U automatizovanoj “fabrici biljaka” visokoj 8,8 metara u Čengduu, u kineskoj provinciji Sečuan, redovi zelene salate rastu pod crvenim svjetlom na policama raspoređenim u 20 nivoa i to čak duplo brže nego u uobičajenim uslovima. Ova vertikalna farma, koja zauzima svega 100 kvadratnih metara, razvijena je u okviru Instituta za urbanu poljoprivredu Kineske akademije poljoprivrednih nauka. Uprkos maloj površini, može da proizvede i do 50 tona salate godišnje, prenosi China Daily.

“U ovom sistemu imamo potpunu kontrolu nad svjetlom, temperaturom, vodom, hranljivim materijama i vazduhom. Cijeli proizvodni proces – od sjetve i rasađivanja do berbe i pakovanja – obavljaju roboti”, kaže Ši Šanglijen, član istraživačkog tima. Ciklus rasta salate traje samo 30 do 35 dana, što je upola kraće u odnosu na tradicionalnu proizvodnju na otvorenom. Takođe, prinos po jedinici površine može biti i do 120 puta veći nego kod konvencionalnih metoda.

Sistem se zasniva na uzgoju bez zemljišta, u sterilnim uslovima, čime se eliminišu štetočine i bolesti. Na taj način dobija se proizvod bez teških metala, hemijskih dodataka i ostataka pesticida.

Istraživač Vang Sen ističe da je ključna tehnologija ove farme upotreba vještačkog osvjetljenja koje omogućava optimalnu fotosintezu. LED svjetla se koriste tako da biljke dobijaju precizno podešene “svjetlosne recepte” – različite kombinacije boje, intenziteta i trajanja osvjetljenja u zavisnosti od vrste biljke i faze rasta. Nakon višegodišnjih istraživanja, razvijeno je više od 1.300 takvih svjetlosnih formula.

Ipak, i pored visoke efikasnosti, troškovi proizvodnje i dalje predstavljaju izazov. Wang navodi da električna energija za osvetljenje i kontrolu temperature čini oko 70 odsto ukupnih troškova.

“Trenutno proizvodnja jednog kilograma salate u ovakvom sistemu košta između 10 i 15 juana (oko 1,5 do 2,2 dolara), što je znatno više u odnosu na tradicionalne metode”, dodaje on.

(Agromedia) Foto: AI/BN

Šef Pentagona Pete Hegseth (Pit Hegset) uputio je oštru poruku iranskom rukovodstvu, naglašavajući da su Sjedinjene Američke Države spremne na nove vojne poteze, dok istovremeno traju tenzije i pokušaji pregovora na Bliskom istoku. „Gledamo vas!“, poručio je Hegseth, dodajući da je američka vojska sve jača i spremna da reaguje po naređenju predsjednika.

Pritisak i prijetnje Iranu

Hegseth je upozorio da Iran nema kapacitete da se suprotstavi američkoj vojnoj sili.

„Mi smo sve jači. Nemate odbrambenu industriju. Imate samo to što imate. Vi to znate i mi to znamo“, rekao je on.

Dodao je da SAD ne žele eskalaciju, ali da su spremne na nju.

„Spremni smo. Ne bismo željeli to da učinimo, ali spremni smo da krenemo na naredbu našeg predsjednika i pritisnemo dugme“, istakao je Hegseth.

Posebno se osvrnuo na situaciju u Ormuskom moreuzu, optužujući Iran za prijetnje komercijalnim brodovima.

„Prijetnje raketama i dronovima prema trgovačkim brodovima nisu kontrola – to je piratstvo. To je terorizam. Ako izaberete pogrešno, suočićete se sa blokadom i bombama. Izaberite pametno“, poručio je.

