pratioca, u skladu s ranije objavljenom procedurom, a tiču se posjetilaca koji su se prethodno prijavili putem ovlaštenih ticketing servisa (Entrio.ba i Adriaticket.ba), te preuzeli svoje ulaznice.

Apel organizatora

Organizatori apeluju na sve posjetioce da na koncert dođu na vrijeme, poštuju upute redarske službe, prate postavljenu signalizaciju i koriste isključivo ulaz naznačen na svojoj ulaznici.

Posjetioci sa ulaznicama za tribine su dužni zauzimati isključivo sjedišta naznačena na ulaznicama.

“Primjena dvostepenog sistema sigurnosnih kontrola i korištenje najsofisticiranijih sigurnosnih skenera koji koriste AI tehnologiju predstavljaju novi standard organizacije velikih događaja. Njihova svrha je omogućiti brži protok posjetilaca, efikasniju kontrolu i maksimalnu sigurnost svih koji će prisustvovati koncertu. Pozivamo sve posjetioce da planiraju dolazak, koriste javni prijevoz te prate upute organizatora i službenih lica kako bi ulazak protekao brzo i sigurno”,  navedeno je iz organizacionog tima koncerta Dine Merlina.

Online ulaznice

Merlinovi koncerti su zakazani za 31. juli, 1. i 2. avgust, a za prva dva ulaznice su rasprodane za manje od 24 sata.

“Nakon toga je, zbog kontinuirane potražnje publike za dodatnim sjedećim mjestima, u prodaju pušteno po 400 ulaznica na tribinama s bočnim pogledom na binu za koncerte u petak, 31. juli i subotu, 1. august”, navedeno je iz organizacije koncerta.

Ulaznice su dostupne online putem Entrio.ba, na ovlaštenim prodajnim mjestima u Sarajevu – Magaza (Veliki ćurčiluk 20), biletarnica BKC Sarajevo (Branilaca Sarajeva 24) i biletarnica Skenderija Sarajevo (Terezije bb), kao i na svim Entrio prodajnim mjestima u Bosni i Hercegovini.

Nezavisne

Nastavi čitati

Aktuelno