(Agencije) Foto: Tanjug/AP

Pentagon, odnosno Ministarstvo odbrane Sjedinjenih Američkih Država, obratilo se vodećim američkim proizvođačima automobila i industrijskim kompanijama sa ciljem da se poveća proizvodnja oružja i vojne opreme, u potezu koji podsjeća na praksu iz Drugog svjetskog rata, kada je civilna industrija bila masovno mobilisana za potrebe vojske.

Pentagon traži podršku industrije

Prema pisanju „Wall Street Journala“, na koje se pozivaju svjetske agencije, visoki zvaničnici Ministarstva odbrane već su održali razgovore sa rukovodstvom nekoliko velikih kompanija, uključujući američke proizvođače automobila General Motors, na čijem je čelu izvršna direktorica Mary Barra (Meri Bara), i Ford, kojim upravlja Jim Farley (Džim Farli).

Razgovori su obuhvatili mogućnosti proizvodnje oružja i druge vojne opreme, odnosno potencijalno preusmjeravanje dijela industrijskih kapaciteta ka odbrambenom sektoru.

Širi plan Trumpove administracije

Ovi preliminarni i široko postavljeni razgovori započeti su još prije izbijanja rata u Iranu, ali su u međuvremenu dobili na značaju. Administracija predsjednika Sjedinjenih Američkih Država Donalda Trumpa (Tramp) želi da proizvođači automobila i druge američke kompanije preuzmu veću ulogu u proizvodnji oružja, navodi WSJ.

Zvaničnici Pentagona poručili su da bi američki proizvođači mogli biti potrebni kao podrška tradicionalnim dobavljačima iz odbrambene industrije, te su ispitivali da li kompanije mogu brzo da se prilagode i pređu na vojnu proizvodnju.

Uključene velike kompanije

Među kompanijama koje su učestvovale u razgovorima nalaze se i američka vazduhoplovna kompanija GE Aerospace, kao i Oshkosh, američki proizvođač specijalizovanih vozila i mašina.

Reuters navodi da nije mogao nezavisno da potvrdi ove informacije, dok General Motors, Ford, GE Aerospace i Oshkosh nisu odmah odgovorili na upite za komentar van radnog vremena.

Pentagon: cilj je brza ekspanzija kapaciteta

U saopštenju dostavljenom Reutersu, jedan zvaničnik Pentagona istakao je da je Ministarstvo odbrane „posvećeno brzom proširenju odbrambene industrijske baze iskorištavanjem svih dostupnih komercijalnih rješenja i tehnologija kako bi se osiguralo da naši borci zadrže odlučujuću prednost“.

Pritisak zbog rata i iscrpljenih zaliha

Ova inicijativa dolazi u trenutku kada su američke zalihe oružja značajno smanjene. Od početka rata u Ukrajini 2022. godine, kao i tokom izraelskih vojnih operacija u Gazi, Sjedinjene Američke Države potrošile su milijarde dolara vrijedne vojne opreme, uključujući artiljerijske sisteme, municiju i protivtenkovske rakete.

Dodatni pritisak stvara i aktuelni rat protiv Irana, kao i nedavni američki vojni udari, zbog kojih Pentagon intenzivno radi na obnavljanju i povećanju zaliha.

Sastanci na najvišem nivou

Predsjednik Sjedinjenih Američkih Država Donald Trump se još u martu sastao sa direktorima sedam velikih odbrambenih kompanija. Tema sastanka bila je ubrzanje proizvodnje i obnova vojnih kapaciteta, u trenutku kada Pentagon nastoji da nadoknadi potrošene resurse.

Rekordni vojni budžet

U tom kontekstu, Trump je ovog mjeseca zatražio ogromno povećanje vojnog budžeta – za dodatnih 500 milijardi dolara, čime bi ukupna potrošnja dostigla čak 1,5 biliona dolara.

Ako se ovi planovi realizuju, američka industrija bi mogla ponovo ući u fazu masovne mobilizacije za potrebe vojske, slično kao tokom najvećih globalnih sukoba u prošlosti, kada su fabrike automobila i civilne opreme bile ključni stub vojne proizvodnje.